Rừng thiêng rộng hơn 200ha là nơi khai sinh ra Quân đội Nhân dân Việt Nam
(Thị trường tài chính) -Đây không chỉ là nơi ghi dấu sự ra đời của một đội quân cách mạng, mà còn là biểu tượng thiêng liêng của ý chí độc lập và khát vọng tự do của quân và dân ta.
81 năm trước, tại khu rừng Trần Hưng Đạo dưới chân núi Slam Cao (thuộc xã Tam Kim và Hoa Thám, huyện Nguyên Bình cũ, tỉnh Cao Bằng), thực hiện Chỉ thị của lãnh tụ Hồ Chí Minh, đồng chí Võ Nguyên Giáp đã tuyên bố thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân - tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Sự kiện diễn ra vào ngày 22/12/1944 đã mở ra bước ngoặt quan trọng cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân ta.
Rừng Trần Hưng Đạo - nơi khai sinh Quân đội Nhân dân Việt Nam là một địa điểm vô cùng hiểm trở. Đây là khu rừng nguyên sinh rộng hơn 200ha, với nhiều dốc đứng và hang động sâu như Hang Thẳm Khẩu, cùng các thung lũng rộng như Vạ Phá, kín đáo, thuận lợi cho ẩn nấp và tập luyện. Với địa thế "tiến khả dĩ công, thoái khả dĩ thủ" (tiến có thể đánh, lùi có thể giữ), nơi đây trở thành địa điểm lý tưởng cho chiến tranh du kích của quân ta.
Thời điểm ấy, chiến tranh gian khó, thiếu thốn trăm bề. Đội chỉ có 34 người với 34 khẩu súng các loại, nhưng trong mỗi người đều cháy bỏng tinh thần cách mạng, sẵn sàng “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.
Ngay sau ngày thành lập, ngày 25/12/1944, Đội đã thực hiện trận đánh đầu tiên. Vào lúc 17h, Đội đột nhập đồn Phai Khắt; 7h sáng hôm sau (26/12) tiếp tục tấn công đồn Nà Ngần (Nguyên Bình, Cao Bằng cũ), tiêu diệt hai đồn trưởng, bắt sống toàn bộ binh lính địch, thu vũ khí, quân trang, quân dụng. Chiến thắng Phai Khắt và Nà Ngần trở thành dấu mốc quan trọng, khẳng định truyền thống quyết chiến, quyết thắng của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Từ những viên gạch đầu tiên tại rừng Trần Hưng Đạo, Đội ngày càng phát triển về số lượng và chất lượng. Đội triển khai nhiều hoạt động quan trọng như phá kho thóc của Nhật để cứu đói cho nhân dân, xây dựng các đội tự vệ vũ trang, phát động chiến tranh du kích, giải phóng từng vùng, mở rộng căn cứ địa cách mạng.
Những chiến công này củng cố niềm tin của nhân dân và góp phần làm nên Cách mạng Tháng Tám 1945 thành công. Sau đó, Đội được đổi tên thành Vệ Quốc quân. Năm 1946, đổi tên thành Quân đội Quốc gia Việt Nam và đến năm 1950, chính thức mang tên Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Từ đó, ngày 22/12/1944 - ngày thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, được lấy làm Ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Ngày nay, rừng Trần Hưng Đạo không chỉ ghi dấu những chiến công lịch sử mà còn trở thành địa chỉ đỏ tiêu biểu, nơi thế hệ trẻ học tập về lý tưởng cách mạng và tinh thần yêu nước. Năm 2013, Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng rừng Trần Hưng Đạo là Di tích Quốc gia đặc biệt.
Khu di tích nằm cách thành phố Cao Bằng cũ khoảng 50km về phía Tây Nam, gồm 5 điểm chính: rừng Trần Hưng Đạo; Hang Thẳm Khẩu - địa điểm tập kết, liên lạc và chuẩn bị hậu cần cho lực lượng cách mạng; đồn Phai Khắt - nơi diễn ra trận đánh đầu tiên; đồn Nà Ngần - ghi dấu chiến thắng thứ hai; di tích Vạ Phá - nơi Tổng bộ Việt Minh huấn luyện quân sự vào đầu năm 1944.
Tại sân trung tâm, bức phù điêu bằng đá tái hiện thời khắc lịch sử khi đồng chí Võ Nguyên Giáp thay mặt đoàn thể tuyên bố thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân và giao nhiệm vụ thiêng liêng cho lực lượng vũ trang cách mạng.
Tại đây, du khách có thể tận mắt chứng kiến địa điểm lịch sử nơi 34 chiến sĩ đứng dưới lá cờ Tổ quốc, đọc 10 lời thề danh dự, thể hiện ý chí sắt đá, quyết tâm chiến đấu vì độc lập, tự do của dân tộc. Những lời thề ấy đến nay vẫn là kim chỉ nam, chuẩn mực đạo đức cách mạng cho các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Ẩn mình giữa rừng cây là nhà bia trung tâm, nơi đặt tấm bia bốn mặt khắc chữ vàng ghi toàn văn Chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Trên ngọn đồi phía bên trái khu trung tâm là Đền thờ Đại tướng Võ Nguyên Giáp và 34 chiến sĩ. Hàng ngày, người dân địa phương và du khách thập phương vẫn đến dâng hương tưởng niệm người "Anh Cả" của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Khu di tích còn lưu giữ nhiều dấu tích sinh hoạt giản dị của các chiến sĩ như lán nghỉ, bếp ăn, mỏ nước tự nhiên. Đặc biệt, cây sấu cổ thụ hơn 300 năm tuổi tại rừng Trần Hưng Đạo, gắn bó mật thiết với cuộc sống của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, ngày nay đã được công nhận là Cây di sản Việt Nam.
Hiện nay, công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích luôn được địa phương quan tâm. Không gian trưng bày tại khu di tích được tổ chức khoa học theo ba chủ đề lớn, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng và niềm tự hào về Quân đội Nhân dân Việt Nam anh hùng.
Rừng Trần Hưng Đạo không chỉ là nơi ghi dấu sự ra đời của một đội quân cách mạng, mà còn là biểu tượng thiêng liêng của ý chí độc lập, tự cường và khát vọng tự do của dân tộc Việt Nam. Như Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng nói: “Quân đội ta là đội quân của dân, do dân và vì dân, phải gắn bó máu thịt với nhân dân".
Bài viết tham khảo thông tin tại:
Tự hào truyền thống 81 năm Quân đội nhân dân Việt Nam (22/12/1944 - 22/12/2025) - Báo Cao Bằng
Khu di tích rừng Trần Hưng Đạo - Địa chỉ đỏ trên hành trình về nguồn - Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam
Dưới tán rừng thiêng, nơi Quân đội ta ra đời - Báo Nhân dân
