Loại quả bán đầy chợ Việt là món khoái khẩu của dơi mang virus Nipah, chuyên gia khuyên tuyệt đối không ăn nếu có dấu hiệu này
(Thị trường tài chính) - Trước diễn biến phức tạp của dịch virus Nipah tại Ấn Độ, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân cần đặc biệt chú trọng an toàn vệ sinh thực phẩm, trong đó lưu ý đến quả chà là.
Trong bối cảnh virus Nipah đang bùng phát trở lại tại một số khu vực của Ấn Độ, các chuyên gia y tế liên tục đưa ra những cảnh báo về con đường lây truyền của loại virus nguy hiểm này. Đáng chú ý, một trong những nguồn lây được xác định rõ ràng là các loại trái cây bị nhiễm bẩn bởi dơi ăn quả, đặc biệt là quả chà là, loại quả hiện được bày bán khá phổ biến tại nhiều chợ và siêu thị ở Việt Nam.
Theo các chuyên gia, dơi ăn quả là vật chủ tự nhiên mang virus Nipah. Trong quá trình kiếm ăn, loài dơi này thường tấn công các loại trái cây chín, mọng nước như chà là, để lại vết cắn, nước bọt và dịch tiết chứa virus trên bề mặt quả. Khi con người vô tình ăn phải những trái cây này mà không phát hiện dấu hiệu bị nhiễm bẩn, nguy cơ lây nhiễm virus Nipah là rất cao.
Quả chà là vốn được biết đến là loại trái cây giàu dinh dưỡng, được trồng phổ biến tại nhiều quốc gia Trung Đông, Bắc Phi và Nam Á. Chà là chứa hàm lượng cao chất xơ, kali, magie, sắt cùng các vitamin nhóm B, có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường năng lượng, tốt cho tim mạch và hạn chế tình trạng thiếu máu. Nhờ hàm lượng đường tự nhiên dồi dào, chà là thường được sử dụng như một nguồn năng lượng nhanh, phổ biến trong các bữa ăn chay, ăn kiêng hoặc với người lao động nặng.
Tuy nhiên, chính đặc điểm ngọt và mềm của chà là lại khiến loại quả này trở thành “món khoái khẩu” của dơi ăn quả. Một chuyên gia tư vấn bệnh truyền nhiễm tại Bệnh viện Aster RV cho biết, dơi thường ăn trực tiếp chà là trên cây hoặc làm rơi quả xuống đất trong quá trình kiếm ăn. Những trái chà là bị dơi cắn hoặc tiếp xúc với nước bọt, dịch tiết của dơi có thể mang theo virus Nipah và trở thành nguồn lây nhiễm nguy hiểm đối với con người.
Chuyên gia nhấn mạnh Virus Nipah không phải là loại virus xuất hiện thường xuyên, nhưng mức độ nguy hiểm rất cao. Tốc độ lây lan nhanh, tỷ lệ tử vong lớn và hiện chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu. Vì vậy, việc phòng ngừa là yếu tố quan trọng nhất.
Ngoài việc lây truyền từ dơi sang người qua trái cây, virus Nipah còn có thể xâm nhập cơ thể người thông qua các sản phẩm từ cây chà là chưa qua tiệt trùng. Tại một số quốc gia Nam Á, nhựa (mủ) cây chà là tươi được thu hoạch và sử dụng làm đồ uống hoặc trong y học cổ truyền.
Tuy nhiên, nếu nhựa cây này bị dơi tiếp xúc trong quá trình thu hoạch và không được xử lý nhiệt, nguy cơ nhiễm virus Nipah là rất lớn. Nhiều ổ dịch trước đây tại Ấn Độ và Bangladesh được cho là có liên quan trực tiếp đến việc sử dụng nhựa chà là tươi.
Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng virus Nipah không chỉ lây từ động vật sang người mà còn có thể lây truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc gần với dịch cơ thể của bệnh nhân như nước bọt, dịch mũi, máu hoặc các dịch tiết khác. Điều này khiến nguy cơ bùng phát dịch trong cộng đồng trở nên nghiêm trọng nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời.
Trước tình hình trên, Bộ Y tế Việt Nam đã đưa ra nhiều khuyến cáo nhằm giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm virus Nipah. Người dân được khuyến cáo tuyệt đối không ăn các loại trái cây có dấu hiệu bị dơi, chim hoặc động vật hoang dã cắn, gặm nhấm.
Trái cây cần được rửa sạch, gọt vỏ trước khi ăn và tuân thủ nguyên tắc “ăn chín, uống sôi”. Đồng thời, cần tránh sử dụng các loại nhựa cây sống như nhựa chà là, nhựa thốt nốt hay nhựa dừa chưa qua chế biến.
Bên cạnh đó, người dân cần hạn chế tiếp xúc gần với dơi ăn quả và các động vật hoang dã; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc với thực phẩm tươi sống hoặc động vật.
Trong trường hợp xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như sốt, đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, lú lẫn hoặc rối loạn ý thức sau khi ăn uống hoặc đi về từ vùng có dịch, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được kiểm tra và theo dõi.
Các chuyên gia nhận định, việc nâng cao nhận thức cộng đồng về nguy cơ tiềm ẩn từ những loại trái cây quen thuộc như chà là chính là “lá chắn” đầu tiên và quan trọng nhất trong phòng, chống virus Nipah - loại virus nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh nếu mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe ngay từ những thói quen nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày.
