Loài cây lạ cao thêm 2,4 mét trong 1 tháng, xuyên thủng cả bê tông trở thành “ác mộng” của nước Anh
(Thị trường tài chính) - Chỉ cần một mẩu rễ nhỏ bằng ngón tay, loài cây từng được trồng làm cảnh này có thể mọc cao hơn 2 mét trong một tháng, phá hỏng khu vườn, làm mất giá ngôi nhà và kéo gia chủ vào những vụ kiện tốn kém kéo dài nhiều năm.
Tăng trưởng với tốc độ đáng kinh ngạc, rễ ăn sâu và cực kỳ khó tiêu diệt, một loài cây ngoại lai đang khiến nước Anh phải chi hàng tỷ bảng mỗi năm để kiểm soát. Không chỉ đe dọa môi trường tự nhiên, loài cây này còn trở thành nỗi ám ảnh thực sự với các công trình xây dựng và thị trường bất động sản.
Đó chính là Japanese knotweed (cây cốt khí Nhật Bản), loài thực vật xâm lấn có nguồn gốc từ Đông Á, được đưa vào châu Âu từ thế kỷ 19 với mục đích làm cảnh, trước khi vượt khỏi tầm kiểm soát.
Tốc độ sinh trưởng khiến giới khoa học lo ngại
Japanese knotweed vốn là một loài cây được đưa vào nước Anh từ thế kỷ 19 như một loại cây cảnh trang trí. Tuy nhiên, khác với nhiều loài cây ngoại lai khác, knotweed đã nhanh chóng “thoát ly” khỏi khu vườn và lan rộng khắp mọi nẻo đường của đất nước. Theo các chuyên gia, nếu được để mặc tự do, knotweed có thể cao tới hơn 2,4 mét chỉ trong một tháng mùa sinh trưởng. Trong điều kiện thuận lợi, thân cây có thể phát triển tới 10 cm mỗi ngày, tạo thành những bụi rậm dày đặc, lấn át hoàn toàn các loài thực vật bản địa.
Loài cây này không chỉ xuất hiện trong vườn nhà mà còn mọc um tùm ở ven đường, bãi đỗ xe, sườn đồi và thậm chí trong các khu công trình xây dựng. Có những khu vực knotweed phát triển tới 20.000 mét vuông, gần đủ chỗ để đậu bốn chiếc Boeing 747.
Sức sống của cây cốt khí khiến ngay cả những chuyên gia lâu năm cũng phải e ngại. Không chỉ phát triển nhanh trên mặt đất, hệ thống rễ của Japanese knotweed mới là yếu tố khiến loài cây này trở nên đặc biệt nguy hiểm. Rễ của nó có thể lan rộng nhiều mét theo chiều ngang và ăn sâu xuống đất, khiến việc nhổ bỏ thông thường gần như vô tác dụng.
Nếu cắt tỉa, nó sẽ mọc lại mạnh mẽ; nếu dùng máy cắt cỏ, những mảnh nhỏ của rễ cây rơi xuống đất lại nhanh chóng tạo thành cây mới. Ngay cả khi phun thuốc diệt cỏ, knotweed không hẳn bị tiêu diệt hoàn toàn; thay vào đó, rễ có thể sống trong đất tới 20 năm, chờ thời cơ bùng phát trở lại.
Vì sao bị coi là “ác mộng” của nước Anh?
Japanese knotweed không thực sự có khả năng “xuyên thủng” các khối bê tông nguyên khối, song loài cây này lại đặc biệt nguy hiểm ở chỗ nó có thể len lỏi qua những vết nứt rất nhỏ trong bê tông, móng nhà hay tường chắn. Khi phát triển, hệ rễ mạnh mẽ của Japanese knotweed khiến các vết nứt ngày càng mở rộng, từ đó làm trầm trọng thêm các hư hại về kết cấu.
Các chuyên gia xây dựng tại Anh cảnh báo, sự xuất hiện của loài cây này gần khu dân cư có thể gây nứt móng và tường nhà theo thời gian, ảnh hưởng đến hệ thống thoát nước, đường ống ngầm, đồng thời đẩy chi phí sửa chữa và xử lý lên mức rất cao. Chính vì vậy, Japanese knotweed được xem là mối đe dọa nghiêm trọng đối với nhà ở và hạ tầng, đặc biệt tại các khu dân cư lâu đời.
Knotweed không trực tiếp “đẩy con người khỏi đất đai”, nhưng nó chắc chắn có thể “ăn mòn giá trị” của bất động sản, đặc biệt trong bối cảnh thị trường nhà đất ở Anh trở thành tài sản chính của nhiều gia đình. Ước tính khoảng 5% nhà ở tại Anh bị ảnh hưởng bởi cây cốt khí, khiến tổng giá trị tài sản bị thiệt hại có thể lên tới 20 tỷ bảng Anh.
Trong các hợp đồng mua bán nhà, người bán phải khai báo với người mua rằng ngôi nhà “có bị ảnh hưởng bởi Japanese knotweed hay không”. Nếu không khai báo, điều này có thể dẫn đến các vụ kiện đòi bồi thường lớn. Một trong những vụ điển hình là một người bán nhà ở London phải trả tới 200.000 bảng Anh tiền bồi thường cho người mua vì đã che giấu tình trạng vườn có cốt khí.
Nhiều ngân hàng và tổ chức cho vay thế chấp từng từ chối cấp vốn cho các căn nhà có loài cây này trong khuôn viên hoặc khu vực lân cận.
Không chỉ gây rủi ro về kết cấu, Japanese knotweed còn tạo ra gánh nặng kinh tế kéo dài nhiều năm. Theo The Guardian, các nghiên cứu cho thấy sinh vật ngoại lai xâm lấn đang khiến Vương quốc Anh tiêu tốn khoảng 4 tỷ bảng mỗi năm, bao gồm chi phí kiểm soát, sửa chữa thiệt hại và những tổn thất kinh tế gián tiếp. Trong số đó, Japanese knotweed được đánh giá là một trong những loài gây tốn kém nhất.
Việc xử lý loài cây này thường kéo dài trong nhiều năm và đòi hỏi các biện pháp chuyên biệt như phun hóa chất theo chu kỳ dài hạn, đào bỏ lớp đất nhiễm rễ và xử lý như chất thải nguy hại, đồng thời giám sát khu vực trong thời gian dài để ngăn nguy cơ tái phát. Tùy mức độ xâm lấn, chi phí xử lý cho mỗi công trình hoặc khu đất có Japanese knotweed có thể lên tới hàng chục nghìn bảng, trở thành nỗi ám ảnh thực sự đối với chủ nhà và chính quyền địa phương.
