'Canh bạc' tỷ đô của Cuba nhằm thoát vòng lệ thuộc vào năng lượng nhập khẩu
(Thị trường tài chính) - Cuba đang theo đuổi con đường tự chủ năng lượng thông qua một chương trình chuyển đổi quy mô toàn quốc, coi đây là giải pháp then chốt để chấm dứt tình trạng mất điện kéo dài và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu.
Theo Bộ trưởng Năng lượng và Mỏ Cuba Vicente de la O Levy, Chương trình Chính phủ khôi phục Hệ thống Điện Quốc gia, gọi tắt là Chương trình SEN và hiện là ưu tiên hàng đầu của Havana.
Phát biểu với cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Cuba Granma hôm 18/12, ông cho biết mục tiêu trước mắt là khắc phục tình trạng cắt điện gây nhiều thiệt hại cho đời sống và sản xuất, song tầm nhìn của chương trình rộng hơn rất nhiều.
“Chúng ta phải tiến lên bằng các giải pháp của chính mình, thông qua quá trình chuyển đổi năng lượng trên phạm vi toàn quốc”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Theo ông Vicente de la O Levy, Cuba đang hướng đến một hệ thống điện bền vững, dựa chủ yếu vào nguồn lực trong nước. Điều này bao gồm việc sử dụng dầu thô và khí đốt khai thác nội địa, kết hợp với năng lượng mặt trời, năng lượng gió và các nguồn tái tạo khác mà quốc gia này sở hữu.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Cuba đã huy động hơn 1,1 tỷ USD từ nguồn lực trong nước. Khoản đầu tư được phân bổ cho nhiều hạng mục then chốt, bao gồm phát điện phân tán, xây dựng các công viên điện mặt trời và triển khai các dự án hạ tầng năng lượng trọng điểm khác.
Theo Bộ trưởng, Chương trình SEN là một nhiệm vụ dài hạn, đặt nền móng cho sự bền vững và tự chủ của hệ thống điện quốc gia. Khi nói đến chủ quyền năng lượng, Cuba không chỉ đề cập đến việc đảm bảo nguồn cung điện ổn định, mà còn là khả năng vận hành hệ thống dựa trên dầu thô trong nước, khí đốt nội địa, cùng các nguồn năng lượng tái tạo như mặt trời và gió.
Ông cho rằng những biến động toàn cầu hiện nay càng chứng minh tính đúng đắn của chiến lược dựa vào nội lực, thay vì phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu vốn dễ bị gián đoạn.
Dù vẫn đối mặt với nhiều thách thức, Chương trình khôi phục Hệ thống Điện Quốc gia của Cuba đã ghi nhận những bước tiến đáng kể. Trong lĩnh vực phát điện phân tán, công suất sẵn có về mặt kỹ thuật đã tăng mạnh từ 350 MW lên hơn 1.100 MW. Mô hình này đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp điện cho khu dân cư và các cơ sở sản xuất quy mô nhỏ, giúp giảm áp lực lên lưới điện trung tâm.
Song song với đó, Cuba hiện vận hành hơn 11.900 tổ máy phát điện dự phòng tại các cơ sở trọng yếu với tỷ lệ sẵn sàng vận hành vượt 80%, giúp đảm bảo các dịch vụ thiết yếu. “Không có bệnh viện nào phải ngừng hoạt động vì thiếu điện”, Bộ trưởng Vicente de la O Levy khẳng định.
Một trụ cột khác của chương trình là điện mặt trời. Cuba đang tiến sát mục tiêu đạt 1.000 MW công suất lắp đặt vào cuối năm 2025, thông qua việc xây dựng 51 công viên điện mặt trời trên cả nước. Tính đến nay, công suất đã đạt gần 800 MW, và trong tuần này dự kiến sẽ hoàn thành thêm 8 công viên mới.
Theo người đứng đầu Bộ Năng lượng và Mỏ, đây là một chương trình mang tính quốc gia, với sự tham gia đồng bộ của toàn bộ ngành công nghiệp, Lực lượng Vũ trang, Bộ Xây dựng và chính quyền các địa phương.
Việc tích hợp năng lượng tái tạo đã tạo ra tác động rõ rệt đối với hệ thống điện Cuba. Sản lượng điện mặt trời vào những thời điểm cao nhất trong ngày đã vượt 700 MW, chiếm hơn 30% tổng sản lượng điện quốc gia. Nhờ đó, Cuba tránh được kịch bản mất điện kéo dài suốt 24 giờ mỗi ngày, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm.
Năm 2025 đánh dấu giai đoạn tăng tốc trong nỗ lực chuyển đổi năng lượng của Cuba, với trọng tâm là điện mặt trời. Mục tiêu là giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, chủ yếu là dầu mỏ từ Venezuela, đồng thời từng bước củng cố chủ quyền năng lượng bằng chính nguồn lực trong nước.
