Quốc gia châu Á có đồng tiền yếu nhất thế giới, Chính phủ vỡ nợ hơn 1 tỷ USD
(Thị trường tài chính) - Người dân Lebanon được trả lương bằng LBP – đồng tiền mất giá từng ngày – nhưng lại phải chi trả cho thực phẩm, nhiên liệu và học phí, phần lớn đều được định giá bằng USD.
Hiện nay, đồng bảng Lebanon (LBP) được đánh giá là đồng tiền yếu nhất thế giới. Cụ thể, trong bảng xếp hạng tỷ giá thế giới năm 2025 của Wise, LBP xếp cuối bảng, thấp hơn cả những đồng tiền vốn được coi là “khủng hoảng” như rial của Iran hay leone của Sierra Leone. Tính đến tháng 1/2026, cần khoảng 89.594 bảng Lebanon mới đổi được 1 USD.
Khi dự trữ ngoại hối cạn kiệt, Ngân hàng Trung ương Lebanon đã cố gắng kìm hãm đà sụp đổ của đồng tiền bằng cách điều chỉnh tỷ giá chính thức từ 1.507,5 lên 15.000 LBP/1 USD vào tháng 2/2023. Tuy nhiên, mức này vẫn cách rất xa so với giá giao dịch thực tế ngoài thị trường. Báo An-Nahar cho biết, đến cuối tuần đầu tiên của tháng 2/2023, tỷ giá “chợ đen” đã vượt 60.000 LBP/1 USD.
Mọi quốc gia đều có những khó khăn riêng – các nền kinh tế lớn nhất châu Âu đang suy giảm, còn Mỹ đối mặt nguy cơ suy thoái. Nhưng để một đồng tiền rơi xuống “đáy vực” cần một cuộc khủng hoảng sâu sắc hơn nhiều, và LBP không sụp đổ chỉ sau một đêm.
Tháng 10/2019, các ngân hàng Lebanon bắt đầu ngăn người dân chuyển tiền ra nước ngoài và hạn chế rút tiền mặt, khiến niềm tin công chúng sụp đổ nghiêm trọng. Chỉ 5 tháng sau, vào tháng 3/2020, Chính phủ Lebanon tuyên bố vỡ nợ 1,2 tỷ USD nợ nước ngoài – lần đầu tiên trong lịch sử quốc gia này.
Hiện nay, Lebanon tồn tại cùng lúc ba tỷ giá hối đoái khác nhau. Tỷ giá chính thức cũ 15.000 bảng/1 USD vẫn xuất hiện trong sổ sách của Chính phủ. Cuối năm 2022, Ngân hàng Trung ương đưa ra một tỷ giá mới khoảng 38.000 bảng/1 USD.
Trong khi đó, ngoài thị trường tự do – nơi người dân thực sự đổi tiền – mức giá thường cao hơn rất nhiều, thường vượt 100.000 bảng/1 USD. Đến giữa tháng 3/2023, các đầu mối tiền mặt đã chào giá từ 121.000 đến 140.000 bảng cho mỗi USD.
Mỗi khi Chính phủ bán USD với giá rẻ hơn qua các kênh chính thức, họ lại phải in thêm LBP để bù đắp chi phí. Tháng 9/2023, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo rằng việc in tiền để chi tiêu công như vậy chỉ khiến lạm phát duy trì ở mức ba chữ số, đồng thời nhanh chóng làm cạn kiệt nguồn dự trữ ngoại tệ. Đến đầu năm 2025, Ngân hàng Thế giới cho biết GDP của Lebanon đã giảm gần 40% so với năm 2018.
Đồng bảng Lebanon gần như đã mất toàn bộ sức mua. Theo Ủy ban Kinh tế và Xã hội Tây Á của Liên Hợp Quốc, LBP đã mất khoảng 82% giá trị chỉ trong giai đoạn 2019–2021. Đến năm 2024, Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) ước tính tổng mức mất giá vượt 98%, với giá thực phẩm tính bằng LBP tăng tới 6.500% so với trước đại dịch Covid-19.
Vì vậy, ngày càng nhiều cửa hàng và nhà cung cấp dịch vụ tại Lebanon chuyển sang niêm yết giá bằng USD. Trong chuyến thăm Beirut tháng 3/2023, hãng tin Reuters ghi nhận nhiều cửa hàng và trạm xăng niêm yết giá trực tiếp bằng đô la Mỹ, do giá trị của LBP biến động quá nhanh khiến không thể cập nhật bảng giá liên tục.
Một khảo sát năm 2022 của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch) cho thấy gần 70% hộ gia đình Lebanon gặp khó khăn trong việc chi trả các nhu cầu thiết yếu như thực phẩm và tiền thuê nhà, trong khi thu nhập trung bình hàng tháng chỉ còn khoảng 122 USD. Theo báo cáo quốc gia năm 2024 của Ngân hàng Thế giới, tỷ lệ nghèo đói tại Lebanon đã tăng gấp hơn ba lần trong một thập kỷ qua, ảnh hưởng tới 44% dân số.
Người dân được trả lương bằng LBP – đồng tiền mất giá từng ngày – nhưng lại phải chi trả cho thực phẩm, nhiên liệu và học phí, phần lớn đều được định giá bằng USD. Tính đến năm 2025, khoảng 30% dân số Lebanon rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực. WFP ước tính rằng trong năm 2024, có khoảng 2,5 triệu người Lebanon cần hỗ trợ lương thực, tương đương gần 40% dân số cả nước.
