Vì sao 2 hàm răng va vào nhau lập cập khi trời lạnh?
(Thị trường tài chính) - Trong quá trình run rẩy, toàn bộ các nhóm cơ trên cơ thể sẽ co và giãn không tự chủ với tốc độ cao.
Khi thời tiết trở lạnh, cơ thể con người thường xuất hiện phản xạ run rẩy kèm theo hiện tượng 2 hàm răng va vào nhau liên tục. Phản ứng này tưởng như đơn giản, song thực chất phản ánh một cơ chế sinh nhiệt tự động nhằm bảo vệ thân nhiệt của cơ thể.
Phản xạ sinh nhiệt khi trời lạnh
Theo Healthline, nguyên nhân phổ biến nhất gây ra hiện tượng răng va vào nhau là cảm giác lạnh. Cơ chế này liên quan trực tiếp đến phản xạ run rẩy (shivering), một quá trình sinh nhiệt diễn ra hoàn toàn tự động.
Khi nhiệt độ cơ thể lõi giảm xuống dưới ngưỡng bình thường, thường dao động trong khoảng 36,5-37,5 độ C, hệ thần kinh trung ương sẽ kích hoạt phản xạ run rẩy nhằm tạo thêm nhiệt và duy trì cân bằng thân nhiệt. Dù mức 37 độ C thường được xem là ổn định, trên thực tế, nhiệt độ cơ thể bình thường có thể biến thiên trong một khoảng nhất định tùy từng người.
Khi nhiệt độ cơ thể giảm xuống dưới mức quen thuộc của mỗi cá nhân, tình trạng này được gọi là hạ thân nhiệt. Ở giai đoạn này, các nhóm cơ trên toàn cơ thể sẽ co và giãn không tự chủ với tốc độ cao. Những chuyển động cơ học liên tục này giúp tạo ra nhiệt năng, làm ấm các mô và từng bước đưa nhiệt độ cơ thể trở lại mức gần bình thường.
Vai trò của cơ hàm trong phản xạ run rẩy
Phản xạ run rẩy huy động nhiều nhóm cơ khác nhau, từ tay, chân, thân mình cho đến vùng mặt và hàm. Trong đó, các cơ thuộc khớp thái dương - hàm giữ vai trò đáng chú ý. Đây là nhóm cơ nối xương hàm với hộp sọ, đồng thời là khu vực thường chịu ảnh hưởng trong các rối loạn khớp hàm.
Khi các cơ này co và giãn liên tục, hàm xuất hiện những rung động hoặc co giật nhẹ. Hệ quả là 2 hàm răng trên và dưới va vào nhau liên tiếp, tạo nên hiện tượng răng lập cập thường thấy trong điều kiện thời tiết lạnh.
Ảnh hưởng của căng thẳng và rối loạn lo âu
Trong nhiều trường hợp, răng va vào nhau xảy ra dù không liên quan đến nhiệt độ môi trường. Các yếu tố tâm lý, đặc biệt là căng thẳng, lo âu và hoảng loạn, được xem là nguyên nhân tiếp theo cần lưu ý.
Nghiến răng là biểu hiện thường gặp ở người chịu áp lực tâm lý kéo dài. Một nghiên cứu công bố năm 2010 trên 470 người cho thấy lo âu và trầm cảm có mối liên hệ rõ rệt với tình trạng nghiến răng. Điều này giúp lý giải việc răng có thể lập cập khi một người đang căng thẳng hoặc lo lắng trong thời gian dài.
Theo các nhà nghiên cứu, hiện tượng răng va vào nhau liên quan đến nghiến răng do rối loạn lo âu hoặc hoảng sợ đang có xu hướng gia tăng. Dù cơ chế chính xác vẫn chưa được xác định đầy đủ, nhiều giả thuyết cho rằng tình trạng này liên quan đến các cơn co thắt và run cơ, vốn là triệu chứng thường đi kèm các rối loạn lo âu.
Liên quan đến hội chứng cai chất
Run rẩy kèm răng lập cập cũng là biểu hiện thường gặp trong hội chứng cai rượu hoặc ma túy, còn được gọi là run do cai chất. Hiện tượng này xảy ra khi cơ thể đột ngột thiếu các chất mà trước đó đã phụ thuộc.
Trong quá trình sử dụng rượu hoặc chất kích thích, não bộ quen với sự gia tăng mạnh của các chất dẫn truyền thần kinh như dopamine. Khi ngừng sử dụng, não phải thích nghi với sự sụt giảm hoặc thiếu hụt các chất này, dẫn đến rối loạn vận động. Hệ quả là xuất hiện các cử động cơ không tự chủ, bao gồm co thắt cơ mặt và hàm, gây ra hiện tượng răng lập cập.
Ngoài rượu và ma túy, một số trường hợp răng va vào nhau cũng được ghi nhận khi giảm hoặc ngừng tiêu thụ caffeine, chất có ảnh hưởng đến hoạt động của các chất dẫn truyền thần kinh như adenosine và dopamine.
Khi nào cần lưu ý
Răng va vào nhau trong thời tiết lạnh thường là phản ứng sinh lý bình thường và sẽ chấm dứt khi cơ thể được giữ ấm kịp thời. Tuy nhiên, nếu hiện tượng này xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc xảy ra trong điều kiện không liên quan đến nhiệt độ môi trường, việc tìm hiểu nguyên nhân nền và điều chỉnh lối sống là cần thiết để hạn chế tình trạng nghiến và va răng.
