Kinh tế Việt Nam năm 2026 đặt mục tiêu tăng trưởng trên 10%, mở đầu giai đoạn phát triển mới
(Thị trường tài chính) - Với mục tiêu GDP tăng từ 10% trở lên trong năm 2026, Quốc hội đặt kỳ vọng tạo bước khởi đầu mạnh mẽ cho giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội 2026–2030. Các chuyên gia cho rằng, cùng với việc duy trì đà tăng trưởng, trọng tâm thời gian tới sẽ là hoàn thiện thể chế, thúc đẩy đầu tư và hình thành các động lực mới nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng.
Kinh tế Việt Nam năm 2026 hướng tới tăng trưởng 10%: Đầu tư và cải cách thể chế giữ vai trò quyết định
Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 đã được Quốc hội thông qua, xác định 2026 là năm có ý nghĩa quan trọng; là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030, đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh, thịnh vượng.
Theo Nghị quyết, tốc độ tăng tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm 2026 phấn đấu từ 10% trở lên ; GDP bình quân đầu người đạt 5.400 - 5.500 USD.
Từ thực tiễn năm 2025, nhiều chuyên gia cho rằng, thách thức của năm 2026 không chỉ nằm ở việc duy trì tốc độ tăng trưởng, mà quan trọng hơn là cách thức tạo dựng các động lực tăng trưởng bền vững, nâng cao chất lượng tăng trưởng và củng cố niềm tin của doanh nghiệp, người dân và nhà đầu tư.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Cường, Đại biểu Quốc hội Thành phố Hà Nội, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội cho rằng mục tiêu tăng trưởng 10% là rất thách thức. Năm 2025 đạt mức tăng trưởng khoảng 8%, một nền tăng trưởng cao, khiến dư địa cho năm sau trở nên hạn hẹp. Đặc biệt, tăng trưởng năm 2025 dựa nhiều vào xuất khẩu với mức tăng khoảng 16%, trong khi khả năng duy trì đà tăng này trong năm 2026 là không lớn. Nói cách khác, động lực xuất khẩu đã được khai thác mạnh trong năm 2025, khiến dư địa cho năm tiếp theo suy giảm.
Bên cạnh đó, các động lực tăng trưởng mới chưa thể hiện rõ nét và chưa đóng góp thực sự rõ ràng vào tăng trưởng. Vì vậy, mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 là một thách thức rất lớn, dù trong khó khăn vẫn cần giữ quyết tâm cao.
Về giải pháp, GS.TS Hoàng Văn Cường cho rằng cải cách thể chế vẫn là nhiệm vụ then chốt, nhưng cần đi vào chiều sâu. Việc cắt giảm thủ tục hành chính là cần thiết song chưa đủ để tạo ra thay đổi căn bản. Quan trọng hơn là chuyển mạnh phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm, ngoại trừ một số lĩnh vực đặc thù như an ninh - quốc phòng và sức khỏe cộng đồng. Với các ngành nghề kinh doanh còn lại, doanh nghiệp chỉ cần đăng ký, đáp ứng điều kiện và triển khai hoạt động, Nhà nước thực hiện giám sát, kiểm tra trong quá trình vận hành.
Một hướng đi quan trọng khác là đẩy mạnh hợp tác công - tư (PPP), không chỉ trong đầu tư hạ tầng mà cả trong lĩnh vực quản lý và nghiên cứu - phát triển. Ông dẫn ví dụ việc xây dựng mô hình trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý, thay vì Nhà nước trực tiếp tổ chức và vận hành bộ máy, có thể áp dụng mô hình hợp tác công - tư với các tổ chức, doanh nghiệp đã có năng lực, cơ sở vật chất và kinh nghiệm dịch vụ, dưới sự giám sát chặt chẽ của Nhà nước. Cách làm này vừa nâng cao hiệu quả quản lý, vừa tránh phình to bộ máy hành chính.
Ngoài ra, hợp tác công - tư trong nghiên cứu khoa học, phát triển và chuyển giao công nghệ cũng cần được thúc đẩy mạnh mẽ. Theo đó, các cơ sở nghiên cứu phải gắn chặt với doanh nghiệp có nhu cầu và khả năng tiếp nhận công nghệ, hình thành cơ chế đồng hành từ nghiên cứu đến ứng dụng. Điều này không chỉ giúp tháo gỡ điểm nghẽn trong giải ngân vốn khoa học - công nghệ, mà còn bảo đảm nghiên cứu tạo ra sản phẩm, giá trị thực chất cho phát triển.
Đầu tư: Yếu tố quan trọng nhất
Phân tích sâu hơn về động lực tăng trưởng, TS. Lê Xuân Nghĩa cho rằng trong 3 yếu tố quyết định tăng trưởng kinh tế là lao động, đầu tư và khoa học công nghệ thì đầu tư vẫn là yếu tố quan trọng nhất đối với Việt Nam hiện nay. Trong khi đó, đóng góp của khoa học công nghệ vào tăng trưởng còn hạn chế, nội lực của nền kinh tế vẫn chưa đủ mạnh.
TS. Lê Xuân Nghĩa đặc biệt nhấn mạnh vai trò của đầu tư nước ngoài, nhất là trong các lĩnh vực đòi hỏi vốn lớn như năng lượng. Theo ông, với quy mô đầu tư năng lượng rất lớn, nếu chỉ trông chờ vào nguồn lực trong nước thì sẽ khó đáp ứng và việc huy động vốn đầu tư nước ngoài là tất yếu.
TS. Lê Xuân Nghĩa cho rằng, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, tỷ lệ đầu tư toàn xã hội cần cao hơn đáng kể so với mức 33-33,7% GDP như trong báo cáo của Bộ Tài chính. Năm 2025, tăng trưởng GDP đạt khoảng 8% khi đầu tư đã chiếm tới 32% GDP, cho thấy dư địa cho mục tiêu cao hơn là rất hạn chế nếu không có những giải pháp đột phá.
TS. Lê Xuân Nghĩa nhấn mạnh ba hướng cần được đặc biệt thúc đẩy. Thứ nhất là mở rộng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Trong bối cảnh nội lực của khu vực doanh nghiệp trong nước còn yếu, FDI vẫn là nguồn lực quan trọng để tạo tăng trưởng. Việc FDI tăng gần 9% trong năm 2025 là tín hiệu tích cực và cần tiếp tục được phát huy trong nhiệm kỳ tới.
Thứ hai là đầu tư cho năng lượng, đặc biệt là huy động nguồn lực nước ngoài. Theo ông, nếu không có những cơ chế đủ thông thoáng, nguy cơ thiếu hụt năng lượng trong thập kỷ tới là rất lớn, không chỉ với Việt Nam mà trên phạm vi toàn cầu. Với nhu cầu đầu tư năng lượng lên tới hàng chục tỷ USD mỗi năm, khu vực tư nhân trong nước khó có thể đáp ứng nếu không có sự tham gia mạnh mẽ của nhà đầu tư nước ngoài.
Thứ ba là mở rộng các khu thương mại tự do như một công cụ thu hút FDI và thúc đẩy nội địa hóa công nghệ thông qua chuyển giao khoa học - công nghệ từ nước ngoài. Đồng thời, ông cho rằng cần xem xét cho phép doanh nghiệp Việt Nam vay vốn nước ngoài với cơ chế phù hợp, bởi việc hạn chế lâu nay đang khiến nền kinh tế bỏ lỡ một nguồn vốn quan trọng trong bối cảnh vốn trong nước khan hiếm.
TS. Lê Xuân Nghĩa cũng bày tỏ quan điểm rằng việc đưa lãi suất tiền gửi bằng USD về mức 0% để chống đô la hóa là một biện pháp quá cực đoan, cần được đánh giá lại. Bên cạnh đó, ông lưu ý mô hình chính quyền hai cấp đang tạo ra những ách tắc nhất định, khi khoảng 65% dự án đầu tư công nằm ở cấp huyện, trong khi cấp này đã giải thể, khiến nhiều dự án không thể giải ngân.
