Giữa năm 2026, có 2 quốc gia sẽ tưng bừng chào đón năm... 1405
(Thị trường tài chính) - Trong khi phần lớn thế giới đang quen với mốc năm 2026 theo dương lịch, thì tại 2 quốc gia này, người dân sẽ chính thức bước sang năm 1405.
Khi phần lớn thế giới đã quen với năm 2026, thì ở Iran và Afghanistan, người dân đang chuẩn bị bước sang một mốc thời gian rất khác: năm 1405. Điều này không phải do du hành thời gian hay cốt truyện khoa học viễn tưởng, mà là kết quả của một hệ thống lịch riêng, mang dấu ấn văn hóa sâu sắc và có tuổi đời hàng nghìn năm.
Iran và Afghanistan hiện sử dụng lịch Solar Hijri (còn gọi là lịch Ba Tư hoặc lịch Iran) làm lịch chính thức cho các hoạt động hành chính, giáo dục và đời sống xã hội. Đây là một trong những hệ thống lịch cổ nhất còn tồn tại, được xây dựng dựa trên chu kỳ chuyển động của Mặt Trời, thay vì Mặt Trăng như lịch Hồi giáo phổ biến ở nhiều quốc gia Trung Đông khác.
Theo các tài liệu học thuật và trang tham chiếu thời gian quốc tế Time and Date, năm mới của lịch Solar Hijri bắt đầu chính xác vào thời điểm xuân phân, khi Mặt Trời nằm đúng trên xích đạo và ngày, đêm có độ dài bằng nhau. Thời điểm này thường rơi vào khoảng ngày 20–21/3 hằng năm theo dương lịch.
Vì vậy, năm 1405 của lịch Solar Hijri sẽ bắt đầu vào khoảng ngày 21/3/2026, kéo dài đến tháng 3/2027 theo lịch quốc tế.
Con số 1405 được tính từ năm Hijri, tức mốc di cư của Nhà tiên tri Muhammad từ Mecca đến Medina vào năm 622. Tuy nhiên, khác với lịch Hijri âm (Islamic calendar) vốn dựa vào chu kỳ Mặt Trăng, lịch Solar Hijri kết hợp mốc Hijri với năm Mặt Trời, tạo ra hệ thống vừa mang ý nghĩa tôn giáo – lịch sử, vừa có độ chính xác thiên văn rất cao.
Các nhà nghiên cứu đánh giá lịch Solar Hijri là một trong những loại lịch chính xác nhất thế giới, thậm chí chính xác hơn cả lịch Gregory đang được sử dụng phổ biến toàn cầu, do năm mới được xác định bằng quan sát thiên văn thực tế chứ không cố định theo công thức.
Hiện nay, Iran là quốc gia duy trì lịch Solar Hijri một cách đầy đủ và nhất quán nhất. Toàn bộ văn bản hành chính, trường học, lịch làm việc, ngày nghỉ lễ tại Iran đều căn cứ theo hệ thống này.
Afghanistan cũng sử dụng lịch Solar Hijri trong nhiều hoạt động dân sự, dù trong một số giai đoạn lịch sử, việc áp dụng có thay đổi tùy theo bối cảnh chính trị. Tuy vậy, năm mới theo Solar Hijri vẫn gắn liền với đời sống văn hóa của người dân Afghanistan, đặc biệt là lễ Nowruz.
Khoảnh khắc bước sang năm 1405 chính là thời điểm diễn ra Nowruz, lễ hội năm mới cổ truyền của người Ba Tư, mang ý nghĩa “ngày mới” và gắn chặt với mùa xuân. Nowruz không chỉ là Tết cổ nhất trong khu vực Trung Đông – Trung Á – mà còn được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Đây là lúc gia đình sum họp, tôn vinh thiên nhiên và bắt đầu những điều mới mẻ trong năm.
Hầu như mọi hoạt động trong đời sống tinh thần – từ dọn dẹp nhà cửa đến bữa ăn truyền thống – đều diễn ra hướng về ngày này. Vì thế bước sang năm 1405 ở Iran và Afghanistan là một trong những dịp lễ quan trọng nhất trong năm.
