Quốc gia duy nhất vẫn đang sống ở năm 2018
(Thị trường tài chính) - Nhiều người nói vui rằng, quốc gia này đang sống chậm hơn so với thế giới, sự thật là gì?
Trong khi phần lớn các quốc gia trên thế giới đang chào đón năm mới 2026, thì tại Ethiopia, năm hiện tại vẫn được ghi nhận là năm 2018. Thực tế này từng khiến không ít người ngạc nhiên, thậm chí xuất hiện những cách nói vui cho rằng Ethiopia “chậm hơn thế giới”. Tuy nhiên, đằng sau sự khác biệt ấy là một hệ thống lịch sử và văn hóa lâu đời, hoàn toàn không liên quan đến việc “tụt hậu”.
Khác với đa số quốc gia sử dụng lịch Gregory (Gregorian), Ethiopia vẫn duy trì lịch Ge’ez - hệ thống lịch truyền thống có nguồn gốc cổ xưa, gắn bó chặt chẽ với đời sống tôn giáo, văn hóa và quản lý xã hội của quốc gia Đông Phi này. Lịch Ge’ez hiện được sử dụng trong các cơ quan Nhà nước, trường học, nhà thờ và sinh hoạt thường ngày của người dân Ethiopia.
Điểm khác biệt dễ nhận thấy nhất là lịch Ethiopia có 13 tháng thay vì 12 tháng như lịch Gregory. Trong đó, 12 tháng đầu đều có 30 ngày, còn tháng thứ 13 gọi là Pagumē có 5 ngày trong năm thường và 6 ngày trong năm nhuận. Chính đặc điểm này khiến Ethiopia thường được nhắc đến với tên gọi “vùng đất của 13 tháng nắng”.
Về mặt khoa học, lịch Ethiopia vẫn dựa trên chu kỳ vận động của Trái Đất quanh Mặt Trời, do đó có độ chính xác cao. Sự chênh lệch 7-8 năm so với lịch Gregory không xuất phát từ sai sót tính toán, mà bắt nguồn từ khác biệt trong cách xác định mốc thời gian lịch sử, đặc biệt là năm sinh của Chúa Giê-su Kitô.
Theo truyền thống Kitô giáo Alexandria và Coptic, vốn có ảnh hưởng sâu sắc đến Ethiopia, Chúa Giê-su được cho là ra đời muộn hơn vài năm so với cách tính của tu sĩ Dionysius Exiguus - người vào thế kỷ VI đã xây dựng hệ thống niên đại làm nền tảng cho lịch Gregory sau này. Chính sự khác biệt trong cách xác định mốc khởi đầu đã dẫn tới việc lịch Ethiopia “chậm” hơn lịch Gregory nhiều năm.
Bên cạnh đó, Ethiopia cũng không đón năm mới vào ngày 1/1. Năm mới của nước này, gọi là Enkutatash, thường rơi vào ngày 11/9 theo lịch Gregory, hoặc ngày 12/9 trong các năm nhuận. Đây là thời điểm đánh dấu sự chuyển giao năm cũ - năm mới theo lịch Ge’ez.
Việc Ethiopia tiếp tục sử dụng lịch riêng còn gắn với bối cảnh lịch sử đặc thù. Khi lịch Gregory được ban hành vào năm 1582 và dần được các quốc gia trên thế giới tiếp nhận, Ethiopia khi đó đã có một hệ thống lịch ổn định và ăn sâu vào đời sống xã hội. Đáng chú ý, Ethiopia cũng là một trong số rất ít quốc gia châu Phi chưa từng bị đô hộ chính thức trong thời gian dài, qua đó duy trì được nhiều giá trị truyền thống, trong đó có hệ thống lịch riêng.
Hiện nay, Ethiopia vẫn sử dụng lịch Gregory trong các hoạt động đối ngoại, thương mại và giao dịch quốc tế để bảo đảm tính thống nhất. Tuy nhiên, trong phạm vi trong nước, lịch Ge’ez tiếp tục phát huy vai trò và hiệu quả như một phần không thể tách rời của bản sắc dân tộc.
Vì vậy, việc Ethiopia đang ở năm 2018 không phải là biểu hiện của sự lạc hậu, mà là minh chứng cho sự đa dạng về văn hóa và lịch sử trong cách con người đo đếm thời gian.
