Thủy điện Nho Quế: Đòn bẩy phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Tuyên Quang
(Thị trường tài chính) - Với tổng sản lượng hơn 844.000 MWh và doanh thu trên 816 tỷ đồng trong năm 2025, cụm thủy điện Nho Quế đang khẳng định vai trò là “đòn bẩy” quan trọng, góp phần tăng nguồn thu ngân sách, cải thiện hạ tầng và nâng cao đời sống người dân tỉnh Tuyên Quang.
Hệ thống thủy điện Nho Quế với vai trò là các công trình thủy điện vừa và nhỏ đang trở thành một trong những nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội tại tỉnh Tuyên Quang. Không chỉ góp phần bổ sung nguồn điện ổn định cho hệ thống điện quốc gia và khu vực miền núi phía Bắc, cụm thủy điện này còn tạo nguồn thu ngân sách, việc làm và động lực phát triển bền vững cho địa phương.
Cụm thủy điện Nho Quế gồm các nhà máy Nho Quế 1, Nho Quế 2 và Nho Quế 3, được xây dựng trên dòng sông Nho Quế thuộc tỉnh Tuyên Quang (trước đây là tỉnh Hà Giang). Đây là khu vực có địa hình hiểm trở, điều kiện tự nhiên đặc thù của cao nguyên đá Đồng Văn, nơi việc bảo đảm nguồn năng lượng ổn định có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với đời sống sinh hoạt, sản xuất và phát triển dịch vụ. Việc các nhà máy thủy điện Nho Quế đi vào vận hành đã góp phần cải thiện rõ rệt khả năng cung ứng điện, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế địa phương theo hướng ổn định và lâu dài.
Trong quá trình triển khai xây dựng, các dự án thủy điện Nho Quế đã tạo việc làm cho một bộ phận lao động tại chỗ, từ lao động phổ thông đến các dịch vụ hỗ trợ như vận chuyển, cung ứng vật tư, ăn uống và lưu trú. Khi đi vào vận hành, các nhà máy tiếp tục duy trì nhiều vị trí việc làm ổn định cho đội ngũ kỹ thuật, vận hành và bảo vệ, qua đó góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân trong khu vực dự án.
Cùng với đó, hạ tầng giao thông phục vụ thi công, vận hành và quản lý công trình được đầu tư, nâng cấp, góp phần cải thiện điều kiện đi lại, tăng khả năng kết nối giữa các địa bàn, tạo thuận lợi cho giao thương, phát triển kinh tế – xã hội và mở rộng các hoạt động du lịch tại địa phương.
Về hiệu quả kinh tế, các nhà máy thủy điện Nho Quế thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, bao gồm thuế tài nguyên nước, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và các khoản phí theo quy định. Năm 2025, Nhà máy Thủy điện Nho Quế 1 đạt sản lượng 123.998 MWh, doanh thu khoảng 129,1 tỷ đồng; Nhà máy Thủy điện Nho Quế 2 đạt 221.465 MWh, doanh thu 211,2 tỷ đồng; Nhà máy Thủy điện Nho Quế 3 đạt 498.890 MWh, doanh thu khoảng 476,3 tỷ đồng. Tổng sản lượng của ba nhà máy đạt hơn 844.000 MWh, tổng doanh thu ước trên 816 tỷ đồng, nộp ngân sách 184,5 tỷ đồng và chi trả phí dịch vụ môi trường rừng 27,4 tỷ đồng. Đây là nguồn thu quan trọng, góp phần tăng nguồn lực cho tỉnh Tuyên Quang trong đầu tư hạ tầng và bảo đảm an sinh xã hội.
Đáng chú ý, các doanh nghiệp thủy điện trên sông Nho Quế còn tích cực thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, hỗ trợ công tác bảo vệ rừng đầu nguồn, chi trả cho các hộ dân và cộng đồng nhận khoán bảo vệ rừng. Hoạt động này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần bảo vệ hệ sinh thái, bảo đảm sự phát triển hài hòa giữa kinh tế và môi trường.
Bên cạnh giá trị kinh tế, các hồ thủy điện trên sông Nho Quế còn tạo nên cảnh quan sông núi đặc trưng, bổ trợ cho các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với sông Nho Quế và hẻm vực Tu Sản. Mặc dù năm 2025 chịu ảnh hưởng của mưa lũ, ngập lụt tại khu vực thành phố Hà Giang (cũ), giao thông nhiều thời điểm bị chia cắt, nhưng khu vực này vẫn đón gần 400.000 lượt khách tham quan, trải nghiệm. Sông Nho Quế và hẻm vực Tu Sản tiếp tục là điểm đến không thể bỏ qua của du khách khi đến với Cao nguyên đá Đồng Văn, qua đó mở rộng thêm cơ hội sinh kế cho người dân địa phương.
Ngoài hoạt động sản xuất, kinh doanh điện, cụm thủy điện Nho Quế còn thể hiện trách nhiệm xã hội thông qua nhiều chương trình an sinh, hỗ trợ nhân dân tỉnh Tuyên Quang khắc phục hậu quả thiên tai, xóa nhà tạm, tặng quà Tết cho người dân khu vực dự án, hỗ trợ các trường học, đồn biên phòng và các hoàn cảnh khó khăn. Cán bộ, nhân viên các đơn vị còn kết nối với các đoàn từ thiện, chung tay hỗ trợ nhà trường, hộ dân và các thôn, bản thông qua việc tặng quần áo ấm, sách vở, đồ dùng học tập, làm cầu dân sinh, tặng bò giống và nhu yếu phẩm thiết yếu.
Song song với việc phát huy hiệu quả kinh tế – xã hội của các công trình thủy điện, tỉnh Tuyên Quang cũng yêu cầu tăng cường quản lý, giám sát chặt chẽ hoạt động thủy điện, bảo đảm tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường, an toàn công trình và gìn giữ cảnh quan thiên nhiên. Mục tiêu đặt ra là khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên nước, đồng thời bảo đảm sự hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và lợi ích lâu dài của cộng đồng địa phương.
