Nền kinh tế lớn thứ 2 Đông Nam Á tăng trưởng tồi tệ nhất 30 năm, lo bị Việt Nam vượt mặt
(Thị trường tài chính) - Đồng baht tăng giá 8,2% trong vòng một năm qua, làm xói mòn khả năng cạnh tranh của hàng xuất khẩu Thái Lan so với các đối thủ trong khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam.
Kỷ lục buồn sau 3 thập kỷ
Theo Ủy ban Thường trực liên ngành về Thương mại, Công nghiệp và Ngân hàng (JSCCIB), nền kinh tế Thái Lan được dự báo sẽ ghi nhận mức tăng trưởng thấp nhất trong 3 thập kỷ vào năm nay, với tốc độ dưới 2% lần đầu tiên kể từ sau các thời kỳ khủng hoảng.
Phát biểu tại cuộc họp thường kỳ hôm thứ Tư (7/1), ông Poj Aramwattananont, Chủ tịch Phòng Thương mại và Hội đồng Thương mại Thái Lan, cảnh báo về cả những điểm yếu cấu trúc lâu dài và áp lực bên ngoài ngày càng gia tăng.
JSCCIB dự báo tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Thái Lan sẽ tăng 1,6 - 2,0% trong năm 2026, trong khi xuất khẩu có thể giảm từ 0,5 - 1,5%, một sự đảo chiều mạnh so với mức tăng trưởng xuất khẩu ước tính 10% vào năm 2025.
Nhiều lực cản cùng hội tụ
Liên minh khu vực tư nhân cho biết nền kinh tế Thái Lan - nền kinh tế lớn thứ 2 Đông Nam Á (chỉ xếp sau Indonesia) đang chịu tác động đồng thời của hàng loạt thách thức.
Trong nước, “xứ sở Chùa Vàng” phải đối mặt với khu vực kinh tế phi chính thức lớn, nợ hộ gia đình cao, dư địa tài khóa hạn chế và hệ thống quy định phức tạp, cản trở việc kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan Nhà nước.
Những vấn đề mang tính cấu trúc này còn bị khuếch đại bởi hệ lụy kéo dài của các thảm họa thiên nhiên như bão lũ liên miên vào năm ngoái, tình trạng tội phạm mạng (lừa đảo trực tuyến) gia tăng, dòng vốn “xám”, cũng như nguy cơ chậm trễ trong quá trình thông qua ngân sách.
Đặc biệt đáng lo ngại là việc đồng baht - đồng nội tệ của Thái Lan đã tăng giá tới 8,2% trong 1 năm qua, mức tăng mạnh thứ hai trong khu vực Đông Nam Á.
Ông Payong Srivanich, Chủ tịch Hiệp hội Ngân hàng Thái Lan, cho rằng điều này chẳng khác nào một loại “thuế bổ sung” đánh vào các nhà xuất khẩu, làm suy giảm khả năng cạnh tranh.
“Đồng baht mạnh lên chủ yếu do những yếu tố nằm ngoài nền kinh tế thương mại truyền thống, cụ thể là mối liên hệ với giao dịch vàng và tài sản số”, ông Payong giải thích.
Chủ tịch Hiệp hội Ngân hàng Thái Lan kêu gọi tăng cường giám sát quản lý để theo dõi các dòng vốn này và ngăn chúng làm tổn hại đến nền kinh tế thực của quốc gia Đông Nam Á này.
Ông Kriengkrai Thiennukul, Chủ tịch Liên đoàn Công nghiệp Thái Lan nhấn mạnh bất lợi cạnh tranh mà điều này gây ra.
Trong khi đồng baht của Thái Lan tăng giá, Việt Nam đồng lại mất giá khoảng 3%, tạo ra chênh lệch giá 11–13% đối với các mặt hàng tương đương.
“Thái Lan phụ thuộc rất lớn vào xuất khẩu, chiếm tới 60% GDP”, ông Kriengkrai cho biết. “Các mặt hàng nông sản như gạo bị ảnh hưởng đặc biệt nặng nề, khi giá gạo Thái Lan cao hơn đáng kể so với Việt Nam và Ấn Độ”.
Bất ổn toàn cầu gia tăng
JSCCIB bày tỏ mối quan ngại ngày càng lớn trước những bất ổn kinh tế toàn cầu xuất phát từ các yếu tố địa chính trị. Việc Mỹ gần đây can thiệp vào Venezuela cho thấy một “trật tự thế giới mới” ngày càng phân cực, tác động đến hệ thống kinh tế toàn cầu, vốn được dự báo sẽ tăng trưởng chậm hơn so với năm ngoái.
Tiến sĩ Poj Aramwattananont, Chủ tịch Phòng Thương mại và Hội đồng Thương mại Thái Lan lưu ý rằng dù kim ngạch thương mại trực tiếp giữa nước này và Venezuela chỉ khoảng 500 triệu USD, nhưng những hệ lụy rộng lớn hơn đối với chuỗi cung ứng và thị trường năng lượng - trong bối cảnh có tới 60 tỷ USD đầu tư trong khu vực - đòi hỏi phải được theo dõi sát sao.
Tác động từ các biện pháp thuế quan của Mỹ cũng ngày càng rõ nét, khi xuất khẩu của Thái Lan (ngoại trừ hàng điện tử) đã bắt đầu suy giảm, phản ánh sự bất ổn gia tăng đối với nền kinh tế nước này.
Video tăng trưởng kinh tế của Thái Lan năm 2026 được dự báo vẫn còn bấp bênh - Nguồn: Thai PBS World
Các ưu tiên sau bầu cử
Hướng tới cuộc bầu cử sắp tới tại Thái Lan, JSCCIB nhấn mạnh sự cần thiết của tính liên tục trong chính sách và cải cách cấu trúc, bất kể Đảng nào thành lập Chính phủ mới.
Tiến sĩ Poj nhấn mạnh rằng Chính phủ mới phải đối thoại và hợp tác với khu vực tư nhân, thay vì hành động đơn phương.
“Khu vực tư nhân mới là động cơ thực sự của nền kinh tế Thái Lan và vai trò của Chính phủ nên là tạo điều kiện cho doanh nghiệp, chứ không chỉ đơn thuần quản lý”, ông nói.
Ủy ban này đang thúc đẩy cách tiếp cận “Tái kiến tạo Thái Lan”, tập trung vào chính thức hóa nền kinh tế, giải quyết nợ bền vững để tăng sức mua, giảm rào cản kinh doanh nhằm khuyến khích đầu tư và củng cố chuỗi cung ứng.
JSCCIB cũng đã phát động chiến dịch “Không tham nhũng”, cho rằng tham nhũng là một chi phí ngầm làm suy giảm năng lực cạnh tranh của quốc gia.
Ông Kriengkrai cho biết tham nhũng là một trong những yếu tố lớn khiến nhà đầu tư nước ngoài e ngại, khi các doanh nghiệp như hãng xe điện Mỹ Tesla từng coi nạn hối lộ là rào cản lớn nếu cân nhắc đầu tư vào Thái Lan.
Cơ hội chiến lược
Bất chấp triển vọng đầy thách thức, khu vực tư nhân vẫn nhìn thấy những cơ hội đáng kể khi Thái Lan đăng cai nhiều sự kiện quốc tế lớn vào năm 2026.
Cuộc họp thường niên của Nhóm Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (World Bank) vào tháng 10, với chủ đề “Những chân trời mới của Thái Lan: Trao quyền cho con người, xây dựng khả năng chống chịu”, được ông Payong đánh giá là cơ hội “một lần trong thập kỷ” để tái định vị hình ảnh Thái Lan trên trường quốc tế.
“Đây là cơ chế quan trọng nhất để tái xây dựng niềm tin và sự tự tin của các nhà đầu tư toàn cầu”, ông nói, đồng thời lưu ý quy mô sự kiện này sẽ vượt cả Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), thu hút hàng chục nghìn đại biểu, bao gồm lãnh đạo các tập đoàn lớn nhất thế giới.
Ngoài ra, Thái Lan cũng sẽ đăng cai Gastech 2026 - Hội nghị hàng đầu về khí tự nhiên, LNG, năng lượng hydro và công nghệ khí hậu cũng như lễ hội âm nhạc Tomorrowland lần đầu tiên được tổ chức tại nước này.
JSCCIB dự kiến thành lập một nhóm công tác để phối hợp với Chính phủ trong công tác chuẩn bị cho các sự kiện này, coi đây là những nền tảng then chốt để thúc đẩy việc tái định vị thương hiệu và hội nhập của Thái Lan vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuy nhiên, theo Ủy ban này, để thành công, Thái Lan cần hành động nhanh chóng nhằm khắc phục các điểm yếu cấu trúc và khoảng cách cạnh tranh đã khiến nước này tụt lại phía sau so với các quốc gia láng giềng trong khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.
Theo Bangkok Post
