Lộ diện nhà cung ứng Trung Quốc là ‘mắt xích’ đứng sau khủng hoảng sữa công thức toàn cầu, khiến hơn 60 thị trường ‘báo động đỏ’

Mới đây, Danone, đơn vị sở hữu thương hiệu Aptamil, đã thông báo thu hồi tự nguyện một lô sản phẩm Aptamil First Infant Milk tại thị trường Anh do lo ngại nhiễm cereulide, độc tố do vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra.

Sự việc diễn ra ngay sau chiến dịch thu hồi quy mô lớn của Nestlé tại hơn 50 quốc gia, liên quan đến nhiều thương hiệu sữa công thức như SMA, NAN, BEBA, cũng vì cùng loại độc tố này. Chuỗi động thái liên tiếp cho thấy đây không còn là một sự cố kỹ thuật đơn lẻ, mà đang hình thành một cuộc khủng hoảng an toàn thực phẩm mang tính hệ thống, ảnh hưởng tới hơn 60 thị trường, trải dài từ châu Âu sang châu Á và Trung Đông.

Giới chức y tế tại Anh, Pháp, Ireland cùng nhiều nước khác đã đồng loạt phát đi khuyến cáo ngừng sử dụng các lô sản phẩm liên quan.

Theo xác minh từ Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Anh FSA và hệ thống cảnh báo nhanh RASFF của Liên minh Châu Âu, tâm điểm của sự cố nằm ở dầu ARA (Arachidonic Acid), một axit béo thiết yếu thường được bổ sung vào sữa công thức nhằm hỗ trợ phát triển não bộ của trẻ sơ sinh.

Kết quả kiểm nghiệm cho thấy các lô dầu ARA do Cabio Biotech (Wuhan) Co., Ltd sản xuất đã bị nhiễm vi khuẩn Bacillus cereus. Loại vi sinh vật này sinh ra cereulide, một độc tố cực kỳ nguy hiểm với đặc tính chịu nhiệt rất cao. Trong khi vi khuẩn có thể bị tiêu diệt trong quá trình tiệt trùng, cereulide vẫn tồn tại bền vững, không bị phá hủy ngay cả khi pha sữa bằng nước nóng, khiến các quy trình kiểm soát an toàn thông thường gần như mất tác dụng.

Độc tố này có thể gây nôn mửa dữ dội, đau bụng co thắt, tiêu chảy cấp và mất nước nhanh chóng, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, nhóm đối tượng có thể trạng yếu và khả năng bù nước hạn chế.

Nghi vấn xoay quanh nhà cung cấp duy nhất

Ban đầu, cả Danone và Nestlé đều không công bố danh tính nhà cung cấp nguyên liệu. Tuy nhiên, theo các báo cáo điều tra của giới phân tích thị trường và truyền thông quốc tế như Yicai Global và Food Ingredients First, nguồn cung dầu ARA liên quan trực tiếp đến Cabio Biotech, một doanh nghiệp công nghệ sinh học lớn có trụ sở tại Vũ Hán, Trung Quốc.

Cabio Biotech hiện là một trong những nhà sản xuất ARA lớn nhất thế giới, cung ứng hơn 30% tổng sản lượng toàn cầu. Công ty sử dụng công nghệ lên men vi sinh để chiết xuất ARA, quy trình đòi hỏi mức kiểm soát vi sinh cực kỳ nghiêm ngặt. Chỉ một sai sót nhỏ trong khâu vận hành cũng có thể khiến toàn bộ chuỗi sản xuất bị nhiễm khuẩn.

Vụ việc không chỉ đặt ra dấu hỏi nghiêm trọng về an toàn thực phẩm toàn cầu, mà còn phơi bày mức độ rủi ro trong mô hình chuỗi cung ứng tập trung, nơi các tập đoàn đa quốc gia phụ thuộc vào một nguồn cung chiến lược duy nhất cho các nguyên liệu then chốt.

Tổn thất tài chính và hệ lụy pháp lý

Trên thị trường chứng khoán Trung Quốc, cổ phiếu Cabio Biotech đã lao dốc gần 12% chỉ trong một phiên giao dịch sau khi thông tin thu hồi toàn cầu được công bố. Ngày 12/1, công ty buộc phải gửi văn bản giải trình lên Sàn giao dịch Chứng khoán Thượng Hải, xác nhận đang phối hợp với khách hàng để kiểm tra toàn bộ các lô hàng liên quan.

Nestlé và Danone ngay lập tức đình chỉ nhập khẩu ARA từ Cabio Biotech, đồng thời triển khai các biện pháp thay thế nguồn cung và tăng cường kiểm soát an toàn.

Theo ước tính của ngân hàng đầu tư Jefferies, chi phí thu hồi, tiêu hủy sản phẩm, xử lý khủng hoảng và gián đoạn chuỗi cung ứng có thể khiến các hãng sữa thiệt hại tới 1,3 tỷ USD. Con số này chưa bao gồm các khoản bồi thường tiềm năng và chi phí pháp lý, trong bối cảnh nhiều vụ kiện tập thể đang manh nha hình thành tại châu Âu.

"Gót chân Achilles" của các tập đoàn đa quốc gia

Về bản chất, cuộc khủng hoảng này không chỉ là sự cố an toàn thực phẩm, mà là một cú sốc chuỗi cung ứng mang tính hệ thống. Việc phụ thuộc quá lớn vào một nhà cung cấp nguyên liệu chiến lược từ Trung Quốc đã biến mô hình tối ưu chi phí thành rủi ro chiến lược.

Sự đứt gãy của một mắt xích nguyên liệu duy nhất đã khiến các tập đoàn tỷ USD như Nestlé và Danone rơi vào thế bị động, làm lộ rõ “gót chân Achilles” của chuỗi cung ứng toàn cầu hóa, nơi hiệu quả kinh tế bị đánh đổi bằng rủi ro an toàn và tính dễ tổn thương hệ thống.

Trong bối cảnh đó, giới phân tích cho rằng cuộc khủng hoảng cereulide không chỉ là bài học về kiểm soát vi sinh, mà còn là lời cảnh báo về mô hình chuỗi cung ứng tập trung, buộc các tập đoàn thực phẩm toàn cầu phải tái cấu trúc chiến lược nguyên liệu, đa dạng hóa nguồn cung và phân tán rủi ro địa chính trị trong giai đoạn tới.