Xét xử cựu Bộ trưởng Bộ Giáo dục gây thất thoát hơn 3.400 tỷ đồng, Google vạ lây trong vụ bê bối chấn động nền kinh tế số 1 Đông Nam Á
(Thị trường tài chính) - Nếu bị buộc tội, vị quan chức Nhà nước đứng đầu Bộ Giáo dục kiêm nhà đồng sáng lập công ty gọi xe công nghệ nổi tiếng Gojek này có thể phải ngồi tù đến 20 năm.
Cựu Bộ trưởng Bộ Giáo dục, đồng sáng lập Gojek bị truy tố trong vụ mua sắm laptop trị giá hơn 125 triệu USD
Phiên tòa xét xử cựu Bộ trưởng Bộ Giáo dục Indonesia kiêm nhà đồng sáng lập hãng gọi xe công nghệ lừng danh Gojek (đối thủ lớn của Grab) Nadiem Makarim (41 tuổi) đã chính thức mở vào ngày thứ Hai (5/1/2026).
Các công tố viên cáo buộc ông thao túng một gói thầu mua sắm máy tính xách tay (laptop) Chromebook cho trường học, gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước Indonesia lên tới 2.180 tỷ rupiah (gần 129,27 triệu USD, tức gần 3.395 tỷ đồng).
Sáng cùng ngày, bị cáo Nadiem đã có mặt tại Tòa án Tham nhũng Trung tâm Jakarta sau khi hai lần vắng mặt trong các phiên triệu tập hồi tháng trước do đang hồi phục sau ca phẫu thuật được cho là để điều trị bệnh rò hậu môn trong thời gian bị cựu lãnh đạo này bị Cơ quan Tổng Chưởng lý (AGO) tạm giữ.
Trình bày cáo trạng, các công tố viên của AGO cho rằng ông Nadiem đã thao túng quá trình đấu thầu mua sắm máy tính xách tay cho các trường học trên toàn quốc ở Indonesia trong giai đoạn 2019 - 2022, giữa đại dịch Covid-19 nhằm ưu ái cho máy tính của Google, bất chấp việc nhóm nghiên cứu của Bộ Giáo dục đã khuyến nghị không nên thực hiện điều đó. Vào thời điểm ấy, Bộ trưởng Bộ Giáo dục Nadiem đang phục vụ trong Chính phủ của cựu Tổng thống Joko “Jokowi” Widodo.
Bị cáo Nadiem bị cáo buộc đã thông đồng với 4 cấp dưới trong Bộ này khi 3 người trong số đó cũng đang bị đưa ra xét xử, trong khi cựu trợ lý đặc biệt Jurist Tan hiện vẫn đang bỏ trốn.
Các công tố viên cho biết, hành vi này đã gây ra thiệt hại cho Nhà nước 2,18 nghìn tỷ rupiah, do nhiều máy tính xách tay Chromebook được xác định là không hoạt động hiệu quả tại các trường học ở những khu vực xa xôi, hải đảo và kém phát triển nhất do hạn chế về kết nối internet.
Theo phía công tố, chính sách mua sắm Chromebook nhằm phục vụ lợi ích cá nhân của bị cáo Nadiem liên quan đến các khoản đầu tư của Google vào những công ty do ông sáng lập trước khi trở thành Bộ trưởng Bộ Giáo dục Indonesia. Hành động này bị cho là đã giúp ông thu lợi cá nhân lên tới 809,59 tỷ rupiah (hơn 48 triệu USD, tức gần 1.261 tỷ đồng) từ các mối quan hệ đầu tư, dù các công ty liên quan không trực tiếp tham gia vào việc cung cấp máy tính xách tay.
Nadiem Anwar Makarim, người đã từ chức Giám đốc điều hành (CEO) hãng gọi xe Gojek vào năm 2019 để đảm nhiệm cương vị Bộ trưởng Giáo dục cho đến năm 2024, bị nêu tên là bị cáo chính. Vụ án thu hút sự chú ý rộng rãi do vai trò của ông là một trong những nhà sáng lập công nghệ nổi bật nhất Indonesia và là biểu tượng cho chương trình cải cách dựa trên các công ty khởi nghiệp (startup) của nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á.
Cáo trạng nêu rõ các khoản thiệt hại cho Nhà nước gồm 1,56 nghìn tỷ rupiah liên quan đến chương trình số hóa của Bộ Giáo dục Indonesia, cùng với 44,05 triệu USD (khoảng 621,39 tỷ rupiah) từ việc mua giấy phép Chrome Device Management mà các công tố viên cho rằng là không cần thiết và không mang lại lợi ích thực tế.
Các công tố viên cũng cáo buộc ông Nadiem đã nhận 809,59 tỷ rupiah có nguồn gốc từ Aplikasi Karya Anak Bangsa, công ty mẹ của hãng gọi xe công nghệ Gojek trước khi sáp nhập với Tokopedia vào năm 2021 để thành lập GoTo Gojek Tokopedia.
Video phiên tòa xét xử cựu Bộ trưởng Bộ giáo dục Indonesia Nadiem Anwar Makarim ngày 5/1/2026 ở Jakarta - Nguồn clip: KOMPASTV
Trong phiên tòa đầu tiên, phía công tố tiếp tục cáo buộc rằng các yêu cầu kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu được thiết kế theo hướng ưu ái một hệ sinh thái duy nhất. Theo họ, bị cáo Nadiem đã đặt ra các tiêu chí đấu thầu chỉ phù hợp với hệ điều hành của Google nhằm “biến Google trở thành đơn vị kiểm soát duy nhất hệ sinh thái giáo dục tại Indonesia”.
Việc mua sắm Chromebook vẫn được tiến hành dù một đánh giá nội bộ của Bộ Giáo dục nước này từ năm 2018 kết luận rằng các thiết bị đó cần kết nối internet ổn định mới có thể hoạt động hiệu quả. Các công tố viên cho biết Bộ này vẫn tiếp tục triển khai sau khi ông Nadiem bị cáo buộc đã nhiều lần gặp đại diện của Google châu Á – Thái Bình Dương và Google Indonesia trong năm 2020, một cáo buộc mà đội ngũ luật sư của ông phủ nhận.
Phía công tố cũng đề cập đến thời điểm Google gia tăng đầu tư, cho biết tập đoàn công nghệ khổng lồ nước Mỹ này đã rót thêm 59 triệu USD vào công ty mẹ của Gojek vào cùng giai đoạn. Dựa trên bản kê khai tài sản năm 2022 của bị cáo Nadiem, các công tố viên cho rằng tài sản của ông đã tăng thêm 809 tỷ rupiah, trong khi tổng vốn đầu tư của Google vào công ty đạt 787 triệu USD.
Bị cáo Nadiem đã bác bỏ mọi cáo buộc sai phạm. Luật sư của ông, Ari Yusuf Amir cho biết vụ án thiếu bằng chứng vững chắc và phía bào chữa sẽ đề nghị tòa bác bỏ các cáo buộc.
Các tội danh kể trên của cựu Bộ trưởng Bộ Giáo dục Indonesia Nadiem có thể dẫn đến mức án tối đa 20 năm tù. Trong khi đó, Alphabet – công ty mẹ của Google không bị truy tố.
Google phủ nhận hối lộ quan chức Bộ Giáo dục
Theo trang Tech In Asia đưa tin ngày 10/1, Google đã phủ nhận việc lợi dụng mối quan hệ với Nadiem Anwar Makarim để giành các hợp đồng của chính phủ Indonesia, ngay cả khi các công tố viên cáo buộc nhà sáng lập Gojek đã gây thiệt hại cho Nhà nước 2,1 nghìn tỷ rupiah (hơn 125 triệu USD) trong thời gian giữ chức Bộ trưởng Bộ Giáo dục.
“Chúng tôi không đề nghị, hứa hẹn hay cung cấp bất kỳ lợi ích nào cho các quan chức Bộ Giáo dục để đổi lấy quyết định lựa chọn sản phẩm của Google”, gã khổng lồ công cụ tìm kiếm này cho biết trong một tuyên bố gần đây.
Tập đoàn công nghệ lừng danh đến từ Mỹ Google cũng làm rõ rằng dù đã đầu tư vào các pháp nhân liên quan đến Gojek trong giai đoạn 2017 - 2021, phần lớn các khoản đầu tư đó diễn ra trước khi ông Nadiem trở thành Bộ trưởng.
“Những khoản đầu tư vào các thực thể liên quan đến Gojek không liên quan gì đến các nỗ lực lâu dài của chúng tôi nhằm cải thiện lĩnh vực giáo dục tại Indonesia hay các giao dịch với Bộ Giáo dục liên quan đến sản phẩm và dịch vụ của chúng tôi”, Google khẳng định.
Đầu tuần trước, bị cáo Nadiem đã nói trước tòa án Jakarta rằng ông phủ nhận việc làm giàu cá nhân trong thời gian làm Bộ trưởng; ngược lại, tài sản của ông đã giảm.
“Tôi đã mất cơ hội nhận thêm cổ phần được cấp cho các lãnh đạo Gojek sau khi tôi rời công ty”, ông nói vào ngày 5/1. “Tôi đã mất mức lương rất cao”.
Trong cùng tuyên bố, Google cũng cho biết việc mua sắm “được quản lý hoàn toàn bởi các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) độc lập và các đối tác địa phương”.
“Hệ sinh thái này đảm bảo Bộ Giáo dục duy trì toàn quyền kiểm soát và tính minh bạch trong việc lựa chọn phần cứng cạnh tranh từ các nhà cung cấp trong nước”, công ty cho biết.
“Các thiết bị này tuân thủ các quy định và hướng dẫn mua sắm (DAK Fisik) của Bộ Giáo dục, trong đó yêu cầu các giải pháp toàn diện, chẳng hạn như kết hợp thiết bị với hạ tầng như bộ định tuyến và xác minh nguồn điện”, Google nói thêm.
Theo Jakarta Post/Marketing Enteractive/Tech In Asia
