Máy bay Nga liên tục hạ cánh, Iran đang chuyển lượng vàng lớn ra nước ngoài?

Nghị sĩ Tom Tugendhat hồi đầu tháng cho biết trước Quốc hội Anh rằng có các báo cáo về việc máy bay vận tải Nga liên tục hạ cánh tại Tehran và “một lượng lớn vàng” được chuyển ra khỏi Iran trong bối cảnh bất ổn leo thang.

“Chúng tôi đang chứng kiến máy bay vận tải Nga đáp xuống Tehran, có lẽ mang theo vũ khí và đạn dược. Đồng thời có thông tin lượng vàng lớn đang được đưa ra khỏi Iran”, ông Tugendhat nói, nhưng không nêu rõ nguồn tin. Ông cảnh báo đây có thể là dấu hiệu cho thấy giới tinh hoa Iran đang chuẩn bị “cho cuộc sống sau khi chế độ sụp đổ”.

Những nhận định trên xuất hiện khi Iran chìm trong làn sóng biểu tình phản đối chính phủ bắt đầu từ cuối 12/2025. Khủng hoảng kinh tế, lạm phát khoảng 50% và đồng nội tệ lao dốc đã thổi bùng các cuộc tuần hành, lan rộng ra 27 trong tổng số 31 tỉnh thành, nhanh chóng biến thành yêu cầu mang tính chính trị, trong đó có lời kêu gọi Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei từ chức.

Các báo cáo từ nguồn tin địa phương cho biết tổng số người biểu tình thiệt mạng đã vượt mốc 500, trong khi hơn 10.000 người bị bắt giữ. Riêng tổ chức HRANA có trụ sở tại Mỹ xác nhận 34 người biểu tình và 2 thành viên lực lượng an ninh đã thiệt mạng.

Trong bối cảnh đó, Tugendhat yêu cầu chính phủ Anh lên tiếng về những thông tin cho rằng nhà chức trách Iran đang âm thầm chuyển tài sản ra nước ngoài. Bộ trưởng phụ trách Trung Đông và Bắc Phi Hamish Falconer phản hồi rằng ông “không thể cung cấp cập nhật chi tiết”, nhưng nhấn mạnh quyền biểu tình là “quyền bất khả xâm phạm của người dân Iran” và cần được tôn trọng.

Căng thẳng trong giới lãnh đạo Iran cũng gia tăng song song với khủng hoảng. Các nghị sĩ cáo buộc chính phủ và người dân đều góp phần vào suy thoái kinh tế dẫn đến bất ổn, trong khi Tổng thống Massoud Pezeshkian và nội các phản pháo rằng Quốc hội phải chịu trách nhiệm tương đương. Ngày 6/1, Pezeshkian thừa nhận cả hai nhánh quyền lực đều “có phần trong thất bại” dẫn đến tình trạng hiện nay.

Điều đáng chú ý là những tuyên bố chính thức hầu như không nhắc tới vai trò của Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, nhân vật nắm quyền lực thực sự tại Iran gần nửa thế kỷ.

Trong lần lên tiếng hiếm hoi ngày 4/1, Khamenei tuyên bố “phân biệt giữa biểu tình hợp pháp và bạo loạn”, đồng thời yêu cầu “đặt những kẻ gây rối vào đúng vị trí”, động thái càng khiến người biểu tình coi ông là tâm điểm chỉ trích.

Vàng trở thành "phao cứu sinh"

Song song với hỗn loạn chính trị, Iran chứng kiến một cuộc tháo chạy tài sản quy mô lớn, trong đó vàng trở thành nơi trú ẩn duy nhất còn lại đối với người dân và giới cầm quyền. Tại quốc gia có truyền thống tích vàng lâu đời, kim loại quý không chỉ là khoản tiết kiệm gia đình mà còn được xem như bảo hiểm xã hội phi chính thức.

Iran đang chìm trong làn sóng biểu tình phản đối chính phủ

Lạm phát trung bình hằng năm suốt 8 năm qua ở mức khoảng 43% đã bào mòn gần 94% sức mua. Giá hàng hóa tăng gấp 17 lần khiến việc tiếp cận USD ngoài chợ đen vượt quá khả năng của phần lớn dân số. Trong bối cảnh đó, vàng trở thành lựa chọn cuối cùng để bảo toàn tài sản.

Quy mô của làn sóng tích vàng thể hiện ở mức tăng giá phi mã: vàng 18 carat tại Iran đã tăng tới 11.475% trong giai đoạn 2018–2026, tương đương hơn 115 lần, trong khi giá vàng thế giới chỉ tăng khoảng 230%.

Ở Iran hiện nay, mua vàng không còn là một quyết định đầu tư, mà là chiếc phao cứu sinh để tránh trượt xuống đói nghèo trong một nền kinh tế khủng hoảng và một cấu trúc quyền lực ngày càng lung lay.