Phát hiện bộ não con người thay đổi hình dạng sau khi rời Trái đất

Một nghiên cứu mới đăng trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences cho thấy cấu trúc não của phi hành gia có thể thay đổi rõ rệt khi họ sống trong môi trường vi trọng lực. Phát hiện này bổ sung thêm bằng chứng quan trọng cho y học hàng không vũ trụ, lĩnh vực đang tìm cách lý giải những tác động sinh học khi con người thực hiện các chuyến bay kéo dài ngoài không gian.

Giáo sư Rachael Seidler của Đại học Florida, đồng tác giả nghiên cứu, nhấn mạnh nhu cầu hiểu rõ hơn những thay đổi này nhằm bảo đảm an toàn và duy trì sức khỏe lâu dài cho các phi hành gia.

Nhóm nghiên cứu đã phân tích hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) của 26 phi hành gia trước và sau nhiệm vụ, với thời gian lưu trú trên quỹ đạo dao động từ vài tuần tới gần một năm. Dữ liệu cho thấy sau khi hoàn thành nhiệm vụ, bộ não có xu hướng dịch chuyển lên phía trên và lệch nhẹ về sau trong hộp sọ.

Những thay đổi này tập trung ở các vùng đảm nhiệm chức năng cảm giác, nhóm cấu trúc liên quan trực tiếp đến hiện tượng say tàu xe, mất phương hướng và rối loạn thăng bằng. Ở những trường hợp thực hiện nhiệm vụ từ sáu tháng trở lên, mức độ dịch chuyển đạt tới vài milimet, đủ để quan sát rõ trên phim chụp.

Các nhà khoa học cho rằng sự dịch chuyển này có thể tạo ra “xung đột cảm giác”, gây ra cảm giác chòng chành hoặc mất định hướng cả trong môi trường không gian lẫn giai đoạn đầu sau khi trở lại Trái đất, khi cơ thể phải tái thích nghi với trọng lực. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu không ghi nhận biểu hiện đau đầu hay suy giảm chức năng nhận thức trong hoặc sau nhiệm vụ.

Đến thời điểm hiện tại, dữ liệu vẫn hạn chế do số lượng phi hành gia điều chỉnh lên Trạm Vũ trụ Quốc tế mỗi năm chỉ khoảng 12 người, chủ yếu là nam giới. Vì vậy chưa thể kết luận những thay đổi này có khác biệt giữa giới tính, lứa tuổi hay không.

Các chuyên gia cho biết cấu trúc não bộ sẽ dần trở lại trạng thái bình thường sau khi phi hành gia trở về Trái đất. Điều chưa rõ là quá trình hồi phục sẽ diễn ra ra sao nếu con người sống lâu dài trong môi trường trọng lực thấp hơn, chẳng hạn như Mặt trăng hoặc sao Hỏa.

Do đó, giới khoa học kêu gọi tiếp tục mở rộng nghiên cứu để xác định liệu biến đổi não bộ có thể để lại hệ quả lâu dài. Tiến sĩ Rosenberg đánh giá việc phát hiện sớm và xây dựng biện pháp bảo vệ là bước quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh các chương trình đưa con người sinh sống và làm việc ngoài Trái đất đang trở nên thực tế hơn bao giờ hết.

Theo NBC