Nữ diễn viên duy nhất là Phó Giáo sư - Tiến sĩ, được mệnh danh là 'Nam Phương Hoàng hậu' đẹp nhất điện ảnh Việt Nam
(Thị trường tài chính) - Với gương mặt kiêu sa, vóc dáng thanh thoát cùng chất giọng chuẩn mực, nữ diễn viên khiến Nam Phương Hoàng hậu như bước thẳng ra từ trang sử.
Trong dòng chảy phim truyền hình Việt Nam, hình ảnh vua chúa, hoàng hậu từng nhiều lần được đưa lên màn ảnh với những cách tiếp cận khác nhau. Song khi nhắc đến Nam Phương Hoàng hậu để lại dấu ấn rõ nét nhất trên màn ảnh, Yến Chi trong “Ngọn nến Hoàng cung” vẫn là cái tên được đông đảo khán giả và giới chuyên môn ghi nhận. Vai diễn ấy vừa đánh dấu một cột mốc quan trọng trong sự nghiệp của nữ diễn viên, vừa trở thành chuẩn mực tham chiếu cho những lần tái hiện Nam Phương Hoàng hậu về sau.
Con đường đến với nghề diễn viên như một duyên phận
Sinh năm 1967, Yến Chi xuất thân là giảng viên sân khấu, được đào tạo bài bản và sở hữu nền tảng học thuật vững vàng. Chính quá trình đào tạo nghiêm túc đã hình thành ở chị lối diễn tiết chế, chú trọng chiều sâu nội tâm. Trên màn ảnh, Yến Chi không theo đuổi những biểu cảm phô trương mà lựa chọn sự chắt lọc trong ánh mắt, nhịp thoại và tiết tấu diễn xuất, tạo nên dấu ấn riêng biệt.
Cha cô là nhà văn, nhà biên kịch Trần Kim Thành. Khi còn là học sinh phổ thông Trường Nguyễn Gia Thiều (Hà Nội), Yến Chi đã từng quyết tâm thi đỗ Đại học Bách khoa. Trong khi chờ đợi, cô nghe lời bố ghi tên thi diễn viên Trường Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội vì năm ấy lần đầu tiên mở hệ đại học.
Sau nhiều vòng thi chuyên môn, Yến Chi trúng tuyển với điểm số cao nhất. Tuy nhiên, kỳ thi văn hóa lại trùng lịch với Đại học Bách khoa. Không muốn dừng lại giữa chừng, cô quyết định lựa chọn con đường nghệ thuật, từ bỏ ước mơ từng ấp ủ. Quyết định này khiến mẹ cô - một bác sĩ, không đồng tình, bởi bà lo ngại những bất ổn của nghề diễn.
Yến Chi sớm được chú ý nhờ ngoại hình và thần thái phù hợp với điện ảnh. Năm 1988, cô đoạt giải “Cô gái thanh lịch” tại cuộc thi Hoa hậu Báo Tiền Phong, khi đang là sinh viên năm thứ nhất lớp diễn viên điện ảnh khóa III. Năm sau, đạo diễn Tự Huy mời cô tham gia một vai phụ trong bộ phim “Ngày về”, đánh dấu bước khởi đầu trên màn ảnh.
Bước ngoặt trong sự nghiệp đến vào năm học thứ tư, khi Yến Chi được chọn vào vai Thị Mịch - nhân vật trung tâm của bộ phim “Giông tố” do đạo diễn Nguyễn Mạnh Lân thực hiện. Đây là vai diễn có tầm vóc nghệ thuật lớn, đòi hỏi diễn viên phải thể hiện sự chuyển biến tâm lý phức tạp trong bối cảnh xã hội Việt Nam những năm 1930. Để chuẩn bị cho vai diễn, nữ diễn viên sinh ra và lớn lên tại Hà Nội đã dành thời gian nghiên cứu đời sống nông thôn thời Pháp thuộc thông qua sách vở tại gia đình và thư viện.
Nhớ lại quá trình nhập vai, Yến Chi cho biết Thị Mịch ban đầu là một cô gái nông dân thuần phác, sau đó trải qua nhiều biến cố, dẫn đến sự thay đổi sâu sắc trong tính cách. Với một sinh viên chỉ quen cuộc sống đô thị, việc tiếp cận thế giới nội tâm của nhân vật là thử thách lớn. Cô từng gặp áp lực ngay trong buổi thử vai tại nhà Phó đạo diễn Phạm Lộc, khi đứng trước ê-kíp làm phim và tiếng máy quay vang lên khiến cô lúng túng đến mức quên toàn bộ lời thoại. Sự động viên kịp thời của đạo diễn Nguyễn Mạnh Lân giúp nữ diễn viên lấy lại bình tĩnh và tập trung vào nhân vật.
Sau khi hoàn thành cảnh quay, Yến Chi rơi vào trạng thái kiệt sức, đứng lặng trong bóng tối và bật khóc. Theo cô, đó là khoảnh khắc cảm nhận rõ ranh giới mong manh giữa diễn viên và nhân vật.
“Giông tố” ra mắt và nhanh chóng nhận được sự quan tâm của khán giả. Vai Thị Mịch đưa Yến Chi trở thành gương mặt được chú ý, gắn liền với hình ảnh lạnh lùng, kiêu sa và khả năng diễn xuất nội tâm. Sau bộ phim này, cô tiếp tục tham gia “Hai nửa thương yêu” (vai Cam Ly), “Hoàng hôn nhiệt đới” (vai Lan), “Mảnh đất tình đời” (vai Duyên), “Tôi vào đời”, “Những nẻo đường phù sa”.
Nghệ sĩ Yến Chi tốt nghiệp diễn viên Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội năm 1990. Với thành tích xuất sắc, cô được giữ lại làm giảng viên khoa Kỹ thuật biểu diễn.
“Nam Phương Hoàng hậu” đẹp nhất điện ảnh Việt Nam suốt 20 năm
Vai diễn Nam Phương Hoàng hậu đến với Yến Chi khi cô đang chuẩn bị luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Nghệ thuật học chuyên ngành Sân khấu. Việc song song đảm nhiệm một vai diễn lịch sử nặng ký và áp lực học thuật đòi hỏi ở cô sự tập trung và kỷ luật cao. Yến Chi từng chia sẻ đã tìm đến hoàng cung để khấn nguyện, mong có được sự tĩnh tâm khi bước vào vai diễn.
Nghệ sĩ Yến Chi từng chia sẻ, trong hành trình làm nghệ thuật của mình, vai diễn Nam Phương Hoàng hậu là một trong những thử thách lớn nhất. Nhân vật này không chỉ là hoàng hậu cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam, mà còn được lịch sử ghi nhận như một biểu tượng về nhan sắc, cốt cách quý tộc và vai trò “mẫu nghi thiên hạ”, gắn liền với hình ảnh đoan chính, tận tụy với triều đình và vua Bảo Đại.
Sinh thời, Nam Phương Hoàng hậu được đánh giá là người phụ nữ có học vấn, phong thái và vẻ đẹp nổi bật. Với chiều cao 1,75 m, làn da trắng cùng phong cách ăn mặc thanh lịch, bà từng 3 lần được trao danh hiệu Hoa hậu Đông Dương. Những yếu tố này khiến việc tái hiện Nam Phương Hoàng hậu trên màn ảnh trở thành bài toán khó đối với bất kỳ diễn viên nào.
Đảm nhận một nhân vật lịch sử có sức ảnh hưởng lớn, Yến Chi phải dành nhiều năm nghiên cứu và rèn luyện, từ dáng đi, cử chỉ đến lời nói, nhằm tiệm cận hình ảnh Nam Phương Hoàng hậu một cách thuyết phục nhất. Áp lực không chỉ đến từ yêu cầu chuyên môn, mà còn từ sự kỳ vọng của công chúng đối với một nhân vật đã ăn sâu trong ký ức lịch sử.
“Ngọn nến Hoàng cung” do Hãng phim Truyền hình TP. HCM (TFS) sản xuất, khắc họa giai đoạn cuối triều Nguyễn với những biến động lịch sử lớn, xoay quanh cuộc đời nhiều thăng trầm của Nam Phương Hoàng hậu.
Sau khi phim lên sóng, Yến Chi được truyền thông và công chúng nhắc đến như một trong những hình ảnh Nam Phương Hoàng hậu ấn tượng nhất trên màn ảnh Việt. Đây là sự ghi nhận dành cho nỗ lực hóa thân của nữ nghệ sĩ trong việc khắc họa một nhân vật lịch sử có đời sống nội tâm phức tạp, gắn với nhiều biến động của thời cuộc.
Vai Nam Phương Hoàng hậu trong “Ngọn nến Hoàng cung” cũng là vai diễn cuối cùng của Yến Chi trên màn ảnh. Sau bộ phim, cô gần như rút lui khỏi hoạt động diễn xuất. Hơn 2 thập kỷ kể từ ngày phim phát sóng, hình ảnh Nam Phương Hoàng hậu do Yến Chi thể hiện vẫn để lại dấu ấn với khán giả nhờ sự hài hòa giữa ngoại hình, phong thái và lối diễn tiết chế. Không dựa vào biểu cảm cường điệu, nữ diễn viên truyền tải nội tâm nhân vật bằng ánh mắt, nhịp điệu lời thoại và sự kiểm soát hình thể.
Phó Giáo sư - Tiến sĩ được nhiều thế hệ học sinh yêu mến
Từ khi chuyển công tác vào TP. HCM, nghệ sĩ Yến Chi gắn bó với công tác đào tạo tại Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TP. HCM và được đánh giá là một giảng viên giỏi. Cô hiện là Phó Giáo sư - Tiến sĩ Nghệ thuật học, từng được đề bạt giữ chức Trưởng khoa Diễn viên. Trong môi trường sư phạm, Yến Chi nhận được sự yêu mến của nhiều thế hệ sinh viên nhờ phong cách làm việc khiêm tốn, nghiêm túc và tận tâm với nghề.
Bên cạnh công tác giảng dạy, Yến Chi tập trung nghiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực sân khấu. Cô là chủ nhiệm công trình khoa học cấp Bộ Sân khấu TP. HCM - Hà Nội với những nét đặc thù, góp phần bổ sung tư liệu nghiên cứu về sự khác biệt và giao thoa trong đời sống sân khấu 2 trung tâm lớn của cả nước.
Song song với nghiên cứu và đào tạo, Yến Chi vẫn tham gia biểu diễn sân khấu ở những vai diễn mang màu sắc văn hóa - lịch sử. Trong đó, vai Huyền Trân Công chúa để lại dấu ấn rõ nét với khán giả yêu sân khấu. Đặc biệt, vai Khuyết trong vở “Bão không mùa” được xem là một trong những điểm nhấn đáng nhớ trong sự nghiệp sân khấu của cô khi biểu diễn tại Nhà hát Kịch TP. HCM.
Dù không tiếp tục theo đuổi con đường diễn xuất trên màn ảnh, Yến Chi vẫn thường xuyên được nhắc đến như một gương mặt khó thay thế của dòng phim lịch sử Việt Nam.
