Mỹ và Đài Loan ký thỏa thuận lịch sử mở đường cho liên minh AI mới, Trung Quốc ‘đứng ngồi không yên’?

Thỏa thuận đạt được sau nhiều năm đàm phán diễn ra vào ngày 15/1, được Đài Loan gọi là “win–win”.

Theo đó, các hãng sản xuất chip như TSMC mở rộng sản xuất tại Mỹ sẽ được giảm thuế đối với linh kiện, thiết bị sản xuất bán dẫn và một số sản phẩm liên quan. Một phần hàng hóa nhập khẩu sẽ được miễn thuế hoàn toàn. Thuế suất phổ thông áp dụng cho hầu hết hàng hóa Đài Loan xuất sang Mỹ sẽ giảm từ 20% xuống 15%.

Một loạt mặt hàng như dược phẩm generic, linh kiện hàng không hay tài nguyên không thể sản xuất tại Mỹ sẽ chịu thuế 0%. Mỹ cũng cam kết nếu tăng thuế chip trong tương lai, Đài Loan sẽ không bị đối xử bất lợi.

Đổi lại, doanh nghiệp Đài Loan sẽ đầu tư USD 250 tỷ để mở rộng sản xuất chip, năng lượng và trí tuệ nhân tạo tại Mỹ. Riêng TSMC đã cam kết USD 100 tỷ trong 2025, và sẽ tiếp tục tăng quy mô đầu tư, theo Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick. Đài Loan cũng bảo lãnh thêm USD 250 tỷ tín dụng để hỗ trợ doanh nghiệp rót vốn vào Mỹ.

Đẩy mạnh dịch chuyển chuỗi cung ứng chip

Trong cuộc phỏng vấn trên CNBC, Bộ trưởng Lutnick cho biết mục tiêu của chính quyền Trump là đưa 40% chuỗi cung ứng và công suất sản xuất chip của Đài Loan sang Mỹ. Ông cũng cảnh báo rằng nếu các tập đoàn không xây nhà máy tại Mỹ, mức thuế có thể tăng lên 100%.

Khoản đầu tư cam kết gồm USD 100 tỷ TSMC chi cho giai đoạn 2025, cùng nhiều dự án mới đang được xem xét. Tập đoàn này đã xây dựng nhà máy đầu tiên tại Arizona vào 2020, và đang xin phép triển khai nhà máy thứ tư cùng cơ sở đóng gói tiên tiến.

Việc mở rộng tại Mỹ dự kiến tạo cú huých lớn cho toàn bộ chuỗi cung ứng thiết bị và vật liệu, bao gồm các nhà cung cấp hàng đầu như ASML, Lam Research, Applied Materials cũng như các doanh nghiệp hóa chất và vật liệu như Sumitomo hay Qnity Electronics.

Thị trường phản ứng tích cực: cổ phiếu Nvidia tăng hơn 2% nhờ triển vọng ổn định nguồn cung, trong khi Intel biến động nhẹ.

Chip trở thành vấn đề an ninh quốc gia của Mỹ

Washington xem bán dẫn là lĩnh vực sống còn trong an ninh quốc gia. Dù chip được phát minh tại Mỹ, nhiều sản phẩm tiên tiến nhất lại được sản xuất nước ngoài, chủ yếu ở Đài Loan. Điều này khiến Mỹ dễ tổn thương, nhất là khi Trung Quốc gia tăng áp lực lên hòn đảo mà Bắc Kinh coi là lãnh thổ của mình.

Trong bối cảnh đó, chính quyền Mỹ đã áp thuế 25% lên một số chip AI như Nvidia H200, song miễn trừ rộng cho chip phục vụ trung tâm dữ liệu trong nước.

Tuy nhiên, việc mở rộng tại Mỹ không hoàn toàn thuận lợi. TSMC đối mặt nguy cơ đội chi phí, thiếu nhân lực tay nghề, hạn chế nhập cư và rủi ro đánh mất năng lực công nghiệp trên đảo trong bối cảnh hiện trạng địa chính trị nhạy cảm.

Tương lai vẫn phụ thuộc chính trị Washington

Thỏa thuận vẫn phải được rà soát. Đồng thời, Tòa án Tối cao Mỹ sắp ra phán quyết liên quan đến việc Tổng thống có quyền áp thuế diện rộng mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội hay không. Chưa rõ thỏa thuận Đài Loan sẽ bị ảnh hưởng ra sao nếu phán quyết đi theo hướng hạn chế thẩm quyền hành pháp.

Dù vậy, thỏa thuận đánh dấu bước tiến mạnh mẽ trong quan hệ Đài Loan-Mỹ, với nền tảng là ngành công nghiệp bán dẫn có vai trò trung tâm trong cả nền kinh tế kỹ thuật số và năng lực quốc phòng hiện đại.

Theo Reuters