Láng giềng Việt Nam phát hiện ‘nguồn năng lượng hạt nhân gần như vô hạn', đủ dùng trong 60.000 năm
(Thị trường tài chính) - Việc Trung Quốc phát hiện trữ lượng thorium khổng lồ đang mở ra một chương mới cho công nghệ năng lượng hạt nhân toàn cầu, với triển vọng định hình lại cách thế giới tiếp cận các nguồn năng lượng sạch và bền vững trong dài hạn.
Đột phá được ghi nhận tại mỏ Bayan Obo, khu khai thác khoáng sản lớn bậc nhất thế giới, nơi các nhà địa chất xác định khoảng 1 triệu tấn thorium.
Theo ước tính, lượng tài nguyên này có thể đáp ứng nhu cầu năng lượng của Trung Quốc trong khoảng 60.000 năm. Song song, một cuộc khảo sát địa chất quy mô quốc gia đã lập bản đồ 233 khu vực giàu thorium, phản ánh cách tiếp cận bài bản và có hệ thống trong việc tìm kiếm, đánh giá và khai thác nguồn tài nguyên chiến lược.
Phát hiện trên diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đang tăng tốc chuyển dịch sang mô hình năng lượng sạch, bền vững nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng, đồng thời thực hiện các cam kết giảm phát thải. Chính điều này khiến thorium nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới khoa học, hoạch định chính sách và nhà đầu tư trên toàn cầu.
Thorium và tiềm năng thay thế uranium
Thorium là một nguyên tố phóng xạ tự nhiên, từ lâu được xem là lựa chọn thay thế giàu triển vọng cho uranium trong phát điện hạt nhân. Khác với uranium-232 thông thường, thorium có mật độ năng lượng vượt trội, với tiềm năng tạo ra năng lượng lớn hơn hàng trăm lần. Nếu được khai thác hiệu quả, loại nhiên liệu này có thể cung cấp nguồn điện hạt nhân an toàn hơn, sạch hơn và tạo ra lượng chất thải phóng xạ thấp hơn đáng kể.
Nhiều chuyên gia đánh giá, việc Trung Quốc nắm trong tay trữ lượng thorium quy mô lớn có thể mang tính “thay đổi cuộc chơi”, giúp nước này tái định hình danh mục năng lượng, đồng thời gia tăng đáng kể mức độ tự chủ chiến lược. Bước tiến này cũng song hành với loạt chính sách quản lý tài nguyên khác, như kiểm soát xuất khẩu lithium, cho thấy định hướng dài hạn trong việc chủ động tái cấu trúc chuỗi cung ứng năng lượng sạch.
Quy mô trữ lượng và chiến lược khai thác
Bayan Obo từ lâu đã nổi tiếng là “kho báu khoáng sản” của Trung Quốc, và việc phát hiện thêm 1 triệu tấn thorium càng củng cố vị thế đặc biệt của khu vực này. Tuy nhiên, Bắc Kinh không chỉ dựa vào một mỏ đơn lẻ. Việc xác định 233 khu vực giàu thorium trên toàn quốc cho thấy nỗ lực toàn diện nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu tài nguyên phục vụ chiến lược năng lượng dài hạn.
Theo các nhà phân tích, đây là minh chứng cho cách tiếp cận có hệ thống, trong đó hoạt động thăm dò, khai thác và phát triển công nghệ được đặt trong một khuôn khổ chiến lược thống nhất. Phát hiện này cũng góp phần làm nóng lại các cuộc thảo luận về đa dạng hóa cơ cấu năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc nguồn cung toàn cầu.
Vì sao thorium được coi là “gần như vô hạn”
Sức hấp dẫn của thorium đến từ hiệu suất vượt trội và đặc tính an toàn cao. So với các lò phản ứng sử dụng uranium truyền thống, công nghệ dựa trên thorium có thể tạo ra lượng điện lớn hơn hàng trăm lần, đồng thời giảm đáng kể lượng chất thải phóng xạ tồn tại lâu dài.
Đặc biệt, thorium phát huy hiệu quả tối đa trong các lò phản ứng muối nóng chảy. Công nghệ này vận hành ở áp suất thấp, giảm nguy cơ sự cố nghiêm trọng, cho phép tái xử lý nhiên liệu liên tục và nâng cao hiệu suất chuyển đổi năng lượng. Nhờ đó, thiết kế lò có thể nhỏ gọn, linh hoạt và phù hợp với mô hình mô-đun, mở ra khả năng triển khai rộng rãi hơn trong tương lai.
Những ưu điểm này khiến thorium được xem là lời giải tiềm năng cho bài toán an ninh năng lượng và phát triển bền vững, không chỉ đối với Trung Quốc mà còn với nhiều quốc gia khác.
Nền tảng khoa học và tham vọng hạt nhân
Về mặt công nghệ, thorium được sử dụng trong lò phản ứng muối nóng chảy bằng cách trộn với lithium fluoride, nung nóng tới khoảng 1.400°C và bắn phá bằng neutron để tạo ra uranium-233, một đồng vị có khả năng duy trì phản ứng phân hạch. Quá trình này giúp tối ưu hóa hiệu suất khai thác năng lượng, đồng thời giảm lượng chất thải phát sinh.
Trên nền tảng đó, Trung Quốc đã phê duyệt xây dựng nhà máy điện hạt nhân thorium đầu tiên tại sa mạc Gobi, với công suất dự kiến 10 MW, dự kiến vận hành vào năm 2029. Dự án này được xem là bước đi then chốt nhằm kiểm chứng tính khả thi thương mại của công nghệ, đồng thời đặt nền móng cho tham vọng hạt nhân dài hạn.
Thách thức phía trước
Dù giàu tiềm năng, con đường thương mại hóa năng lượng thorium vẫn đối mặt nhiều rào cản. Quá trình khai thác và tinh luyện loại khoáng này đòi hỏi công nghệ cao, chi phí lớn và các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt. Bên cạnh đó, công nghệ lò phản ứng muối nóng chảy vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện, thử nghiệm và chuẩn hóa về mặt an toàn.
Các thách thức chính gồm chi phí nghiên cứu phát triển ban đầu cao, độ phức tạp trong tái xử lý nhiên liệu, cũng như rào cản pháp lý liên quan đến an toàn hạt nhân. Để vượt qua, Trung Quốc đang tăng cường hợp tác với giới khoa học và các tổ chức quốc tế, nhằm đẩy nhanh quá trình hoàn thiện công nghệ.
Tác động toàn cầu
Nếu được thương mại hóa thành công, năng lượng thorium có thể tạo ra bước ngoặt lớn cho thị trường năng lượng thế giới. Việc chuyển sang các lò phản ứng an toàn hơn, ít chất thải hơn sẽ góp phần giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, cắt giảm phát thải và nâng cao an ninh năng lượng.
Ở quy mô toàn cầu, công nghệ này hứa hẹn thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế carbon thấp, mở ra cơ hội phát triển hạ tầng năng lượng sạch cho cả các nước phát triển lẫn đang phát triển.
Với phát hiện mang tính đột phá và chiến lược đầu tư bài bản, Trung Quốc đang từng bước đặt nền móng cho một cuộc cách mạng năng lượng mới. Trong bối cảnh thế giới tìm kiếm lời giải cho bài toán tăng trưởng bền vững, thorium có thể trở thành mảnh ghép then chốt, định hình tương lai của ngành điện hạt nhân toàn cầu.
