Microsoft công bố 40 nghề mà AI tác động mạnh nhất, giáo viên cũng không ngoại lệ

Trong bối cảnh các tập đoàn lớn như Amazon công khai kế hoạch cắt giảm lao động nhờ AI, người lao động ngày càng lo ngại và tìm cách xác định đâu là những nghề có nguy cơ sớm bị thay thế bởi công nghệ.

Một báo cáo do nhóm nghiên cứu của Microsoft thực hiện, tập trung phân tích tác động của AI tạo sinh đối với từng ngành nghề, phần nào giúp làm rõ bức tranh này.

AI đang tác động mạnh mẽ đến thị trường lao động

Theo báo cáo, các nghề như biên dịch viên, sử gia và nhà văn đạt điểm “mức độ phù hợp với AI” cao nhất, đồng nghĩa các nhiệm vụ của những công việc này tương đồng nhiều nhất với năng lực hiện tại của AI. Nhân viên chăm sóc khách hàng và nhân viên bán hàng, những vị trí chiếm khoảng 5 triệu việc làm tại Mỹ, cũng nằm trong nhóm chịu áp lực lớn từ công nghệ.

Nhìn chung, các công việc dễ bị tác động nhất là những vị trí lao động tri thức, bao gồm các công việc liên quan đến máy tính, toán học và hành chính văn phòng. Nhóm bán hàng cũng được xếp hạng cao do đặc thù công việc thường xoay quanh việc truyền đạt, giải thích và xử lý thông tin.

Dù Microsoft khẳng định AI chưa thể thay thế trọn vẹn bất kỳ nghề nghiệp nào, danh sách này vẫn nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, nơi nhiều người coi đây là bảng xếp hạng những công việc “nguy hiểm nhất”. Điều này diễn ra trong bối cảnh IBM đóng băng hàng nghìn vị trí tuyển dụng mới, với dự báo AI sẽ đảm nhận các vai trò đó trong vòng 5 năm tới. Tại Anh, sinh viên mới tốt nghiệp đang đối mặt thị trường việc làm khó khăn nhất kể từ năm 2018, khi doanh nghiệp tạm dừng tuyển dụng và tận dụng AI để cắt giảm chi phí, theo Indeed.

Ở chiều ngược lại, vẫn có những công việc gần như không bị AI tác động. Các nghề vận hành máy nạo vét, nhân viên trông coi cầu và âu tàu, hay vận hành hệ thống xử lý nước nằm trong nhóm có mức độ tiếp xúc với AI tạo sinh gần như bằng 0, chủ yếu do yêu cầu làm việc trực tiếp với thiết bị và môi trường vật lý.

Tuy vậy, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp cho rằng không nghề nào hoàn toàn đứng ngoài làn sóng AI. Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang từng khẳng định mọi công việc đều sẽ bị ảnh hưởng. “Mọi nghề nghiệp sẽ chịu tác động, và là ngay lập tức. Điều đó là không thể phủ nhận. Bạn không mất việc vì AI, nhưng có thể mất việc vào tay người biết sử dụng AI”, ông Huang nói tại Hội nghị Toàn cầu của Viện Milken năm 2025.

Bằng đại học không còn là “lá chắn”

Đáng chú ý, nhiều nghề có nguy cơ bị AI làm xáo trộn mạnh nhất như nhà khoa học chính trị, nhà báo hay chuyên viên phân tích quản lý đều là những công việc thường yêu cầu bằng cử nhân. Theo nhóm nghiên cứu, bằng đại học, vốn từng được coi là con đường an toàn để thăng tiến nghề nghiệp, không còn đảm bảo trước những thay đổi do AI mang lại.

“Xét về yêu cầu giáo dục, chúng tôi nhận thấy các nghề đòi hỏi bằng cử nhân có mức độ phù hợp với AI cao hơn so với những nghề có yêu cầu thấp hơn”, nhóm nghiên cứu viết. Kết luận này dựa trên việc phân tích hơn 200.000 cuộc hội thoại thực tế của người dùng Copilot và so sánh hiệu quả của AI với dữ liệu nghề nghiệp.

Tuy nhiên, vẫn tồn tại những lĩnh vực có mức độ tiếp xúc thấp với AI và đang tăng trưởng mạnh về nhu cầu lao động. Y tế là ví dụ điển hình. Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ, ngành chăm sóc sức khỏe tại nhà và chăm sóc cá nhân dự kiến sẽ tạo ra số lượng việc làm mới lớn nhất trong thập kỷ tới.

Nhóm nghiên cứu cũng lưu ý rằng kết quả phân tích mới chỉ phản ánh tác động của các mô hình ngôn ngữ lớn LLM. Những ứng dụng AI khác vẫn có thể thúc đẩy tự động hóa trong các nghề vận hành và giám sát máy móc, như lái xe tải.

Ông Kiran Tomlinson, nhà nghiên cứu cấp cao của Microsoft, cho biết nghiên cứu nhằm làm rõ những lĩnh vực mà AI có thể thay đổi cách con người làm việc, chứ không phải để khẳng định AI sẽ thay thế hoàn toàn con người. “Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy AI hỗ trợ nhiều nhiệm vụ, đặc biệt là nghiên cứu, viết lách và giao tiếp, nhưng không cho thấy AI có thể đảm nhiệm trọn vẹn bất kỳ nghề nghiệp nào. Khi AI được áp dụng ngày càng rộng rãi, việc tiếp tục nghiên cứu tác động xã hội và kinh tế của công nghệ này là hết sức cần thiết”, ông nói.

Giáo dục cũng không miễn nhiễm

Sau làn sóng sa thải kéo dài trong ngành công nghệ, nhiều lao động Gen Z đã chuyển hướng sang các lĩnh vực tưởng chừng ổn định hơn như giáo dục. Đây là ngành tăng trưởng nhanh nhất trong nhóm sinh viên mới tốt nghiệp tại Anh năm ngoái, đồng thời cũng là lựa chọn hàng đầu của sinh viên Mỹ.

Dù mang lại sự cân bằng cuộc sống và phúc lợi tương đối tốt, giáo dục vẫn đối mặt áp lực từ AI. Báo cáo chỉ ra các vị trí như giáo viên quản lý nông trại và gia đình, cũng như giảng viên kinh tế, kinh doanh và khoa học thư viện bậc sau trung học, có mức độ phù hợp với AI tương đối cao.

Việc triển khai giáo viên AI trên diện rộng có thể chưa xảy ra trong tương lai gần, nhưng nghiên cứu cho thấy công nghệ đang tái định hình nghề giáo, cũng như nhiều lĩnh vực khác, với tốc độ nhanh hơn dự đoán.

10 nghề ít bị AI tác động nhất

1. Công nhân vận hành máy nạo vét

2. Nhân viên trông coi cầu và âu tàu

3. Nhân viên vận hành hệ thống xử lý nước

4. Thợ làm khuôn và lõi đúc

5. Công nhân vận hành và bảo trì thiết bị đường sắt

6. Thợ vận hành máy đóng cọc

7. Thợ chà nhám và hoàn thiện sàn

8. Hộ lý

9. Người điều khiển tàu máy

10. Nhân viên vận hành thiết bị khai thác gỗ

40 nghề chịu tác động mạnh nhất từ AI

1. Biên dịch viên

2. Sử gia

3. Tiếp viên hành khách

4. Nhân viên bán dịch vụ

5. Nhà văn, tác giả

6. Nhân viên chăm sóc khách hàng

7. Lập trình viên máy CNC

8. Tổng đài viên

9. Nhân viên bán vé và đại lý du lịch

10. Phát thanh viên, DJ radio

11. Nhân viên môi giới

12. Giảng viên quản lý nông trại và gia đình

13. Nhân viên tiếp thị qua điện thoại

14. Nhân viên lễ tân

15. Nhà khoa học chính trị

16. Nhà phân tích tin tức, phóng viên, nhà báo

17. Nhà toán học

18. Biên tập viên kỹ thuật

19. Nhân viên soát lỗi, hiệu đính

20. Nhân viên đón khách

21. Biên tập viên

22. Giảng viên kinh doanh bậc sau trung học

23. Chuyên viên quan hệ công chúng

24. Nhân viên giới thiệu và quảng bá sản phẩm

25. Nhân viên bán quảng cáo

26. Nhân viên mở tài khoản mới

27. Trợ lý thống kê

28. Nhân viên quầy và cho thuê

29. Nhà khoa học dữ liệu

30. Cố vấn tài chính cá nhân

31. Lưu trữ viên

32. Giảng viên kinh tế bậc sau trung học

33. Lập trình viên web

34. Chuyên viên phân tích quản lý

35. Nhà địa lý

36. Người mẫu

37. Chuyên viên nghiên cứu thị trường

38. Nhân viên điều phối thông tin an toàn công cộng

39. Nhân viên vận hành tổng đài

40. Giảng viên khoa học thư viện bậc sau trung học

Theo Fortune