'Thần đồng' Toán học người Việt gia nhập đại học số 2 châu Á
(Thị trường tài chính) -Giáo sư Vũ Hà Văn là nhà Toán học người Việt nổi tiếng thế thế giới, có nhiều góp trong các lĩnh vực tổ hợp, xác suất và lý thuyết ma trận ngẫu nhiên.
Ngày 26/1, Khoa Khoa học của Đại học Hong Kong (HKU) đã công bố Giáo sư Vũ Hà Văn chính thức tham gia giảng dạy và nghiên cứu tại đây. HKU hiện xếp thứ 2 tại châu Á và nằm trong top 11 đại học hàng đầu thế giới theo bảng xếp hạng QS 2026. Nhà trường kỳ vọng GS Vũ Hà Văn sẽ trở thành động lực quan trọng, góp phần tăng cường năng lực nghiên cứu cả ở toán học thuần túy lẫn toán học ứng dụng, trong bối cảnh khoa học - công nghệ ngày càng đòi hỏi nền tảng lý thuyết vững chắc.
Giáo sư Vũ Hà Văn là một trong những nhà Toán học người Việt nổi tiếng thế thế giới. Ông có nhiều đóng góp trong các lĩnh vực tổ hợp, xác suất và lý thuyết ma trận ngẫu nhiên.
Giáo sư sinh năm 1970 tại Hà Nội, từng theo học hệ chuyên Toán của Trường THPT Chu Văn An và Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam. Sau đó, ông nhận học bổng sang Đại học Eötvös Loránd (Hungary) và tốt nghiệp cử nhân Toán năm 1994. Đến năm 1998, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ tại Đại học Yale (Mỹ).
Từ năm 2001-2005, Giáo sư Vũ Hà Văn công tác tại Đại học California, San Diego. Cuối năm 2005, ông được bổ nhiệm làm giáo sư chính thức tại Đại học Rutgers. Đến năm 2011, ông quay trở lại Đại học Yale với vai trò giảng dạy và nghiên cứu.
Tên tuổi của ông gắn liền với việc giải quyết nhiều bài toán hóc búa đã thách thức giới toán học trong suốt nhiều thập kỷ. Trong lĩnh vực lý thuyết số, ông cùng nhà toán học Endre Szemerédi đưa ra lời giải cho bài toán Erdős–Folkman. Ở mảng lý thuyết đồ thị ngẫu nhiên, ông hợp tác với Anders Johansson và Jeff Kahn để chứng minh thành công giả thuyết Shamir. Đặc biệt, khi cộng tác với nhà toán học đoạt giải Fields Terence Tao, ông đã chứng minh giả thuyết luật hình tròn (circular law conjecture) và định lý bốn mô-men (four-moment theorem), những kết quả mang tính cột mốc trong lý thuyết ma trận ngẫu nhiên.
Các công trình của Giáo sư Vũ Hà Văn không chỉ mang giá trị lý thuyết thuần túy mà còn đóng vai trò nền tảng cho nhiều ngành khoa học hiện đại. Lý thuyết ma trận ngẫu nhiên hiện được ứng dụng rộng rãi trong vật lý lượng tử, nghiên cứu các hệ thống phức tạp và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI). Đây là công cụ quan trọng trong việc mô hình hóa các hiện tượng lượng tử, phân tích dữ liệu lớn và đánh giá độ ổn định của những thuật toán phức tạp. Các nghiên cứu của ông đã góp phần xây dựng khung lý thuyết cho những lĩnh vực này.
Với những đóng góp của mình cho Toán học, Giáo sư Vũ Hà Văn nhận được nhiều giải thưởng, bằng khen, học bổng. Nổi bật như năm 2002, ông được trao học bổng Sloan Fellowship và giải thưởng NSF Career Award dành cho các nhà khoa học trẻ xuất sắc tại Mỹ.
Năm 2008, Giáo sư tiếp tục nhận giải Pólya của Hội Toán công nghiệp và ứng dụng (SIAM) cho các công trình về tập trung độ đo.
Đến năm 2012, ông cùng các cộng sự đoạt giải thưởng Fulkerson của Hội Toán học Mỹ nhờ lời giải cho bài toán Shamir trong lý thuyết đồ thị. Cũng trong năm này, ông được bầu làm thành viên danh dự của Hội Toán học Mỹ.
Giáo sư Vũ Hà Văn còn được mời diễn thuyết tại nhiều diễn đàn khoa học lớn, trong đó có Đại hội Toán học Thế giới năm 2014 tại Seoul và Đại hội Thống kê Thế giới năm 2012 tại Istanbul. Năm 2018, ông đảm nhiệm vai trò Giám đốc Viện Nghiên cứu Dữ liệu lớn (Institute of Big Data) và Giám đốc Quỹ Đổi mới Sáng tạo VinIF. Đến năm 2020, ông được Hiệp hội Toán - Thống kê Thế giới bầu chọn là hội viên danh dự.
