Chi tiết điều kiện để cha mẹ được xác định là người phụ thuộc khi tính giảm trừ gia cảnh
(Thị trường tài chính) - Nhóm đối tượng có thể được xem xét là người phụ thuộc bao gồm cha, mẹ ruột; cha, mẹ vợ hoặc cha, mẹ chồng; cha dượng, mẹ kế; cha nuôi, mẹ nuôi hợp pháp.
Căn cứ Điểm d và đ, Khoản 1 Điều 9 Thông tư số 111/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân, cha mẹ của người nộp thuế được xác định là người phụ thuộc để tính giảm trừ gia cảnh khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định pháp luật.
Theo quy định này, nhóm đối tượng có thể được xem xét là người phụ thuộc bao gồm cha ruột, mẹ ruột; cha vợ, mẹ vợ hoặc cha chồng, mẹ chồng; cha dượng, mẹ kế; cha nuôi, mẹ nuôi hợp pháp của người nộp thuế. Việc xác định điều kiện giảm trừ được phân chia theo hai trường hợp: cha mẹ còn trong độ tuổi lao động và cha mẹ đã ngoài độ tuổi lao động.
Đối với cha mẹ còn trong độ tuổi lao động, pháp luật quy định người được đăng ký làm người phụ thuộc phải là người khuyết tật, không có khả năng lao động và đồng thời không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không vượt quá 1 triệu đồng. Trong khi đó, với cha mẹ ngoài độ tuổi lao động, điều kiện đặt ra là không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập dưới 1 triệu đồng.
Theo quy định hiện hành, tuổi nghỉ hưu trong năm 2026 đối với người lao động làm việc trong điều kiện bình thường được xác định là đủ 61 tuổi 6 tháng đối với lao động nam và đủ 57 tuổi đối với lao động nữ. Trên cơ sở này, người cha từ đủ 61 tuổi 6 tháng trở lên và người mẹ từ đủ 57 tuổi trở lên được xác định là đã ngoài độ tuổi lao động khi xem xét điều kiện đăng ký giảm trừ gia cảnh.
Từ các quy định nêu trên có thể thấy, trong năm 2026, người nộp thuế được đăng ký giảm trừ gia cảnh đối với cha mẹ hoặc các đối tượng tương đương nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện về độ tuổi, khả năng lao động và mức thu nhập theo đúng quy định. Việc giảm trừ gia cảnh được thực hiện theo nguyên tắc mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần cho một người nộp thuế.
Để thực hiện thủ tục đăng ký giảm trừ gia cảnh đối với người phụ thuộc là cha mẹ, người nộp thuế cần chuẩn bị hồ sơ theo quy định. Hồ sơ bao gồm bản chụp Thẻ căn cước công dân của người phụ thuộc và giấy tờ hợp pháp chứng minh mối quan hệ cha mẹ - con, như Giấy khai sinh hoặc quyết định công nhận việc nhận cha mẹ, con của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
Trường hợp cha mẹ còn trong độ tuổi lao động, ngoài các giấy tờ nêu trên, hồ sơ cần bổ sung giấy xác nhận khuyết tật hoặc bản chụp hồ sơ bệnh án chứng minh không có khả năng lao động, chẳng hạn như mắc các bệnh hiểm nghèo theo quy định.
Sau khi hoàn tất hồ sơ, người nộp thuế nộp đầy đủ giấy tờ kèm theo văn bản ủy quyền theo Mẫu số 41/UQ-ĐKT ban hành kèm Thông tư số 86/2024/TT-BTC cho tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập để thực hiện thủ tục đăng ký thuế cho người phụ thuộc. Tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập có trách nhiệm tổng hợp thông tin và gửi Tờ khai theo Mẫu số 20-ĐK-TH-TCT đến cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
Theo quy định hiện hành, khi cha hoặc mẹ đáp ứng đầy đủ các điều kiện nêu trên, người nộp thuế có thể thực hiện đăng ký giảm trừ gia cảnh theo đúng trình tự, thủ tục đã được pháp luật hướng dẫn.
