3 đài thiên văn cùng thu được tín hiệu sóng hấp dẫn kỳ lạ, chưa từng thấy trước đây
(Thị trường tài chính) - Các nhà khoa học nghi ngờ rằng họ đang chứng kiến một loại vụ nổ kép.
Theo Sky & Telescope, giới khoa học có thể đã ghi nhận sự kiện “superkilonova” đầu tiên trong lịch sử thiên văn học, dựa vào những tín hiệu sóng hấp dẫn đánh động 2 đài thiên văn Âu - Mỹ là Virgo và LIGO vào tháng 8 vừa qua.
Cùng thời điểm Virgo và LIGO ghi nhận tín hiệu nói trên, hệ thống khảo sát Zwicky Transient Facility (ZTF) đặt tại đài thiên văn Palomar (Mỹ) cũng quan sát thấy ánh sáng mờ phát ra từ một vật thể nằm cách Trái Đất khoảng 1,3 tỷ năm ánh sáng.
Các phân tích sau đó xác định vật thể phát sáng này chính là nguồn phát sóng hấp dẫn mà Virgo và LIGO ghi nhận. Đây được xem là tàn dư của một vụ nổ sao đặc biệt dữ dội và hiếm gặp, được đặt tên là AT2025ulz.
Theo nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học Astrophysical Journal Letters, AT2025ulz thể hiện những tính chất đi ngược lại mọi dự đoán.
Ở giai đoạn đầu, vụ nổ phát ra ánh sáng đỏ, dấu hiệu đặc trưng cho quá trình phóng thích các nguyên tố nặng như vàng và bạch kim trong một vụ nổ kilonova. Kilonova là hiện tượng cực mạnh, thường xuất hiện khi 2 sao neutron - phần lõi siêu đậm đặc còn sót lại sau khi các ngôi sao khổng lồ sụp đổ, va chạm với nhau.
Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau, AT2025ulz lại cho thấy diễn biến khác thường. Vụ nổ bắt đầu sáng lên, màu sắc chuyển sang xanh và xuất hiện dấu hiệu quang của hydro. Đây là dấu hiệu của một vụ nổ siêu tân tinh (supernova), xảy ra khi một ngôi sao đơn lẻ chết đi.
Sự thay đổi đột ngột này khiến các nhà khoa học đặt nghi vấn rằng họ đang quan sát một dạng vụ nổ kép, kết hợp đặc điểm của cả kilonova và supernova, vận hành theo một cơ chế vẫn còn nhiều bí ẩn.
Bên cạnh đó, dữ liệu sóng hấp dẫn còn cho thấy sự xuất hiện của cái gọi là “ngôi sao bị cấm”. Theo kết quả phân tích, một trong hai vật thể tham gia va chạm có khối lượng thấp hơn cả Mặt Trời. Trong khi đó, theo lý thuyết thông thường, sao neutron phải có khối lượng từ khoảng 1,2 đến 3 lần khối lượng Mặt Trời.
Các nhà khoa học cho rằng, nếu AT2025ulz thực sự liên quan tới một sao neutron siêu nhẹ, điều đó sẽ buộc giới nghiên cứu xem xét lại cách các ngôi sao chết đi. Hiện các nhóm quan sát đang tiếp tục thu thập dữ liệu bổ sung nhằm làm rõ bản chất của sự kiện hiếm gặp này.
