Jeff Bezos giàu tới nỗi khi ông chuyển nhà đã làm thâm hụt ngân sách của cả một tiểu bang
(Thị trường tài chính) - Khi Jeff Bezos chuyển từ Seattle sang Miami, bang Washington lập tức mất đi gần 1 tỷ USD nguồn thu dự kiến, số tiền vốn được dành cho giáo dục phổ thông và chăm sóc trẻ em.
Mức độ giàu có của Jeff Bezos lớn đến mức chỉ một lần đổi địa chỉ cư trú cũng đủ tạo ra tác động ngân sách ở cấp bang. Khi nhà sáng lập Amazon chuyển từ Seattle sang Miami, bang Washington lập tức mất đi gần 1 tỷ USD nguồn thu dự kiến, số tiền vốn được dành cho giáo dục phổ thông và chăm sóc trẻ em.
Giới lập pháp Washington từng kỳ vọng sắc thuế đánh vào lợi nhuận vốn sẽ buộc giới siêu giàu đóng góp nhiều hơn cho giáo dục công. Nhưng thực tế lại cho thấy điều ngược lại: chỉ cần một trong những người giàu nhất hành tinh rời đi, toàn bộ phép tính ngân sách đã phải viết lại.
Jeff Bezos thành lập Amazon trong một căn nhà thuê tại Bellevue, bang Washington, và gắn bó với khu vực Seattle gần 30 năm. Tuy nhiên, theo Wall Street Journal, tháng 11/2023, ông thông báo chuyển nơi ở sang Miami (bang Florida). Công khai, Bezos nói quyết định này liên quan đến gia đình và công việc, khi cha mẹ ông đã quay về Florida và hoạt động của công ty vũ trụ Blue Origin ngày càng tập trung tại đây.
Ở chiều ngược lại, thời điểm chuyển đi lại trùng khớp với giai đoạn bang Washington vừa khép lại cuộc chiến pháp lý quanh một sắc thuế gây tranh cãi: thuế lợi nhuận vốn 7%. Tháng 3/2023, Tòa án Tối cao bang Washington chính thức giữ nguyên hiệu lực của luật. Vài tháng sau, Bezos rời bang và hệ quả tài chính nhanh chóng lộ rõ.
Khác với phần lớn các bang tại Mỹ, Washington không đánh thuế thu nhập từ tiền lương. Thay vào đó, từ năm 2022, bang áp thuế 7% đối với lợi nhuận vốn dài hạn vượt khoảng 262.000 USD, phát sinh từ các tài sản như cổ phiếu hay trái phiếu. Giao dịch bất động sản và tài khoản hưu trí được miễn thuế. Mục tiêu của chính sách này là nhắm trực tiếp vào một nhóm rất nhỏ những cá nhân cực kỳ giàu có, thay vì đại đa số người dân.
Nguồn thu từ thuế cũng được “đóng khung” rất rõ ràng. Theo Washington State Standard, 500 triệu USD đầu tiên mỗi năm sẽ được đưa vào Quỹ Di sản Giáo dục, dùng cho giáo dục phổ thông K–12, giáo dục sớm, chăm sóc trẻ em và mở rộng tiếp cận giáo dục đại học. Phần vượt ngưỡng này sẽ chuyển sang Quỹ Xây dựng Trường học, phục vụ xây mới và hiện đại hóa cơ sở giáo dục. Đây không phải tiền bù ngân sách chung, mà là khoản thu có đích đến cụ thể và kỳ vọng chính trị rõ ràng.
Trong năm đầu triển khai, sắc thuế dường như phát huy đúng tác dụng. Tổng thu đạt từ 786 đến 890 triệu USD, vượt dự báo ban đầu. Chỉ chưa đến 4.000 người phải nộp thuế, và hơn một nửa số tiền đến từ vỏn vẹn 10 cá nhân, chủ yếu sinh sống quanh khu vực Seattle. Sự tập trung này là chủ ý thiết kế, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn rủi ro.
Năm thứ hai, rủi ro đó bộc lộ. Nguồn thu giảm mạnh xuống khoảng 430 triệu USD khi giới giàu điều chỉnh chiến lược: trì hoãn hiện thực hóa lợi nhuận, tái cấu trúc giao dịch, hoặc đơn giản là chuyển nơi cư trú. Và ở điểm này, cái tên Jeff Bezos trở thành nhân tố chi phối toàn bộ bức tranh.
Sau khi gần như ngừng bán cổ phiếu Amazon trong năm 2022 và đầu 2023, Bezos bắt đầu hành động ngay sau khi hoàn tất việc chuyển sang Florida. Tháng 2/2024, ông bán khoảng 50 triệu cổ phiếu Amazon. Các nhà phân tích ước tính, chỉ riêng việc bán số cổ phiếu này khi đã là cư dân Florida đã giúp Bezos tiết kiệm hơn 600 triệu USD tiền thuế lợi nhuận vốn tại Washington. Nếu cộng thêm đợt bán tiếp theo khoảng 25 triệu cổ phiếu, tổng số thuế “tránh được” ước tính đã tiệm cận 1 tỷ USD.
Đặt vào bối cảnh rộng hơn, nếu Bezos vẫn ở Washington và hiện thực hóa khoảng 13,5 tỷ USD lợi nhuận, khoản thuế cá nhân của ông có thể tương đương, thậm chí vượt cả một năm thu thuế lợi nhuận vốn “đỉnh cao” của bang. Việc mất nguồn thu tiềm năng này không làm rung chuyển toàn bộ ngân sách Washington, nhưng tác động rất mạnh đến riêng sắc thuế nói trên.
Tổng thu ngân sách quỹ chung của Washington cho giai đoạn 2023–2025 được dự báo khoảng 66,5 tỷ USD. Mất đi 600 triệu đến 1 tỷ USD tương đương 0,9–1,5% tổng thu. Tuy nhiên, nếu nhìn từ góc độ thuế lợi nhuận vốn, vốn phụ thuộc vào một số rất nhỏ các giao dịch khổng lồ, cú hụt này trở nên đặc biệt rõ rệt.
Dòng thời gian cho thấy đây khó có thể là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Thuế được thông qua năm 2021. Bezos giảm tốc bán cổ phiếu trong thời gian chờ phán quyết pháp lý. Tháng 3/2023, Tòa án Tối cao bang giữ nguyên luật. Mùa hè cùng năm, ông âm thầm mua hai bất động sản tại khu vực siêu giàu gần Miami với tổng giá trị vượt 140 triệu USD. Tháng 11, Bezos công khai việc chuyển nhà. Chỉ vài tháng sau, các đợt bán cổ phiếu bị trì hoãn từ lâu bắt đầu diễn ra.
