Nhà khoa học nổi tiếng rời Đức chọn về Trung Quốc cống hiến, là tác giả của nhiều công trình đột phá về sinh học cấu trúc

Nhà khoa học tế bào Alexey Amunts – chuyên gia hàng đầu về hóa sinh ty thể – đã chuyển sang làm việc tại Trung Quốc trong tháng này, gia nhập Học viện Nghiên cứu và Dịch chuyển Y sinh Thâm Quyến (SMART).

Amunts, từng công tác tại Viện Max Planck (Đức), xác nhận ông đảm nhiệm vị trí nhà nghiên cứu cấp cao tại SMART và sẽ “đóng góp cho chiến lược hợp tác quốc tế” của tổ chức này.

Ông được giới khoa học quốc tế biết đến nhờ những đột phá trong việc quan sát các “cỗ máy phân tử” của sự sống ở độ phân giải gần mức nguyên tử. Năm 2021, tạp chí  Cell Science của Anh từng vinh danh Amunts là “nhà khoa học tế bào đáng theo dõi”.

Việc Amunts chuyển sang Trung Quốc phản ánh sức hút ngày càng lớn của nước này với nghiên cứu khoa học cơ bản tiên tiến và đổi mới mang tính ứng dụng.

Nhà khoa học tế bào Alexey Amunts, người góp phần thúc đẩy “cuộc cách mạng độ phân giải” trong sinh học cấu trúc. Ảnh: SCMP 

Ông cho biết bản thân lựa chọn SMART vì nơi này “kết hợp tham vọng khoa học dài hạn với một hệ thống có khả năng triển khai nhanh và kết nối nghiên cứu cơ bản xuất sắc với tác động ứng dụng ở quy mô quốc tế”.

Trước khi đến Thâm Quyến, ông từng là học giả Humboldt tại Viện Max Planck và là giáo sư biên chế tại Đại học Stockholm. Amunts nhận bằng tiến sĩ tại Đại học Tel Aviv năm 2010, sau đó làm nghiên cứu sau tiến sĩ tại Phòng thí nghiệm Sinh học Phân tử MRC ở Cambridge - nơi ông nghiên cứu cấu trúc ribosome ty thể (mitoribosome) bằng kính hiển vi điện tử lạnh (cryo-EM).

Những công trình về mitoribosome của Amunts đóng vai trò quan trọng trong “cuộc cách mạng độ phân giải” của sinh học cấu trúc – thuật ngữ dùng để chỉ tác động mang tính đột phá của công nghệ cryo-EM, với các phát hiện mang tính cột mốc được công bố trên những tạp chí như Science.

Ty thể hoạt động như những “nhà máy năng lượng” của tế bào, sử dụng oxy và dưỡng chất từ thực phẩm để tạo ra năng lượng duy trì sự sống. Quá trình này được thực hiện bởi các tổ hợp phân tử phức tạp nằm trong màng trong của ty thể. Công nghệ cryo-EM đã giúp giới khoa học quan sát rõ những cấu trúc này ở độ chi tiết chưa từng có.

Năm 2016, Amunts thành lập phòng thí nghiệm độc lập tại Đại học Stockholm, đồng thời là nhà nghiên cứu tại SciLifeLab. Nhóm của ông tập trung nghiên cứu các quá trình chuyển hóa năng lượng của ty thể, bao gồm cơ chế hoạt động, lắp ráp và tiến hóa của các tổ hợp sinh năng.

Ông cũng góp phần xây dựng Cơ sở Cryo-EM Quốc gia của Thụy Điển. Năm 2023, Amunts nhận Giải thưởng Nghiên cứu viên cao cấp Westlake, hỗ trợ kỳ nghỉ nghiên cứu tại Đại học Westlake ở Hàng Châu thuộc tỉnh Chiết Giang.

Năm 2024, Amunts gia nhập Viện Sinh lý Phân tử Max Planck với tư cách học giả Humboldt – danh hiệu trọn đời do Quỹ Alexander von Humboldt trao tặng cho các nhà khoa học quốc tế xuất sắc.

Sau khi rời Dortmund, ông quay lại Trung Quốc và chọn Thâm Quyến là điểm dừng tiếp theo trong sự nghiệp học thuật.

Theo SCMP