Chính sách bồi thường mới tại khu đô thị Thủ Thiêm

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, đối với dự án Khu đô thị mới Thủ Thiêm, Thành ủy và UBND TP.HCM đã xem xét, vận dụng tối đa các quy định của pháp luật để giải quyết công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo hướng có lợi nhất cho người dân bị thu hồi đất. Quan điểm xuyên suốt là không máy móc áp dụng quy định, mà đặt yếu tố nhân văn, hài hòa lợi ích Nhà nước – người dân lên hàng đầu.

Chính sách tái định cư linh hoạt, tiệm cận thị trường

Trước khi ban hành Quyết định số 70 ngày 23/5/2025, TP.HCM đã triển khai nhiều chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân Thủ Thiêm tại các Quyết định 135/2002, 123/2006 và 06/2009. Các quyết định này, cùng những nội dung điều chỉnh, bổ sung sau đó, được xây dựng trên cơ sở bám sát diễn biến của thị trường bất động sản tại từng thời điểm, nhằm giảm thiểu thiệt thòi cho người dân.

Đáng chú ý, công tác bố trí tái định cư tại Thủ Thiêm được thực hiện theo nguyên tắc tương đương diện tích tiêu chuẩn mà người dân được hưởng, không hạn chế số lượng căn hộ chung cư hoặc nền đất ở tại các khu tái định cư. Với các trường hợp có diện tích tiêu chuẩn tái định cư nhỏ hơn 56 m², hoặc đất nông nghiệp bị thu hồi từ 1.000 m² trở lên nhưng sau khi quy đổi 4,5% vẫn không đủ 56 m², người dân được mua căn hộ chung cư diện tích 56 m² theo giá tái định cư.

Đối với nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước, theo quy định chung, người dân sẽ được bố trí nhà khác tương ứng để tiếp tục thuê. Trường hợp không có nhu cầu thuê, người dân được hỗ trợ 60% giá trị nhà và 60% giá trị đất. Riêng tại Thủ Thiêm, TP.HCM áp dụng chính sách đặc thù: ngoài mức hỗ trợ nêu trên, người dân còn được mua suất tái định cư với giá bán thấp hơn 700.000 đồng/m² so với giá tái định cư áp dụng cho nhà ở thuộc sở hữu tư nhân. Thậm chí, nhiều trường hợp còn được bố trí tái định cư bằng nền đất thay vì căn hộ chung cư, đồng thời xem xét tái định cư cho các trường hợp chia tách nhà đất cho con tương tự như đối tượng thuê nhà Nhà nước.

Với các hộ có diện tích sử dụng nhỏ hơn căn hộ có diện tích tối thiểu tại khu tái định cư, thành phố vẫn bố trí căn hộ lên đến 56 m²/hộ theo giá bán tái định cư, nhằm đảm bảo điều kiện sống tối thiểu cho người dân sau giải tỏa.

Xem xét hỗ trợ cả các trường hợp đặc thù

Khu đô thị mới Thủ Thiêm có quy mô khoảng 930 ha, là nơi tập trung hàng loạt công trình, dự án hạ tầng trọng điểm, trong đó có định hướng phát triển Trung tâm tài chính quốc tế của TP.HCM. Do quá trình hình thành kéo dài, thực tiễn phát sinh nhiều trường hợp phức tạp, thành phố đã chủ động rà soát và có giải pháp linh hoạt.

Cụ thể, các trường hợp chiếm dụng đất trên sông, kênh rạch trước ngày 15/10/1993, dù không đủ điều kiện bồi thường theo quy định, vẫn được xem xét bố trí căn hộ tái định cư theo giá tái định cư để ổn định cuộc sống. Ngay cả những trường hợp chiếm dụng sau thời điểm này, nếu không còn nơi ở nào khác, cũng được thành phố xem xét bố trí chỗ ở.

Bên cạnh đó, nhiều phát sinh từ thực tế như mua bán, chia tách, chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở, xây dựng nhà ở trước và sau khi được cấp giấy chứng nhận… cũng được TP.HCM chấp thuận giải quyết trên cơ sở từng hồ sơ cụ thể. Thành phố còn hỗ trợ đối với nhà xây dựng, sửa chữa không phép đã bị xử phạt nhưng vẫn tồn tại đến thời điểm di dời; giải quyết tái định cư cho 143 trường hợp thuê đất công kinh doanh dọc đường Lương Định Của; cũng như bồi thường, hỗ trợ cho 305 trường hợp không đủ điều kiện hợp pháp hóa chuyển quyền thuê nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước.

Đáng chú ý, TP.HCM cho phép xem xét bán hoặc cho thuê căn hộ một phòng ngủ tại khu tái định cư 17,3 ha phường An Phú – Bình Khánh theo giá bảo toàn vốn, hoặc cho thuê theo phương thức khấu hao 30 năm, đối với các trường hợp tự chuyển mục đích sử dụng đất sau ngày 20/12/2001 nhưng không còn nơi ở nào khác. Các gia đình chính sách, người có công với cách mạng cũng được xem xét giải quyết theo chính sách đặc thù, từng nhóm hồ sơ cụ thể.

Quyết định 70: bước hoàn thiện chính sách

Để xử lý các vụ việc tồn đọng, khiếu kiện kéo dài, Thành ủy TP.HCM đã thành lập Ban Chỉ đạo 902 – Ban chỉ đạo kiểm tra, giám sát, đôn đốc giải quyết các vụ việc phức tạp, khiếu nại đông người. Trên cơ sở chỉ đạo của Ban, nhiều trường hợp khiếu nại liên quan ranh quy hoạch, ranh thu hồi đất, nhà tạm cư… đã được xem xét giải quyết theo hướng linh hoạt.

Việc sửa đổi, bổ sung chính sách tại Thủ Thiêm được áp dụng cho toàn bộ các hộ dân bị ảnh hưởng, không áp dụng nguyên tắc “luật bất hồi tố”, nhằm bảo đảm công bằng và nhất quán trong xử lý.

Sau thời gian dài thực hiện và tổng kết thực tiễn, Quyết định số 70 được ban hành để tiếp tục tháo gỡ những điểm còn chưa phù hợp trong chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Quyết định này góp phần giải quyết phần nào những bức xúc kéo dài của người dân liên quan đến giá bồi thường thấp, tiền bồi thường không đủ mua nhà tái định cư, phải nợ Nhà nước hoặc nhiều năm sau giải tỏa vẫn chưa có chỗ ở ổn định.

Theo thống kê, trong tổng diện tích 930 ha của Khu đô thị mới Thủ Thiêm, TP.HCM đã thu hồi gần 714 ha. Tổng số hồ sơ bồi thường, hỗ trợ là 14.357 trường hợp, đến nay đã hoàn tất 14.286 hồ sơ. Hiện còn 68 trường hợp, với diện tích hơn 2,58 ha, đang tiếp tục được các cơ quan chức năng xem xét, xử lý theo đúng tinh thần chính sách mới.