'Vương cung Thánh đường' sở hữu vẻ đẹp vượt thời gian: Cách Hà Nội 70km, sở hữu chuông đồng nặng hơn 1 tấn và hầm mộ bí ẩn
(Thị trường tài chính) - Cách Hà Nội khoảng 70km, nhà thờ này là điểm đến lý tưởng cho các tín đồ Công giáo và là điểm đến giàu giá trị cho những ai yêu mến kiến trúc, lịch sử và văn hóa Việt Nam.
Khi không khí Giáng sinh đang lan tỏa khắp các miền quê và phố thị, những ngôi nhà thờ cổ kính lại trở thành điểm hẹn của đức tin, ánh sáng và sự bình an. Giữa tiết trời cuối năm se lạnh của miền Bắc, Vương cung Thánh đường Sở Kiện (Ninh Bình) hiện lên trầm mặc, uy nghi, khoác lên mình vẻ đẹp linh thiêng và cổ kính hơn bao giờ hết.
Biểu tượng tôn giáo và kiến trúc độc đáo của miền Bắc
Nằm tại huyện Thanh Liêm, Hà Nam cũ (nay là phường Châu Sơn, Ninh Bình), Vương cung Thánh đường Sở Kiện là một trong những công trình Công giáo cổ kính và có giá trị bậc nhất tại Việt Nam.
Nơi đây không chỉ là điểm sinh hoạt tôn giáo quan trọng của cộng đồng tín hữu mà còn được xem là một kiệt tác kiến trúc kết hợp hài hòa giữa phong cách Gothic châu Âu và dấu ấn văn hóa bản địa, để lại ấn tượng sâu sắc cho du khách trong và ngoài nước.
Được khởi công xây dựng vào năm 1877 và hoàn thành năm 1882, Nhà thờ Sở Kiện đã trải qua hơn 140 năm tồn tại cùng những thăng trầm của lịch sử. Trong suốt một thời gian dài, công trình này từng giữ vai trò là nhà thờ chính tòa của Giáo phận Tây Đàng Ngoài, trước khi trở thành nhà thờ giáo xứ như ngày nay.
Năm 2010, Nhà thờ Sở Kiện vinh dự được Tòa Thánh Vatican phong tặng danh hiệu “Vương cung Thánh đường”, trở thành một trong bốn nhà thờ tại Việt Nam được nhận danh hiệu đặc biệt này, khẳng định vị thế quan trọng trong đời sống Công giáo của đất nước.
Không gian nhà thờ được thiết kế theo hình chữ thập - đặc trưng tiêu biểu của các nhà thờ lớn theo phong cách châu Âu. Với chiều dài khoảng 67m, chiều rộng hơn 31m và chiều cao trên 23m, đây là công trình có quy mô đồ sộ so với mặt bằng chung của các nhà thờ Công giáo Việt Nam.
Mặt tiền nhà thờ là điểm nhấn nổi bật với hệ thống cửa vòm nhọn đặc trưng của kiến trúc Gothic, góp phần mở rộng không gian và tạo chiều sâu thị giác. Hai bên mặt tiền là các tháp nhỏ đối xứng, vươn cao lên bầu trời với chóp nhọn, tượng trưng cho khát vọng hướng về Thiên Chúa. Những bức phù điêu được chạm khắc công phu trên mặt tiền và các mảng tường mô tả những câu chuyện trong Kinh Thánh, thể hiện trình độ nghệ thuật tinh xảo của các nghệ nhân thời bấy giờ.
Một trong những điểm đặc sắc của Nhà thờ Sở Kiện là tháp chuông lớn với 4 quả chuông bằng đồng được đúc tại Pháp vào thế kỷ XIX. Trong đó, quả chuông lớn nhất nặng hơn 1 tấn. Mỗi khi tiếng chuông ngân vang, âm thanh lan xa hàng cây số, tạo nên không gian linh thiêng, trầm mặc và đầy cảm xúc, góp phần làm nên bản sắc riêng của ngôi thánh đường cổ kính này.
Bước vào bên trong Vương cung Thánh đường Sở Kiện, du khách dễ dàng cảm nhận được sự rộng lớn và uy nghi của không gian nội thất. Hệ thống cột đá lớn được bố trí đều đặn, nâng đỡ toàn bộ công trình, kết hợp cùng trần cao và các vòm cuốn hình cung theo phong cách phương Tây. Trần và vòm được trang trí bằng những họa tiết tinh xảo, tạo nên sự hài hòa giữa kiến trúc và nghệ thuật tôn giáo.
Hệ thống cửa kính màu là một trong những điểm nhấn ấn tượng nhất bên trong nhà thờ. Các ô kính mô tả những sự kiện và câu chuyện trong Kinh Thánh, khi ánh nắng chiếu qua tạo nên hiệu ứng ánh sáng lung linh, huyền ảo, khiến không gian bên trong càng trở nên linh thiêng và sâu lắng. Bàn thờ chính được làm từ đá nguyên khối, chạm khắc thủ công với hoa văn tinh vi, thể hiện sự tôn kính và trang trọng dành cho không gian thánh.
Các bức tượng thánh trong nhà thờ được điêu khắc bằng gỗ và đá, nhiều tượng được sơn son thếp vàng, vừa mang đậm nghệ thuật Công giáo, vừa có sự giao thoa với thẩm mỹ truyền thống của Việt Nam. Sự kết hợp này tạo nên một không gian tôn giáo vừa mang hơi thở châu Âu, vừa gần gũi với văn hóa bản địa.
Trung tâm hành hương quan trọng của Công giáo Việt Nam
Điểm đặc biệt và cũng là yếu tố khiến Nhà thờ Sở Kiện trở thành trung tâm hành hương quan trọng của Công giáo Việt Nam chính là nơi đây đang lưu giữ di cốt của 26 vị Thánh tử đạo Việt Nam. Đây là những người đã hy sinh vì đức tin trong các cuộc bách hại đạo dưới triều Nguyễn.
Bên trong nhà thờ có một hầm mộ đặc biệt, nơi bảo tồn hài cốt và các di vật liên quan đến các vị Thánh tử đạo. Điều này không chỉ mang ý nghĩa tôn giáo sâu sắc mà còn là minh chứng lịch sử sống động cho hành trình đức tin của Công giáo Việt Nam.
Nhờ vị trí địa lý thuận lợi, cách Hà Nội không xa, Nhà thờ Sở Kiện mỗi năm đón hàng vạn lượt tín đồ và du khách đến tham quan, hành hương. Những dịp lễ lớn như Lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam (24/11), Lễ Giáng Sinh, Tuần Thánh và Phục Sinh là thời điểm nơi đây trở nên đông đúc, trang nghiêm và giàu cảm xúc. Không chỉ tín đồ Công giáo, nhiều du khách yêu kiến trúc, lịch sử và văn hóa cũng tìm đến Sở Kiện để chiêm ngưỡng một trong những công trình tôn giáo tiêu biểu nhất miền Bắc.
Trong lịch sử, Nhà thờ Sở Kiện từng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Trong gần 50 năm, nơi đây là trung tâm của Giáo phận Tây Đàng Ngoài. Đến năm 1936, khi Tòa Giám mục và Chủng viện được chuyển về Hà Nội, Nhà thờ Sở Kiện không còn giữ vai trò chính tòa. Sau năm 1954, nhiều công trình trong khuôn viên rộng hàng chục hécta của nhà thờ đã được Nhà nước trưng dụng làm trường học. Mãi đến năm 2002, toàn bộ khu vực này mới được trao trả lại cho Tổng Giáo phận Hà Nội.
Hiện nay, dù một số hạng mục như nhà nguyện, nhà ăn, nơi ở của các thầy giảng chỉ còn lại phần móng, một số công trình xuống cấp theo thời gian, nhưng tổng thể kiến trúc chính của Nhà thờ Sở Kiện vẫn được bảo tồn khá nguyên vẹn. Ngày 17/2/2008, công trình được nâng lên thành Đền thờ các Thánh tử đạo thuộc Tổng Giáo phận Hà Nội, hướng tới mục tiêu trở thành Trung tâm hành hương Sở Kiện trong tương lai.
Với tuổi đời hơn một thế kỷ, Vương cung Thánh đường Sở Kiện không chỉ là một công trình kiến trúc tôn giáo đồ sộ mà còn là di sản văn hóa - lịch sử quý giá. Nhà thờ Sở Kiện vì thế không chỉ là chốn linh thiêng đối với tín đồ Công giáo, mà còn là điểm đến giàu giá trị cho những ai yêu mến kiến trúc, lịch sử và văn hóa Việt Nam.
