Giá vàng vượt đỉnh 1980: Lá chắn số 1 giữa bão địa chính trị và khủng hoảng niềm tin vào USD

Trong năm qua, nhu cầu đầu tư vào vàng tăng vọt khi các nhà đầu tư đối mặt với một tập hợp rủi ro hiếm thấy: xung đột địa chính trị kéo dài, căng thẳng thương mại, nợ công leo thang và những dấu hiệu xói mòn niềm tin vào các thể chế tiền tệ truyền thống.

Dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump, các cuộc đối đầu thương mại, những phát ngôn đe dọa tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, cùng với các căng thẳng địa chiến lược mới đã thúc đẩy dòng tiền mạnh mẽ chảy vào vàng thỏi và các quỹ ETF được bảo chứng bằng vàng. Song song đó, các ngân hàng trung ương tiếp tục gia tăng dự trữ vàng như một phần của chiến lược phòng vệ dài hạn.

Kết quả là giá vàng liên tục thiết lập các mức đỉnh mới, vượt qua cả đỉnh điều chỉnh theo lạm phát của năm 1980 - thời kỳ gắn liền với lạm phát cao và bất ổn địa chính trị sâu sắc. Đà tăng này được củng cố thêm khi những tranh cãi xoay quanh Greenland làm dấy lên lo ngại về một vòng xung đột thuế quan mới giữa Mỹ và châu Âu.

Thanh khoản cao - Điểm hấp dẫn nhất của vàng

 Vàng hấp dẫn giới đầu tư tổ chức trước hết nhờ tính thanh khoản cao. Hàng trăm tỷ USD vàng được giao dịch mỗi ngày trên các thị trường quốc tế, cho phép các nhà đầu tư quy mô lớn ra vào thị trường mà không gây biến động giá quá mức. Quan trọng hơn, vàng là tài sản không cần đối tác: nó không phụ thuộc vào sức khỏe tài chính của một doanh nghiệp, cũng không gắn với khả năng trả nợ của một chính phủ. Trong bối cảnh rủi ro tín dụng và rủi ro chính sách gia tăng, đặc điểm này mang ý nghĩa then chốt.

Về mặt vĩ mô, vàng có xu hướng tương quan nghịch với đồng USD. Khi đồng bạc xanh suy yếu, vàng - được định giá bằng USD - trở nên hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư nắm giữ các đồng tiền khác. Trong bối cảnh danh mục toàn cầu đang tập trung mạnh vào tài sản Mỹ, vàng đóng vai trò công cụ đa dạng hóa và phòng ngừa rủi ro tiền tệ hiệu quả.

Thỏi vàng 1 kilogram tại cửa hàng Conclude Zrt ở Budapest, Hungary.

Ngoài ra, mức nợ công tăng nhanh tại nhiều nền kinh tế lớn đã làm lung lay niềm tin vào trái phiếu chính phủ và tiền pháp định, thúc đẩy các giao dịch chống mất giá tiền tệ, trong đó vàng và các kim loại quý giữ vai trò trung tâm.

Lãi suất, Fed và kỳ vọng chính sách

Triển vọng lạm phát và chính sách tiền tệ của Mỹ tiếp tục là yếu tố then chốt. Khi áp lực chính trị gia tăng đối với Fed nhằm nới lỏng chính sách, kỳ vọng về một môi trường lãi suất thấp hơn khiến vàng - tài sản không sinh lãi - trở nên hấp dẫn hơn do chi phí cơ hội giảm xuống. Thị trường hiện đang đặt cược rằng người kế nhiệm Jerome Powell sẽ có lập trường ôn hòa hơn, qua đó duy trì điều kiện thuận lợi cho giá vàng.

Nhu cầu vàng không chỉ đến từ các thị trường tài chính. Tại Ấn Độ và Trung Quốc - hai quốc gia tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới - vàng gắn chặt với văn hóa tích trữ và truyền đời như biểu tượng của thịnh vượng và an toàn. Các hộ gia đình Ấn Độ nắm giữ khoảng 25.000 tấn vàng, vượt xa lượng vàng dự trữ tại Fort Knox. Lực cầu mang tính văn hóa này thường tạo ra mức giá sàn khi giá điều chỉnh.

Từ sau xung đột Ukraine, các ngân hàng trung ương - đặc biệt tại các nền kinh tế mới nổi - đã đẩy mạnh mua vàng nhằm giảm phụ thuộc vào USD và hạn chế rủi ro trừng phạt tài chính. Việc Mỹ và đồng minh đóng băng tài sản dự trữ của Nga đã trở thành lời cảnh báo rõ ràng về tính dễ tổn thương của tài sản ngoại tệ. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã liên tục bổ sung vàng trong hơn một năm, phản ánh xu hướng tái cấu trúc dự trữ mang tính chiến lược.

Dù mang nhiều ưu điểm, vàng không phải là tài sản “miễn phí”. Nhà đầu tư phải chịu chi phí lưu trữ, bảo hiểm và chênh lệch giá mua - bán. Sự khác biệt về tiêu chuẩn thỏi vàng giữa London (400 ounce) và Comex (100 ounce hoặc 1 kg) cũng có thể tạo ra nút thắt logistics trong các giai đoạn nhu cầu dịch chuyển vật chất tăng đột biến, như đã xảy ra đầu năm 2025.