NSND gạo cội của Việt Nam qua đời
(Thị trường tài chính) - Ông là nghệ sĩ gạo cội, có nhiều đóng góp cho âm nhạc Việt Nam truyền thống.
Theo thông tin từ soạn giả âm nhạc Mai Văn Lạng, NSND Hạnh Nhân đã từ trần lúc 9 giờ 45 phút ngày 23/1/2026, hưởng thọ 73 tuổi.
Lễ viếng NSND Hạnh Nhân được tổ chức từ 9 giờ ngày 24/1/2026 tại Nhà tang lễ 198 Bộ Công an, TP. Hà Nội. Lễ truy điệu diễn ra lúc 10 giờ 30 phút cùng ngày. Sau lễ truy điệu, linh cữu nghệ sĩ được hỏa táng tại Đài hóa thân Hoàn Vũ Văn Điển (Hà Nội), sau đó an táng tại nghĩa trang quê nhà Duyên Mẫu, tỉnh Ninh Bình.
NSND Hạnh Nhân (tên thật Phạm Đức Nhân) sinh ra tại xã Khánh Cường, huyện Yên Khánh (cũ), tỉnh Ninh Bình - vùng đất giàu truyền thống nghệ thuật dân gian, nơi chiếu chèo từng là sinh hoạt văn hóa quen thuộc của cộng đồng. Cha ông là nghệ nhân Phạm Quang Thảo (thường gọi là Cả Nghệ) - người tinh thông âm luật, am hiểu hệ thống ngũ cung và nhiều loại nhạc cụ cổ truyền.
Lớn lên trong môi trường gia đình giàu âm nhạc dân gian, NSND Hạnh Nhân tiếp cận nghệ thuật theo cách tự nhiên, gắn với đời sống thường nhật. Việc tiếp xúc sớm với chèo và các loại hình âm nhạc truyền thống đã hình thành ở ông nền tảng thẩm mỹ vững chắc, trở thành cơ sở cho quá trình sáng tạo và lao động nghệ thuật sau này.
Năm 1991, ông tốt nghiệp chuyên ngành Sáng tác - Chỉ huy dàn nhạc tại Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội. Năm 1992, ông giữ vai trò Nhạc trưởng Đoàn Tổng cục Hậu cần. Sau khi xuất ngũ, ông lần lượt công tác tại Đoàn chèo Sông Vân, Đoàn chèo Hà Nam Ninh và Đoàn chèo Hà Nội.
Từ năm 2003, NSND Hạnh Nhân đảm nhiệm cương vị Phó Trưởng khoa Kịch hát Dân tộc, Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội, tham gia giảng dạy và đào tạo trong thời gian dài. Ông chú trọng truyền đạt cho học trò ý thức tôn trọng truyền thống, tiếp cận nghề với thái độ nghiêm cẩn, coi sáng tác cho chèo là quá trình lao động nghệ thuật đòi hỏi hiểu biết sâu về văn hóa, ngôn ngữ, dân gian và sân khấu. Theo đánh giá của đồng nghiệp và học trò, NSND Hạnh Nhân là người điềm đạm, giản dị trong đời sống, nghiêm túc và kỹ lưỡng trong chuyên môn. Sự tận tâm của ông thể hiện qua từng bản nhạc, từng chỉnh sửa cụ thể trong quá trình hướng dẫn học trò.
Theo soạn giả Mai Văn Lạng, dù khởi đầu sự nghiệp bằng tân nhạc, NSND Hạnh Nhân sớm tìm thấy sự gắn bó bền vững với nhạc chèo. Trong quá trình sáng tác, ông đã viết nhạc cho gần 100 vở diễn, phần lớn thuộc loại hình chèo. Tại Liên hoan Sân khấu chèo toàn quốc năm 2011, ông tham gia sáng tác âm nhạc cho 7 trong tổng số 16 vở dự thi.
Một đặc điểm nổi bật trong phong cách sáng tác của ông là cách làm mới chèo dựa trên chính nội lực của chèo. NSND Hạnh Nhân chủ trương giữ gìn bản sắc loại hình, đồng thời tổ chức cấu trúc âm nhạc chặt chẽ, khai thác làn điệu và phương thức diễn xướng phù hợp với nhịp cảm thụ của khán giả đương đại.
Nhiều tác phẩm do ông viết nhạc được giới chuyên môn và công chúng biết đến như các vở “Tấm áo bào hoàng đế”, “Nỗi oan người trở về”, “Chuyện tình người và đất”, “Em về đâu”, “Linh khí Hoa Lư”, “Tiếng hát đại ngàn”. Ở mảng ca khúc chèo, ông là tác giả của “Nỗi nhớ quê hương” và “Cô gái làng hoa”, từng được các nghệ sĩ tên tuổi biểu diễn.
Riêng giai đoạn 2013-2016, NSND Hạnh Nhân giành tổng cộng 9 Huy chương Vàng trong vai trò nhạc sĩ kiêm chỉ huy dàn nhạc. Năm 2013, ông nhận 3 Huy chương Vàng với các vở "Người thầy của muôn đời", "Vương nữ Mê Linh", "Tiếng đàn vùng Mê Thảo". Năm 2014, ông tiếp tục giành Huy chương Vàng với vở "Nguyễn Chí Thanh - Sáng trong như ngọc một con người". Năm 2015, ông đạt Huy chương Vàng với vở rối "Vũ điệu hoa quỳnh" (sử dụng chất liệu âm nhạc chèo) và vở chèo "Người chiến sĩ năm xưa". Năm 2016, ông giành thêm 3 Huy chương Vàng với các vở "Không phải là vụ án", "Đời luận anh hùng", "Nàng thứ phi họ Đặng".
Bên cạnh sáng tác cho sân khấu, NSND Hạnh Nhân còn đóng góp nhiều tác phẩm cho phát thanh với các làn điệu chèo mới, có ca từ giàu tính thơ và cảm xúc như "Lới lơ xuống phố", "Luyện năm cung", "Bàn tay mùa Thu", "Phượng mùa Thu", "Mưa bay mùa Xuân", "Vấn vương Quan họ", "Đồng đội", "Dòng sông quê hương",… Việc am hiểu nhiều loại hình âm nhạc dân gian Việt Nam như ca trù, hát văn, dân ca các vùng miền giúp ông vận dụng chất liệu truyền thống một cách linh hoạt trong sáng tác.
Trong hoạt động nghề nghiệp, NSND Hạnh Nhân thường xuyên bày tỏ trăn trở về con đường phát triển của sân khấu chèo. Ông cho rằng chèo cần được tiếp cận bằng tư duy sáng tạo mới, phù hợp với bối cảnh đời sống nghệ thuật và giải trí ngày càng đa dạng, trên nền tảng giữ gìn giá trị cốt lõi của nghệ thuật truyền thống.
Sự ra đi của NSND Hạnh Nhân là mất mát đối với gia đình, đồng nghiệp và giới hoạt động sân khấu truyền thống.
