Láng giềng Việt Nam chỉnh sửa gen tạo nên cá diếc không xương dăm, đột phá sinh học khiến giới khoa học sửng sốt
(Thị trường tài chính) - Các nhà khoa học Trung Quốc vừa công bố một bước tiến đáng chú ý trong lĩnh vực thủy sản và an toàn thực phẩm khi tạo ra giống cá diếc không còn xương dăm nhờ công nghệ chỉnh sửa gen CRISPR Cas9. Thành tựu này được kỳ vọng sẽ thay đổi cách sản xuất, chế biến và tiêu thụ cá nước ngọt trong tương lai.
Theo CGTN, sau 6 năm nghiên cứu liên tục, chương trình “Thiết kế và tạo giống chính xác” của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã phát triển thành công giống cá diếc Gibel mang tên Zhongke số 6. Đây là giống cá khỏe mạnh, không có xương dăm, được đánh giá phù hợp cho sản xuất thương phẩm và tiêu dùng quy mô lớn.
Cá diếc Gibel là loài cá nước ngọt phổ biến tại châu Á, được ưa chuộng nhờ thịt mềm, vị ngon và giá trị dinh dưỡng cao. Tuy nhiên, nhược điểm lớn nhất của loài cá này nằm ở hệ thống hơn 80 xương dăm nhỏ hình chữ Y đan xen trong thớ cơ, khiến việc ăn uống trở nên khó khăn và tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt với trẻ em và người cao tuổi.
Nhóm nghiên cứu của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã giải mã bộ gen phức tạp của cá diếc Gibel và xác định gen runx2b đóng vai trò then chốt trong việc hình thành xương dăm. Bằng công nghệ CRISPR Cas9, được ví như một chiếc kéo phân tử có độ chính xác cao, các nhà khoa học đã loại bỏ gen này ngay từ giai đoạn phôi.
Việc can thiệp có chọn lọc này đã xóa bỏ hoàn toàn cơ chế hình thành xương dăm, trong khi hệ xương chính của cá vẫn phát triển bình thường. Kết quả là giống Zhongke số 6 giữ được bộ khung xương chắc khỏe nhưng không còn các mảnh xương nhỏ gây vướng khi ăn.
Bên cạnh ưu điểm dễ tiêu thụ, Zhongke số 6 còn được cải thiện về năng suất và khả năng nuôi trồng. Giống cá này có sức đề kháng tốt, thích nghi với điều kiện nuôi mật độ cao, sử dụng ít thức ăn hơn nhưng vẫn duy trì hàm lượng protein cao. Các nhà nghiên cứu kỳ vọng đây sẽ trở thành giống cá thương phẩm chủ lực, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm chi phí cho ngành thủy sản Trung Quốc.
Nâng cao an toàn thực phẩm và trải nghiệm ẩm thực
Theo Interesting Engineering, xương dăm là nguyên nhân phổ biến dẫn đến tai nạn trong ăn uống, đặc biệt khi người tiêu dùng vô tình nuốt phải những mảnh xương nhỏ, sắc và nhọn. Không ít trường hợp phải nhập viện do xương mắc trong cổ họng hoặc gây tổn thương niêm mạc thực quản và đường tiêu hóa, dẫn đến nhiễm trùng hoặc chảy máu nghiêm trọng.
Việc loại bỏ hoàn toàn xương dăm không chỉ giúp bữa ăn an toàn hơn mà còn cải thiện rõ rệt trải nghiệm ẩm thực, đặc biệt với nhóm người dễ gặp rủi ro như trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
Công trình của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc được đánh giá là dấu mốc quan trọng trong việc ứng dụng công nghệ chỉnh sửa gen vào nông nghiệp và thực phẩm. Nghiên cứu này không chỉ giải quyết một bất tiện lâu đời trong tiêu dùng cá diếc mà còn cho thấy tiềm năng của CRISPR trong việc thiết kế các giống vật nuôi phù hợp hơn với nhu cầu con người, đồng thời vẫn duy trì cân bằng sinh học.
Các chuyên gia nhận định, trong tương lai, những giống cá không xương dăm như Zhongke số 6 có thể mở ra một thế hệ thực phẩm mới, an toàn hơn, dễ chế biến hơn và thân thiện hơn với sức khỏe người tiêu dùng.
