Một quốc gia gom vàng ồ ạt, dự trữ vượt cả NHTW châu Âu
(Thị trường tài chính) - Ngân hàng Trung ương Ba Lan (NBP) đã nâng dự trữ vàng lên khoảng 550 tấn, với tổng giá trị vượt 63 tỷ euro.
Trong nhiều năm qua, Chủ tịch NBP Adam Glapiński liên tục nhấn mạnh vai trò đặc biệt của vàng trong cơ cấu dự trữ quốc gia. Theo ông, đây là loại tài sản không mang rủi ro tín dụng, không phụ thuộc vào chính sách tiền tệ của các quốc gia khác và có khả năng chống chịu tốt trước các cú sốc tài chính. Lượng vàng dự trữ lớn cũng góp phần củng cố sự ổn định của nền kinh tế Ba Lan.
Tham vọng của NBP không dừng lại ở đó. Mục tiêu dài hạn là nâng lượng vàng nắm giữ lên 700 tấn, với tổng giá trị dự trữ vàng đạt khoảng 400 tỷ PLN, tương đương 94 tỷ euro.
Tính đến năm 2024, vàng chỉ chiếm 16,86% tổng dự trữ ngoại hối của Ba Lan. Tuy nhiên, ước tính đến cuối tháng 12/2025, tỷ trọng này đã tăng vọt lên 28,22%, đánh dấu một trong những mức thay đổi nhanh nhất trong cơ cấu dự trữ của các ngân hàng trung ương trên toàn cầu.
Các giao dịch mua lớn nhất được thực hiện trong những tháng cuối năm 2025, thời điểm thị trường biến động mạnh và căng thẳng địa chính trị leo thang. Theo sáng kiến của ông Glapiński, ban điều hành NBP đã quyết định tiếp tục gia tăng chiến lược tỷ trọng vàng trong danh mục dự trữ. Đầu tháng 1, ông Glapiński cho biết sẽ trình hội đồng quản trị thông qua nghị quyết nâng dự trữ lên 700 tấn.
Vượt cả ECB về lượng vàng
Việc Ba Lan hiện nắm giữ lượng vàng lớn hơn Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng. ECB điều hành chính sách tiền tệ của khu vực đồng euro, song lượng vàng dự trữ trực tiếp của tổ chức này khá hạn chế, trong khi gánh nặng sở hữu vàng chủ yếu thuộc về các ngân hàng trung ương quốc gia thành viên.
Dự trữ vàng của ECB hiện vào khoảng 506,5 tấn. So với con số này, quy mô 550 tấn của NBP được đánh giá là rất ấn tượng, đồng thời củng cố vị thế của Ba Lan trong cấu trúc tài chính châu Âu.
Tuy vậy, các ý kiến chỉ trích cho rằng nguồn vốn dùng để mua vàng có thể được phân bổ vào trái phiếu, loại tài sản tạo ra thu nhập lãi định kỳ. Trên thực tế, vàng không mang lại dòng tiền hiện hữu.
Làn sóng gom vàng toàn cầu
Theo phân tích của Hội đồng Vàng Thế giới World Gold Council, các NHTW đã gom vàng rất mạnh trong năm 2025. Ngoại trừ một số trường hợp hiếm hoi, phần lớn quốc gia đều gia tăng nắm giữ vàng, coi đây là công cụ phòng vệ chiến lược trước rủi ro tiền tệ và khủng hoảng tài chính.
Trong khảo sát năm 2025, có tới 95% ngân hàng trung ương dự báo tổng lượng vàng toàn cầu sẽ tiếp tục tăng trong 12 tháng tới.
Bà Marta Bassani Prusik, Giám đốc sản phẩm đầu tư và giá trị ngoại hối tại Xưởng đúc tiền Ba Lan, cho rằng động lực chính thúc đẩy các ngân hàng trung ương mua vàng nằm ở tính độc lập của giá vàng đối với chính sách tiền tệ và rủi ro tín dụng. Bên cạnh đó, đa dạng hóa tài sản và giảm tỷ trọng USD cùng các đồng tiền khác trong dự trữ cũng là yếu tố quan trọng.
Các chuyên gia lưu ý rằng không phải ngân hàng trung ương nào cũng công bố đầy đủ quy mô mua vào. Trung Quốc và Nga thường được nhắc tới trong bối cảnh này. Một số quan sát viên thị trường cho rằng đây có thể là bước chuẩn bị cho một mô hình tiền tệ thay thế, trong đó vàng đóng vai trò lớn hơn so với trước.
Giá vàng lập đỉnh, triển vọng 2026 vẫn lạc quan
Hoạt động mua vào của NBP diễn ra trong bối cảnh giá vàng liên tục lập kỷ lục lịch sử. Dù tốc độ tăng có thể chậm lại trong năm 2026, các dự báo từ những định chế tài chính lớn vẫn khá tích cực. ING ước tính giá vàng trung bình khoảng 4.150 USD/ounce, Deutsche Bank dự báo 4.450 USD/ounce, còn Goldman Sachs nâng dự báo lên 4.900 USD/ounce.
Trong kịch bản nhu cầu toàn cầu tăng mạnh, J.P. Morgan thậm chí không loại trừ khả năng giá đạt 5.300 USD/ounce.
“Nhu cầu gia tăng từ các ngân hàng trung ương là phản ứng trước căng thẳng kinh tế và những biến động địa chính trị ngày càng phức tạp. Dù hoạt động mua vàng của các tổ chức không trực tiếp quyết định giá, nhưng nó gián tiếp tác động tới quyết định của nhà đầu tư cá nhân”, bà Bassani Prusik nhấn mạnh.
Vàng trở lại vai trò “trú ẩn an toàn”
Đối với NBP, vàng là một cấu phần trong chiến lược bảo đảm an ninh tài chính dài hạn của quốc gia. Theo các chuyên gia của Mint of Poland, mức độ bất định của thị trường càng lớn, thì nhu cầu đối với các tài sản được coi là “trú ẩn an toàn” càng tăng. Đồng thời, nhận thức của nhà đầu tư cá nhân về vai trò của vàng trong bảo toàn giá trị vốn dài hạn cũng ngày càng rõ nét.
Tuy vậy, một bộ phận kinh tế gia phản đối quan điểm này, cho rằng tỷ trọng vàng quá cao có thể không phù hợp với yêu cầu quản lý dự trữ linh hoạt trong nền kinh tế hiện đại, và nguồn lực có thể được phân bổ hiệu quả hơn vào các kênh đầu tư sinh lời khác.
Việc đạt mốc 550 tấn là cột mốc quan trọng, song các tuyên bố về những đợt mua tiếp theo cho thấy Ba Lan chưa dừng lại. Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng và trật tự tài chính toàn cầu biến đổi, vàng đang dần trở lại vị thế tài sản then chốt, và Ba Lan muốn đứng ở tuyến đầu của xu hướng này.
Theo Euronews
