Loại virus đang bùng phát mạnh tại quốc gia châu Á nguy hiểm đến mức nào: Tỷ lệ tử vong lên tới 75%, chưa có vaccine

Ổ dịch tại bệnh viện 

Giới chức y tế Ấn Độ đang gấp rút triển khai các biện pháp kiểm soát sau khi 2 ca nhiễm virus Nipah - một mầm bệnh hiếm gặp lây truyền từ dơi - được xác nhận tại một bệnh viện, làm dấy lên lo ngại dịch bệnh có thể đã âm thầm lan rộng.

Hai ca nhiễm là các y tá đang làm việc tại Bệnh viện tư nhân Narayana Multispeciality ở Barasat thuộc bang Tây Bengal, cách thành phố Kolkata khoảng 25km. Vụ việc đã khiến nhà chức trách ban hành cảnh báo trên toàn quốc, đồng thời áp dụng các biện pháp cách ly và giám sát y tế tại địa phương.

Ông Narayan Swaroop Nigam, Thư ký chính của Sở Y tế và Phúc lợi gia đình bang Tây Bengal, cho hay: “Hai y tá tại một bệnh viện tư nhân đã nhiễm virus Nipah, trong đó một người đang trong tình trạng nguy kịch”.

Ấn Độ đã phải đối mặt với các đợt bùng phát lẻ tẻ của virus Nipah trong những năm gần đây, bao gồm cả một đợt ở Kerala cách đây hai năm. Ảnh: CK Thanseer

Theo điều tra ban đầu, 2 y tá này đã làm việc cùng ca từ ngày 28 đến 30/12. Từ ngày 31/12 đến 2/1, họ bắt đầu xuất hiện triệu chứng sốt cao và suy hô hấp, trước khi được đưa vào khoa hồi sức tích cực ngày 4/1 khi tình trạng xấu đi.

Nguồn tin từ bệnh viện cho biết cả 2 nhiều khả năng đã nhiễm virus trong quá trình điều trị cho một bệnh nhân có triệu chứng hô hấp nghiêm trọng, người sau đó đã tử vong trước khi kịp được xét nghiệm. Một trong hai y tá hiện đang hôn mê.

“Mọi dấu hiệu cho thấy nguồn lây nhiều khả năng xuất phát từ một bệnh nhân từng điều trị tại cùng bệnh viện. Người này đang được xem là ca nghi nhiễm đầu tiên và quá trình điều tra vẫn đang tiếp diễn”, một quan chức y tế cấp cao tham gia công tác giám sát Nipah tại Tây Bengal chia sẻ.

Truy vết nguồn gốc và tăng cường giám sát 

Trước diễn biến trên, nhà chức trách đã áp dụng các biện pháp cách ly, giám sát khẩn cấp và truy vết người tiếp xúc. Tính đến nay, 180 người đã được xét nghiệm và 20 trường hợp tiếp xúc nguy cơ cao đã bị cách ly.

“Tất cả đều chưa có triệu chứng và kết quả xét nghiệm âm tính. Chúng tôi sẽ tiếp tục xét nghiệm lại trước khi kết thúc thời gian cách ly 21 ngày”, ông Nigam nói.

Bộ Y tế và Phúc lợi gia đình Ấn Độ cũng đã ban hành cảnh báo trên phạm vi toàn quốc, yêu cầu các bang tăng cường giám sát, phát hiện sớm và triển khai biện pháp phòng ngừa nhằm ngăn chặn nguy cơ lây lan thêm.

Trong những năm gần đây, Ấn Độ đã ghi nhận rải rác các ổ dịch Nipah. Virus này tồn tại trong dơi và có thể lây sang người qua thực phẩm bị nhiễm bẩn hoặc tiếp xúc với dịch cơ thể của động vật nhiễm bệnh. Virus cũng có thể lây từ dơi sang lợn, mở ra một con đường lây truyền khác sang người, và sau đó lây từ người sang người qua giọt nước bắn và nước bọt.

Nhân viên y tế di chuyển một người đàn ông có triệu chứng nhiễm virus Nipah đến khu cách ly tại một bệnh viện ở Kozhikode thuộc bang Kerala, miền Nam Ấn Độ vào năm 2023. Ảnh: Reuters 

Được biết Nipah có tỷ lệ tử vong lên tới 75%. Các triệu chứng ban đầu thường là sốt, nôn mửa và mệt mỏi, sau đó tiến triển thành suy hô hấp và phù não. Các biến chứng thần kinh như viêm não có thể xuất hiện nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm sau khi nhiễm.

Trước các ca bệnh mới, nhiều bang tại Ấn Độ đã yêu cầu tăng cường giám sát Hội chứng viêm não cấp tính (AES) – thuật ngữ chỉ tình trạng viêm não có thể do nhiều nguyên nhân, trong đó có virus Nipah.

“Mọi bệnh nhân nhập viện với AES, đặc biệt là những người có tiền sử đi lại hoặc tiếp xúc liên quan đến bang Tây Bengal, cần được theo dõi chặt chẽ và đánh giá khả năng nhiễm virus Nipah”, khuyến cáo do chính quyền bang Tamil Nadu ban hành nêu rõ.

Ngoài ra, khuyến cáo yêu cầu tất cả bệnh viện công và tư phải được thông báo về tình hình Nipah và có trách nhiệm báo cáo ngay mọi ca AES.

Theo ông Ali Althaf, quan chức y tế cấp cao tại Trường Cao đẳng Y khoa Chính phủ Thiruvananthapuram (bang Kerala), việc tập trung rà soát các ca AES sẽ giúp phát hiện những trường hợp Nipah chưa được chẩn đoán.

Ông nói: “Năm ngoái, Kerala ghi nhận hơn 100 ca AES – một chỉ số quan trọng của các bệnh như Nipah. Nếu tất cả đều được xét nghiệm đầy đủ, nhiều khả năng chúng tôi sẽ phát hiện thêm các ca nhiễm Nipah”.

Bên cạnh đó, ông Althaf lưu ý việc nhầm lẫn Nipah với AES hoặc các bệnh hô hấp khác có thể gây hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt với nhân viên y tế.

Nhân viên y tế xử lý chất thải sinh học nguy hiểm từ trung tâm cách ly virus Nipah tại một bệnh viện Chính phủ ở Kozhikode, bang Kerala năm 2023. Ảnh: The Telegraph 

“Chúng tôi đã nhiều lần chứng kiến lây nhiễm từ người sang người trong môi trường bệnh viện. Khi ca bệnh không được nhận diện sớm, nhân viên y tế sẽ đối mặt với nguy cơ phơi nhiễm cao nhất với loại virus có tỷ lệ tử vong rất lớn này”, ông cảnh báo.

Quan chức phụ trách giám sát Nipah tại Tây Bengal bác bỏ khả năng ca bệnh ban đầu bị chẩn đoán sai, nhưng thừa nhận đã bị bỏ sót.

“Tôi sẽ không gọi đó là chẩn đoán sai. Chính xác hơn là một ca bị bỏ lỡ”, ông nói, đồng thời cho biết bang đang mở rộng tiêu chí xét nghiệm và cập nhật quy trình chẩn đoán trong phòng thí nghiệm.

“Không chỉ riêng Nipah, nhiều bệnh truyền nhiễm mới nổi hoặc tái bùng phát, trong đó có các bệnh đường hô hấp, đều có thể biểu hiện dưới dạng hội chứng giống AES. Vì vậy, chúng tôi đang mở rộng định nghĩa ca bệnh và quy trình xét nghiệm”, ông cho hay.

Ngay sau khi Ấn Độ công bố dịch, Thái Lan đã kích hoạt các biện pháp giám sát y tế khẩn cấp tại nhiều cửa ngõ hàng không quốc tế, trong đó có sân bay Suvarnabhumi – trung tâm hàng không lớn nhất nước này.

Theo thông tin từ Cục Quan hệ Công chúng Thái Lan (PRD), Bộ Y tế nước này đã chỉ đạo tăng cường giám sát, sàng lọc y tế đối với hành khách đến từ các khu vực có nguy cơ cao - đặc biệt là Ấn Độ.

Theo The Telegraph