Chưa từng có trong lịch sử: Quốc gia trụ cột BRICS đề xuất kết nối tiền số của các NHTW, thách thức vai trò của USD

Theo các nguồn tin, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ RBI đã kiến nghị chính phủ đưa đề xuất kết nối tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương CBDC vào chương trình nghị sự của hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2026. Các nguồn yêu cầu giấu tên vì không được phép phát biểu công khai.

Ấn Độ sẽ đăng cai hội nghị, dự kiến diễn ra vào cuối năm nay. Nếu kiến nghị được chấp thuận, đây sẽ là lần đầu tiên một đề xuất kết nối tiền kỹ thuật số giữa các thành viên BRICS được đưa ra chính thức. BRICS hiện bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi cùng một số thành viên mở rộng khác.

Ấn Độ đề xuất kết nối tiền số BRICS

Sáng kiến này có thể khiến Mỹ không hài lòng, khi Washington từng cảnh báo các động thái nhằm né tránh vai trò của USD. Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đây đã mô tả BRICS là “chống Mỹ” và đe dọa áp thuế với các nước thành viên.

Ngân hàng trung ương Ấn Độ (RBI), chính phủ Ấn Độ và ngân hàng trung ương Brazil không phản hồi các yêu cầu bình luận. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cho biết không có thông tin để chia sẻ, trong khi ngân hàng trung ương Nam Phi và Nga từ chối bình luận.

Đề xuất của RBI về việc liên kết CBDC của BRICS để phục vụ tài trợ thương mại xuyên biên giới và du lịch trước đây chưa từng được công bố.

Xây cầu thanh toán

Sáng kiến của RBI nối tiếp tuyên bố tại hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2025 ở Rio de Janeiro, trong đó kêu gọi tăng cường khả năng tương thích giữa các hệ thống thanh toán của các nước thành viên nhằm nâng cao hiệu quả giao dịch xuyên biên giới.

RBI từng công khai bày tỏ mong muốn kết nối đồng rupee kỹ thuật số của Ấn Độ với CBDC của các quốc gia khác để đẩy nhanh thanh toán quốc tế và mở rộng mức độ sử dụng toàn cầu của đồng nội tệ. Tuy vậy, cơ quan này nhấn mạnh các nỗ lực đó không nhằm mục tiêu phi USD hóa.

Hiện chưa có thành viên BRICS nào triển khai đầy đủ tiền kỹ thuật số quốc gia, song 5 nước trụ cột đều đang tiến hành các chương trình thí điểm. Đồng rupee kỹ thuật số của Ấn Độ, còn gọi là e rupee, đã thu hút khoảng 7 triệu người dùng bán lẻ kể từ khi ra mắt vào tháng 12/2022. Trung Quốc cũng cam kết thúc đẩy việc sử dụng quốc tế của đồng nhân dân tệ kỹ thuật số.

RBI đang khuyến khích sử dụng e rupee thông qua việc cho phép thanh toán ngoại tuyến, tích hợp khả năng lập trình cho các khoản trợ cấp của chính phủ và cho phép các công ty fintech cung cấp ví tiền kỹ thuật số.

Theo một nguồn tin, để việc kết nối CBDC của BRICS thành công, các bên sẽ phải thảo luận nhiều vấn đề then chốt như công nghệ tương thích, quy tắc quản trị và cơ chế xử lý tình trạng mất cân đối thương mại.

Nguồn tin này cảnh báo rằng sự do dự của các nước trong việc chấp nhận nền tảng công nghệ từ quốc gia khác có thể làm chậm tiến độ, và để đạt được bước tiến cụ thể sẽ cần sự đồng thuận về cả công nghệ lẫn khung pháp lý.

Một ý tưởng đang được xem xét nhằm quản lý nguy cơ mất cân đối thương mại là sử dụng các thỏa thuận hoán đổi ngoại hối song phương giữa các ngân hàng trung ương. Theo nguồn tin thứ hai, các giao dịch có thể được quyết toán theo chu kỳ hàng tuần hoặc hàng tháng thông qua các thỏa thuận hoán đổi này.

Trước đây, nỗ lực của Nga và Ấn Độ nhằm mở rộng thương mại bằng nội tệ từng vấp phải trở ngại khi Nga tích lũy lượng lớn rupee Ấn Độ nhưng khó sử dụng. Điều này buộc ngân hàng trung ương Ấn Độ phải cho phép đầu tư số dư đó vào trái phiếu trong nước.

Con đường dài phía trước

BRICS được thành lập năm 2009 bởi Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc, sau đó mở rộng với sự tham gia của Nam Phi và tiếp tục kết nạp thêm các thành viên mới như Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, Iran và Indonesia.

Khối này gần đây trở lại tâm điểm chú ý khi ông Trump tái khởi động các tuyên bố cứng rắn về chiến tranh thương mại và đe dọa áp thuế, trong đó có cảnh báo nhắm tới các quốc gia xích lại gần BRICS. Cùng lúc, Ấn Độ cũng tăng cường quan hệ với Nga và Trung Quốc trong bối cảnh phát sinh nhiều ma sát thương mại với Mỹ.

Những nỗ lực trước đây nhằm biến BRICS thành một đối trọng kinh tế lớn từng gặp nhiều rào cản, bao gồm cả ý tưởng tạo ra một đồng tiền chung BRICS do Brazil đề xuất nhưng sau đó bị bác bỏ.

Trong khi sự quan tâm toàn cầu đối với CBDC có phần suy giảm do sự trỗi dậy của stablecoin, Ấn Độ vẫn tiếp tục định vị e rupee như một lựa chọn an toàn hơn và được quản lý chặt chẽ hơn.

“CBDC không mang nhiều rủi ro như stablecoin,” Phó thống đốc RBI T Rabi Sankar nói hồi tháng trước. Ông cho rằng ngoài nguy cơ tạo điều kiện cho các khoản thanh toán bất hợp pháp và né tránh biện pháp kiểm soát, stablecoin còn đặt ra những lo ngại nghiêm trọng đối với ổn định tiền tệ, chính sách tài khóa, trung gian ngân hàng và khả năng chống chịu của hệ thống tài chính.

Theo Reuters, Ấn Độ lo ngại việc stablecoin được sử dụng rộng rãi có thể làm phân mảnh hệ thống thanh toán quốc gia và làm suy yếu hệ sinh thái thanh toán số trong nước.

Theo Reuters