Bài phát biểu chấn động Davos 2026: Thế giới đang đổ vỡ, chúng ta đang sống trong kỷ nguyên cạnh tranh giữa các cường quốc

Mới đây, Thủ tướng Canada Mark Carney đã có bài phát biểu chấn động tại Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) đang diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ. Dù không trực tiếp nhắc đến Mỹ hay Tổng thống Donald Trump, thông điệp về nguyên nhân dẫn tới “rạn nứt” trong trật tự thế giới của ông vẫn khá rõ ràng.

“Hôm nay tôi sẽ nói về sự đổ vỡ của trật tự thế giới, sự chấm dứt của một ảo tưởng hão huyền và sự khởi đầu của một thực tế khắc nghiệt, nơi địa chính trị của các cường quốc không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ giới hạn nào”, ông Carney phát biểu tại Davos (Thụy Sĩ), xen kẽ tiếng Pháp và tiếng Anh.

“Ngày nào chúng ta cũng được nhắc rằng mình đang sống trong kỷ nguyên cạnh tranh giữa các cường quốc”, ông nói. “Trật tự dựa trên luật lệ đang phai nhạt. Kẻ mạnh làm điều họ có thể, còn kẻ yếu phải chấp nhận điều họ buộc phải chịu”.

Ông nhấn mạnh: “Tôi xin nói thẳng rằng chúng ta đang ở giữa một sự đổ vỡ, chứ không phải một giai đoạn chuyển tiếp”.

Thủ tướng Canada Mark Carney. Ảnh: NYT 

Bài phát biểu của ông Carney, nhận được tràng pháo tay từ khán phòng, diễn ra không lâu sau khi ông Trump đăng tải trên mạng xã hội một hình ảnh do AI tạo ra, trong đó bản đồ Mỹ được phủ kín cờ Mỹ và kéo dài sang cả Canada.

Là cựu lãnh đạo trong lĩnh vực đầu tư và từng giữ chức Thống đốc Ngân hàng Trung ương Canada, ông Carney đến Davos trong bối cảnh hội nghị bị phủ bóng bởi căng thẳng gia tăng giữa châu Âu và Mỹ, xoay quanh nỗ lực của ông Trump nhằm biến Greenland – lãnh thổ do Đan Mạch kiểm soát – thành một phần của Mỹ.

Lập trường cứng rắn của ông Trump với các đồng minh châu Âu liên quan đến Greenland, bao gồm cả đe dọa áp thuế, đã làm dấy lên lo ngại tại Canada rằng ông có thể thực hiện mong muốn sáp nhập quốc gia này thành bang thứ 51 của Mỹ.

Greenland, giống như Mỹ, là quốc gia láng giềng của Canada. Canada và Đan Mạch đều là thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và từ lâu đã tham gia các cuộc tập trận quân sự tại Greenland.

Dù ông Carney và các thành viên nội các nhiều lần lên án kế hoạch của ông Trump, Canada vẫn chưa tham gia cùng các nước châu Âu trong việc triển khai quân tới Greenland như một động thái thể hiện ủng hộ.

Trong bài phát biểu hôm 20/1, ông Carney khẳng định cam kết của Canada đối với điều khoản then chốt của NATO – coi một cuộc tấn công vào bất kỳ thành viên nào cũng là tấn công vào toàn khối – là “không lay chuyển”. 

Tuy nhiên, ông lưu ý điều khoản này không được xây dựng với giả định rằng một quốc gia thành viên sẽ tấn công một thành viên khác, và cũng không chắc rằng toàn bộ NATO sẽ phản ứng quân sự trong mọi kịch bản.

Khép lại bài phát biểu, ông Carney kêu gọi các quốc gia tầm trung như Canada cần liên kết chặt chẽ hơn để cân bằng sức mạnh của những cường quốc như Mỹ, Trung Quốc và Nga.

“Những cường quốc tầm trung phải hành động cùng nhau, bởi nếu không có chỗ ở chiếc bàn đó, chúng ta sẽ trở thành món ăn trên thực đơn”, ông nói. “Giờ đây, các cường quốc lớn có thể đủ sức để hành động đơn phương”.

Theo NYT