Cửa dầu hé mở, vốn Mỹ rục rịch đổ vào Venezuela

Trong nhiều thập kỷ, các ngân hàng lớn của Mỹ như JPMorgan và Citigroup hoạt động tích cực tại Venezuela, nhưng đã thu hẹp đáng kể phạm vi kinh doanh hoặc rút lui hoàn toàn trong những năm gần đây.

Theo một nguồn tin am hiểu, các ngân hàng Mỹ nay có thể tiếp tục cạnh tranh để giành thị phần trong tài trợ thương mại hoặc tài trợ đầu tư hạ tầng dầu khí, dù môi trường kinh doanh vẫn tiềm ẩn nhiều thách thức khi Venezuela đang vận hành một chính quyền lâm thời.

Trong số này, JPMorgan nắm lợi thế rõ rệt khi đã hoạt động tại Venezuela suốt 60 năm. Ngân hàng cắt giảm mảng ngân hàng và giao dịch chứng khoán từ 2002 nhưng vẫn duy trì một văn phòng “ngủ đông” tại Caracas, theo một nguồn tin khác, và có thể kích hoạt lại bất cứ lúc nào.

“JPMorgan là một trong số rất ít ngân hàng Mỹ còn văn phòng tại Venezuela, dù hoạt động thấp do các hạn chế hiện hành”, María Paola Figueroa, Trưởng bộ phận nghiên cứu thị trường cận biên Mỹ Latinh của Viện Tài chính Quốc tế (IIF), cho biết. “Nếu ngành dầu khí được mở cửa trở lại và kinh tế phục hồi, đây có thể là cơ hội để các ngân hàng nước ngoài quay lại Venezuela, với điều kiện Mỹ nới lỏng các biện pháp trừng phạt tài chính”.

Mỹ áp đặt trừng phạt lên Venezuela từ 2006 và siết chặt mạnh tay vào 2017, cấm các tổ chức tài chính cấp vốn mới cho Chính phủ Venezuela hoặc tập đoàn dầu khí quốc doanh PDVSA. Năm 2019, Washington mở rộng lệnh trừng phạt lên toàn bộ ngành dầu.

Hiện Mỹ đang lên kế hoạch dỡ bỏ chọn lọc các hạn chế khi Venezuela bắt đầu bán dầu trở lại. Bộ Năng lượng Mỹ cho biết tiền bán dầu sẽ được giữ trong các tài khoản thuộc quyền kiểm soát của Mỹ tại các ngân hàng toàn cầu. Tại cuộc họp ở Nhà Trắng, CEO ConocoPhillips Ryan Lance cũng nhấn mạnh các ngân hàng Mỹ, trong đó có Eximbank, có thể cần tham gia tài trợ cho các dự án dầu khí của Venezuela.

Đối với JPMorgan, nhiều hướng tiếp cận có thể mở ra. Một đề xuất nội bộ là thành lập một ngân hàng thương mại chuyên tài trợ xuất khẩu dầu, tương tự mô hình Trade Bank of Iraq mà JPMorgan từng dẫn dắt sau chiến tranh Iraq 2003, theo nguồn tin thứ ba.

Ngoài ra, JPMorgan có thể tận dụng nguồn vốn từ chương trình Security and Resiliency Initiative trị giá 1.500 tỷ USD trong 10 năm, tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như khoáng sản thiết yếu, nơi Venezuela sở hữu trữ lượng lớn.

“JPMorgan là ngân hàng toàn cầu hàng đầu. Nếu xuất hiện cơ hội tại Venezuela hay ở bất kỳ thị trường nào, ngân hàng dẫn đầu sẽ có cơ hội hưởng lợi”, chuyên gia Mike Mayo của Wells Fargo nhận xét.

Hiện JPMorgan vẫn giao dịch trái phiếu chính phủ Venezuela không thuộc danh mục trừng phạt với đối tác ngoài lãnh thổ Mỹ. Một nguồn tin trong ngành cho biết, ngoài tài trợ thương mại, các cơ hội tái cấu trúc nợ, tài trợ dự án và mảng năng lượng đều có thể hấp dẫn các ngân hàng.

Từ phía chính phủ, một quan chức Nhà Trắng khẳng định chính quyền đang “đánh giá thận trọng mọi lựa chọn” nhằm bảo đảm lợi ích của người dân Mỹ, đồng thời nhấn mạnh mọi công bố chính thức sẽ do chính quyền đưa ra.

Chờ đợi và quan sát

Dù các ngân hàng Mỹ hoạt động lâu năm tại Mỹ Latinh, tỷ trọng doanh thu khu vực này vẫn rất nhỏ. Năm 2024, Mỹ Latinh - Caribbean chỉ đóng góp 2,19% doanh thu toàn cầu của JPMorgan. Venezuela, với quy mô chỉ 0.1% GDP toàn cầu, vẫn mang ý nghĩa chiến lược nhờ trữ lượng dầu khổng lồ.

Citigroup từng hiện diện mạnh mẽ nhưng đã bán toàn bộ hoạt động cho Banco Nacional de Crédito vào 2021. Theo giới phân tích, Citi vẫn là “ẩn số thú vị” nếu cơ hội mở ra trở lại, dù ngân hàng từ chối bình luận. Trong khi đó, BBVA (Tây Ban Nha) hiện là ngân hàng quốc tế duy nhất duy trì hiện diện đáng kể tại Venezuela.

Theo chuyên gia Alejandro Moreno-Salamanca của IESE Business School, nếu tiến trình chuyển tiếp chính trị diễn ra suôn sẻ, lĩnh vực năng lượng và hạ tầng sẽ mở ra cơ hội lớn cho BBVA. Tuy nhiên, BBVA cho biết còn quá sớm để đưa ra đánh giá do mức độ bất ổn cao.

CEO Bank of Nova Scotia, Scott Thomson, cũng nhận định việc Mỹ quay lại Venezuela sẽ mang lợi ích cho chiến lược tăng trưởng quốc tế của ngân hàng, vốn phụ thuộc nhiều vào khu vực Mỹ Latinh. Scotia đã rút khỏi Venezuela từ 2014.

Rủi ro vẫn hiện hữu

Dù mở ra triển vọng mới, hệ thống tài chính Venezuela vẫn chịu quản lý nghiêm ngặt, cô lập về thanh khoản và phụ thuộc mạng lưới thanh toán qua các ngân hàng ngoại, tiền tệ thay thế và trung gian ngoài phạm vi pháp lý Hoa Kỳ, theo bà Figueroa. Và kể cả khi lệnh trừng phạt được gỡ bỏ, sự dè chừng của các định chế tài chính có thể kéo dài, tương tự trường hợp Iran năm 2016.

“Không có chuyện cứ mở cửa là dòng vốn sẽ ồ ạt chảy vào”, Christopher Hodge, kinh tế trưởng Mỹ tại Natixis, kết luận.