Elon Musk vẽ ra 7 viễn cảnh đáng sợ cho tương lai: Đại học không còn giá trị, AI lên ngôi và con người hoài nghi mình tồn tại để làm gì

Trong tập mới nhất của podcast "Moonshots with Peter Diamandis", Elon Musk đã phác họa bức tranh tương lai với tốc độ thay đổi chóng mặt: AI tăng trưởng theo cấp số nhân, robot thay thế những nghề tinh hoa nhất, còn con người đứng trước câu hỏi lớn nhất – mình tồn tại để làm gì. 

Không phải mọi dự đoán của Musk đều chắc chắn thành hiện thực, nhưng chúng phản ánh rõ cách một trong những bộ óc công nghệ có ảnh hưởng nhất thế giới nhìn nhận về ngày mai.

Nút thắt của AI không nằm ở chip

Trong khi ngành công nghệ toàn cầu đang đổ dồn sự chú ý vào chip AI và sức mạnh tính toán, Musk cho rằng rào cản thực sự lại nằm ở mức cơ bản hơn: nguồn điện và cơ sở hạ tầng hỗ trợ nó. 

Elon Musk cùng mẫu robot Optimus của Tesla. Ảnh: Economic Times 

Theo ông, chỉ trong vòng 1 - 2 năm tới, khả năng mở rộng AI sẽ không còn bị giới hạn bởi phần cứng xử lý, mà bởi việc có đủ điện, máy biến áp và hệ thống làm mát hay không.

Ông dẫn ví dụ từ chính xAI, khi việc cung cấp một gigawatt điện cho một cụm máy tính mới tại Memphis đã trở thành thách thức lớn hơn nhiều so với việc mua chip.

Robot hình người sẽ vượt bác sĩ hàng đầu

Musk đưa ra một mốc thời gian gây tranh cãi: chỉ khoảng 3 năm nữa, robot hình người Optimus của Tesla có thể vượt qua các bác sĩ phẫu thuật giỏi nhất thế giới. Nếu tính thêm biên độ an toàn, ông khẳng định robot sẽ tốt hơn bất kỳ con người nào trong 4 năm, và đến năm thứ 5 thì sự so sánh gần như không còn ý nghĩa.

Cơ sở cho dự đoán này là sự kết hợp giữa 3 yếu tố tăng trưởng theo cấp số nhân: phần mềm AI, hiệu năng chip và độ tinh xảo cơ điện. Quan trọng hơn, robot có thể chia sẻ toàn bộ kinh nghiệm trong thời gian thực – điều con người không thể làm được. Khi đó, kỹ năng y tế hàng đầu không còn khan hiếm, mà trở thành một dịch vụ phổ biến với chi phí thấp, làm thay đổi hoàn toàn hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn cầu.

Giá trị của đại học chỉ còn là trải nghiệm xã hội

Khi những công việc phức tạp nhất cũng có nguy cơ bị máy móc thay thế, Musk đặt câu hỏi về vai trò của giáo dục đại học. Ông nói rằng đại học ngày nay gần như không còn giá trị thực tế, ngoài việc mang lại trải nghiệm xã hội.

Theo ông, “khế ước” truyền thống – học trường tốt để có việc làm tốt – đang sụp đổ. AI có thể trở thành gia sư cá nhân hoàn hảo vì nó không mệt mỏi, không thiếu kiên nhẫn và có kiến thức gần như vô hạn. Trong khi đó, nhiều chương trình giảng dạy đại học lại chậm chạp, lỗi thời và không theo kịp tốc độ đổi mới công nghệ.

Kéo dài tuổi thọ không phải điều không tưởng

Đối diện với nỗi ám ảnh lớn nhất của nhân loại – lão hóa và cái chết – Musk tỏ ra bình thản. Ông tuyên bố việc kéo dài tuổi thọ, thậm chí đạt trạng thái “bán bất tử”, không phải điều viển vông mà là một vấn đề rất dễ giải quyết.

Lập luận của ông dựa trên quan sát rằng quá trình lão hóa diễn ra đồng bộ trên toàn cơ thể, cho thấy sự tồn tại của một “đồng hồ sinh học” chung. Vì thế, lão hóa không nên được coi là quy luật bất biến, mà giống một lỗi lập trình - nơi con người đơn giản là được “thiết kế để chết”.

Trung Quốc sẽ dẫn đầu thế giới về sức mạnh tính toán AI

Ở góc nhìn địa chính trị, Musk dự đoán Trung Quốc sẽ vượt xa các khu vực khác về năng lực điện toán AI. Nếu điện là yếu tố quyết định cho AI, thì quốc gia sản xuất nhiều điện nhất sẽ nắm lợi thế chiến lược.

Ông dự kiến đến năm 2026, sản lượng điện của Trung Quốc có thể cao gấp hơn 3 lần Mỹ. Dù hiện vẫn tụt hậu trong sản xuất chip tiên tiến, Musk tin rằng đây chỉ là vấn đề thời gian trước khi Trung Quốc vượt qua rào cản này.

Elon Musk hình dung viễn cảnh nơi AI, robot và năng lượng tái tạo định hình lại nền kinh tế toàn cầu. Ảnh: BI 

Xã hội giàu có nhưng bất ổn hơn

Theo Musk, kỷ nguyên AI và tự động hóa sẽ mang lại một nghịch lý: thu nhập cao phổ biến đi kèm với bất ổn xã hội. Ông hình dung một nền kinh tế nơi robot và AI tạo ra hàng hóa, dịch vụ với chi phí cực thấp, dẫn đến giảm phát quy mô lớn và mức sống cao cho toàn xã hội.

Tuy nhiên, khi sự sinh tồn không còn đòi hỏi nỗ lực, con người có thể rơi vào khủng hoảng ý nghĩa. Thiếu mục tiêu và thách thức, xã hội có nguy cơ trượt vào trạng thái trống rỗng tinh thần, thậm chí hỗn loạn.

Năng lượng mặt trời mới là lời giải

Với năng lượng, Musk thể hiện quan điểm dứt khoát rằng mặt trời là câu trả lời duy nhất. Ông hoài nghi mạnh mẽ các dự án phản ứng nhiệt hạch quy mô nhỏ trên Trái đất, ví chúng như việc “làm đá ở Nam Cực” – vừa tốn kém vừa phi logic khi nguồn năng lượng khổng lồ đã tồn tại sẵn.

Theo ông, thay vì cố tạo ra “mặt trời nhân tạo”, nhân loại nên tập trung tối ưu việc thu nhận, lưu trữ và truyền tải năng lượng mặt trời – giải pháp vốn miễn phí, ổn định và sẵn có.

Trong thế giới mà AI có thể xóa bỏ sự khan hiếm về thông tin và kỹ năng, những giới hạn lớn nhất không còn nằm ở tri thức mà ở năng lượng, tài nguyên vật chất và khả năng tự tạo ý nghĩa sống của con người. 

Khi máy móc vượt trội con người cả về trí tuệ lẫn năng suất, giới quan sát nhận định rằng câu hỏi cuối cùng không còn là “chúng ta làm được gì”, mà là “chúng ta sống để làm gì”.