Venezuela rung chuyển, dòng tiền toàn cầu chao đảo vì canh bạc của ông Trump

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington sẽ tiếp quản việc điều hành Venezuela trong giai đoạn chuyển tiếp. Trong khi đó, Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro được cho là đang bị giam tại một trung tâm giam giữ ở New York. Đây là lần can thiệp trực tiếp nhất của Mỹ vào Mỹ Latin kể từ cuộc tấn công Panama năm 1989.

“Những diễn biến này cho thấy căng thẳng địa chính trị vẫn đang chi phối các dòng tin tức và tác động trực tiếp đến thị trường tài chính”, Marchel Alexandrovich, nhà kinh tế tại Saltmarsh Economics, nhận định. “Rõ ràng thị trường hiện phải đối mặt với rủi ro từ các tin nóng ở mức cao hơn nhiều so với giai đoạn dưới các chính quyền Mỹ trước đây”.

Thị trường khởi đầu năm 2026 tích cực

Thời điểm vụ việc diễn ra, thị trường tài chính toàn cầu đang đóng cửa. Trước đó, trong phiên giao dịch đầu tiên của năm mới, các chỉ số Phố Wall đều tăng điểm và đồng USD mạnh lên so với rổ tiền tệ chủ chốt.

Chứng khoán Mỹ và toàn cầu khép lại năm 2025 ở gần các mức cao kỷ lục, ghi nhận mức tăng hai chữ số trong một năm đầy biến động, với tâm điểm là chiến tranh thuế quan, chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương và căng thẳng địa chính trị âm ỉ.

Ông Mohamed El Erian, cựu Giám đốc điều hành của quỹ trái phiếu PIMCO, cho rằng phản ứng kinh tế và tài chính sau vụ việc vẫn chưa rõ ràng. Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, ông nhận định nếu thị trường đang mở cửa, giá dầu có thể giảm do kỳ vọng Venezuela tăng xuất khẩu, trong khi giá vàng nhiều khả năng đi lên nhờ nhu cầu trú ẩn an toàn giữa bối cảnh bất ổn gia tăng.

Giá vàng đã tăng mạnh nhất trong vòng 46 năm và lập đỉnh lịch sử trong năm ngoái, nhờ sự kết hợp của việc Mỹ cắt giảm lãi suất và hàng loạt điểm nóng địa chính trị.

Phát biểu tại cuộc họp báo ngày 3/1, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ “điều hành đất nước này cho đến khi có thể thực hiện một quá trình chuyển giao an toàn, phù hợp và thận trọng”. Ông không cung cấp nhiều chi tiết, nhưng khẳng định không loại trừ khả năng triển khai quân đội Mỹ.

Động thái này cũng đẩy cuộc khủng hoảng nợ của Venezuela, một trong những vụ vỡ nợ quốc gia lớn nhất thế giới vẫn chưa được giải quyết, trở lại tâm điểm chú ý của giới đầu tư.

Dầu mỏ Venezuela chưa thể phục hồi nhanh

Chỉ vài giờ sau khi ông Maduro bị bắt, Tổng thống Trump cho biết các công ty dầu khí Mỹ sẵn sàng chi hàng tỷ USD để khôi phục sản lượng khai thác dầu của Venezuela. Nếu thành hiện thực, nguồn cung gia tăng có thể hỗ trợ tăng trưởng kinh tế toàn cầu nhờ giá năng lượng thấp hơn.

Giá dầu từng vượt 62 USD/thùng vào tháng 12, thời điểm Mỹ ngăn các tàu chở dầu bị trừng phạt ra vào Venezuela. Kể từ đó, giá dầu nhìn chung ổn định quanh mức 60-61 USD/thùng.

“Từ góc độ đầu tư, diễn biến này có thể mở khóa một lượng trữ lượng dầu khổng lồ theo thời gian”, ông Brian Jacobsen, chiến lược gia kinh tế trưởng tại Annex Wealth Management, đánh giá. “Thị trường thường phản ứng thận trọng khi kỳ vọng xung đột leo thang, nhưng một khi xung đột đã bắt đầu, dòng tiền có xu hướng nhanh chóng quay lại các tài sản rủi ro”.

Ông David Kotok, đồng sáng lập Cumberland Advisors tại Florida, cho rằng nếu việc mở lại các mỏ dầu dẫn tới giá dầu thấp hơn trong dài hạn, điều này có thể mang lại tác động tích cực cho thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là quá trình đó sẽ diễn ra trong bao lâu và liệu thị trường có phản ánh kỳ vọng này sớm hay không.

Trong khi đó, phần lớn thị trường chứng khoán khu vực vùng Vịnh đã giảm điểm trong phiên ngày 4/1, khi nhà đầu tư cân nhắc nguy cơ dư cung dầu so với các rủi ro địa chính trị.

Nhiều chiến lược gia cho rằng sẽ phải mất nhiều năm để sản lượng dầu của Venezuela có thể tăng đáng kể. Ngành dầu khí nước này đã suy yếu suốt nhiều thập kỷ do quản lý kém và thiếu đầu tư, đặc biệt sau khi chính phủ quốc hữu hóa hoạt động dầu mỏ vào những năm 2000, bao gồm cả tài sản của Exxon Mobil và ConocoPhillips.

Hiện Chevron là tập đoàn dầu khí lớn duy nhất của Mỹ còn hoạt động tại Venezuela.

Theo các nhà phân tích của Reuters, bất kỳ doanh nghiệp nào muốn đầu tư vào Venezuela cũng sẽ phải đối mặt với hàng loạt thách thức, từ vấn đề an ninh, cơ sở hạ tầng xuống cấp, câu hỏi pháp lý xoay quanh chiến dịch bắt giữ ông Maduro, cho tới nguy cơ bất ổn chính trị kéo dài.

Ổn định chính trị là điều kiện tiên quyết

Ông Stephen Dover, chiến lược gia thị trường trưởng kiêm Giám đốc Franklin Templeton Institute, nhận định trong một bài đăng trên LinkedIn rằng chính quyền Mỹ đã cho thấy sẵn sàng hành động đơn phương và sử dụng vũ lực. Điều này có thể củng cố xu hướng các quốc gia tăng chi tiêu cho an ninh quốc gia của riêng mình.

Ông cho rằng động thái này cũng làm gia tăng nghi ngờ về vai trò trú ẩn an toàn của đồng USD, đồng thời đặt ra thêm câu hỏi về sự suy yếu của các trụ cột thể chế quốc tế.

Trong dài hạn, theo ông Dover, một Venezuela ổn định, hiệu quả và thịnh vượng hơn có thể cung cấp cho thế giới một nguồn dầu mỏ đáng kể.

“Điều đó sẽ rất quan trọng đối với tăng trưởng toàn cầu,” ông nhấn mạnh, “nhưng để khai mở tiềm năng đó, Venezuela cần có sự ổn định chính trị và những khoản đầu tư quy mô lớn”.

Theo Reuters