Uống loại nước này hằng ngày có thể phải nuốt tới 363.000 hạt vi nhựa mỗi năm
(Thị trường tài chính) - Các nhà khoa học khuyên rằng cần thận trọng với những nguồn vi nhựa tiềm ẩn trong sinh hoạt hằng ngày, trong đó có thói quen uống đồ nóng bằng cốc nhựa.
Mới đây, The Conversation - tạp chí chuyên sâu có trụ sở tại Australia thu hút sự chú ý khi đăng tải bài viết với tiêu đề “Takeaway coffee cups release thousands of microplastic particles” (tạm dịch: Cốc cà phê mang đi thải ra hàng nghìn hạt vi nhựa). Thông tin này khiến nhiều người yêu thích cà phê không khỏi lo ngại.
Ngày nay, trong suy nghĩ của hầu hết chúng ta, chiếc cốc đựng cà phê hằng ngày chỉ đơn giản là dụng cụ để đựng đồ uống. Tuy nhiên, nếu chiếc cốc đó được làm bằng nhựa hoặc có lớp lót nhựa mỏng bên trong, nó có thể đang âm thầm thải ra hàng nghìn mảnh vi nhựa li ti trực tiếp vào đồ uống mà chúng ta tiêu thụ hằng ngày.
Tại Úc, mỗi năm người dân sử dụng khoảng 1,45 tỷ cốc nhựa dùng một lần để đựng đồ uống nóng, cùng với gần 890 triệu nắp nhựa. Trên phạm vi toàn cầu, con số này ước tính lên tới khoảng 500 tỷ cốc mỗi năm. Khối lượng tiêu thụ khổng lồ này khiến nguy cơ tiếp xúc với vi nhựa từ đồ uống nóng trở thành vấn đề đáng quan tâm.
Vi nhựa là gì?
Vi nhựa là các mảnh nhựa cực nhỏ, có kích thước từ khoảng 1 micromet đến 5 milimet - tương đương từ một hạt bụi mịn cho đến kích thước của hạt mè. Chúng có thể hình thành khi các sản phẩm nhựa lớn bị phân rã theo thời gian hoặc được giải phóng trực tiếp từ các vật dụng nhựa trong quá trình sử dụng hằng ngày. Những hạt vi nhựa này cuối cùng xâm nhập vào môi trường, thực phẩm, đồ uống và theo đó đi vào cơ thể con người.
Hiện nay, giới khoa học vẫn chưa có bằng chứng chắc chắn về lượng vi nhựa tích tụ trong cơ thể cũng như tác động lâu dài của chúng đối với sức khỏe. Việc đo lường chính xác các hạt siêu nhỏ này trong mô người là vô cùng khó khăn, trong khi các nghiên cứu hiện có vẫn còn nhiều hạn chế. Dù vậy, các nhà khoa học khuyên rằng cần thận trọng với những nguồn vi nhựa tiềm ẩn trong sinh hoạt hằng ngày, trong đó có thói quen uống đồ nóng bằng cốc nhựa.
Nhiệt độ là yếu tố then chốt gây phát tán vi nhựa
Trong một nghiên cứu mới được công bố trên Journal of Hazardous Materials: Plastics, nhóm nghiên cứu đã tiến hành phân tích tổng hợp dữ liệu từ 30 nghiên cứu khoa học đã được bình duyệt để tìm hiểu cách các vật dụng nhựa giải phóng vi nhựa trong những điều kiện khác nhau.
Kết quả cho thấy một yếu tố nổi bật vượt trội so với các yếu tố khác chính là nhiệt độ. Khi nhiệt độ của chất lỏng bên trong vật chứa tăng lên, lượng vi nhựa phát tán cũng tăng theo. Trong các nghiên cứu được phân tích, số lượng vi nhựa được ghi nhận dao động từ vài trăm hạt đến hơn 8 triệu hạt trên mỗi lít chất lỏng, tùy thuộc vào loại nhựa và thiết kế thí nghiệm.
Đáng chú ý, “thời gian ngâm” tức thời gian đồ uống nằm trong cốc không phải là yếu tố quyết định nhất quán. Điều này cho thấy nhiệt độ ban đầu của đồ uống khi tiếp xúc với nhựa quan trọng hơn việc để đồ uống trong cốc lâu hay không.
Thông qua công nghệ chụp ảnh độ phân giải cao, các nhà nghiên cứu phát hiện bề mặt bên trong của cốc nhựa hoàn toàn gồ ghề hơn nhiều so với cốc giấy lót nhựa. Những “đỉnh và rãnh” li ti này khiến các hạt nhựa dễ bong ra hơn.
Khi gặp nhiệt độ cao, nhựa bị làm mềm, giãn nở rồi co lại, tạo thêm các điểm yếu trên bề mặt. Theo thời gian, những điểm này vỡ ra và hòa vào đồ uống.
Để đánh giá mức độ phát tán vi nhựa trong điều kiện sử dụng thực tế, nhóm nghiên cứu đã thu thập 400 cốc cà phê tại Brisbane, gồm hai loại phổ biến: cốc hoàn toàn bằng nhựa polyethylene và cốc giấy có lớp lót nhựa mỏng bên trong.
Các cốc này được thử nghiệm ở hai mức nhiệt: 5°C (cà phê đá) và 60°C (cà phê nóng). Kết quả cho thấy cả hai loại cốc đều giải phóng vi nhựa, nhưng có sự khác biệt rõ rệt.
Thứ nhất, chất liệu đóng vai trò quan trọng. Cốc giấy có lớp lót nhựa thải ra ít vi nhựa hơn so với cốc hoàn toàn bằng nhựa ở cả hai mức nhiệt.
Thứ hai, nhiệt độ cao làm tăng đáng kể lượng vi nhựa được giải phóng. Riêng với cốc nhựa polyethylene, việc chuyển từ đồ uống lạnh sang đồ uống nóng làm lượng vi nhựa tăng khoảng 33%. Ước tính, nếu một người uống 300 ml cà phê mỗi ngày bằng loại cốc này, họ có thể nuốt vào khoảng 363.000 mảnh vi nhựa mỗi năm.
Làm sao để giảm rủi ro?
Các chuyên gia cho rằng không cần thiết phải từ bỏ hoàn toàn thói quen uống cà phê mang đi, nhưng chúng ta có thể chủ động quản lý rủi ro. Với đồ uống nóng, lựa chọn an toàn nhất là sử dụng cốc tái sử dụng làm từ thép không gỉ, gốm sứ hoặc thủy tinh - những vật liệu không giải phóng vi nhựa.
Nếu buộc phải dùng cốc dùng một lần, cốc giấy có lớp lót nhựa thường ít phát tán vi nhựa hơn so với cốc nhựa nguyên chất, dù không hoàn toàn “an toàn tuyệt đối”. Ngoài ra, tránh đổ trực tiếp chất lỏng đang sôi vào các vật chứa có lớp lót nhựa cũng có thể giúp giảm lượng vi nhựa giải phóng.
Hiểu rõ mối liên hệ giữa nhiệt độ và vật liệu không chỉ giúp người tiêu dùng đưa ra lựa chọn tốt hơn, mà còn là cơ sở để ngành sản xuất thiết kế những sản phẩm an toàn hơn cho nhu cầu hằng ngày.
