Hòn đảo có diện tích chưa bằng 2 sân vận động: Gần 1.000 người chen chúc trong 115 căn nhà, không bao giờ xảy ra tai nạn, trộm cắp
(Thị trường tài chính) - Nơi đây không có lực lượng cảnh sát và cũng không ghi nhận tình trạng trộm cắp hay bạo lực.
Santa Cruz del Islote là một hòn đảo nhỏ thuộc quần đảo San Bernardo, ngoài khơi bờ biển Caribe của Colombia. Diện tích đảo chỉ khoảng 0,012 km², rộng gấp 1,7 lần sân bóng đá theo tiêu chuẩn quốc tế. Trên phần đất hạn hẹp này hiện có gần 1.000 người sinh sống trong 115 căn nhà - số lượng công trình được xem là tối đa có thể xây dựng, tương ứng mật độ trung bình khoảng một người trên mỗi 12m².
Theo đánh giá của National Geographic, đây là đảo có mật độ dân số đông nhất thế giới.
Hòn đảo chật chội nhất thế giới, muốn đi ra đường phải bước qua nhà nhau
Theo các tư liệu lịch sử, Santa Cruz del Islote từng bị bỏ hoang cho đến thế kỷ XIX. Khi các ngư dân người Afro-Colombia đến quần đảo San Bernardo đánh bắt cá, họ chọn hòn đảo này làm nơi trú tạm. Qua thời gian, các gia đình định cư lâu dài và dần mở rộng diện tích đảo. Cordero - một cư dân địa phương, chia sẻ với National Geographic năm 2017 rằng nhiều thế hệ đã tận dụng vỏ sò, vỏ dừa, thân cây từ các đảo lân cận, cát và cả rác thải để bồi đắp, lấn biển.
Tên gọi Santa Cruz del Islote gắn với một câu chuyện được lưu truyền trong cộng đồng. Một lần, thủy triều cuốn vào đảo một cây thánh giá bằng xi măng. Trong tiếng Tây Ban Nha, “cruz” có nghĩa là thánh giá. Những người định cư đầu tiên đã đặt cây thánh giá tại trung tâm đảo và lấy tên Santa Cruz del Islote để gọi hòn đảo.
Nhà làm phim Ruhi Çenet, người từng đến thăm đảo, nhận xét Santa Cruz del Islote là nơi “những ngôi nhà nằm liền kề nhau, không có hệ thống cống rãnh, còn nước uống phải vận chuyển từ nơi khác”.
Trong chuyến đi, ông gặp một phụ nữ 94 tuổi, sinh ra và lớn lên trên đảo, chưa từng rời khỏi nơi này. Theo ký ức của bà, thời thơ ấu trên đảo chỉ có vài căn nhà, phần lớn diện tích vẫn còn trống. Hiện nay, quỹ đất đã được sử dụng hoàn toàn, nhiều gia đình có tới 10 người phải sinh hoạt chung trong một căn phòng.
Ruhi Çenet cho biết khi đi quanh đảo, “dù rẽ vào hướng nào cũng bắt gặp người từ các ngóc ngách bước ra”. Việc tìm được một không gian riêng gần như không thể. Âm thanh sinh hoạt thường nhật gồm tiếng trò chuyện, tiếng gia cầm, tiếng sóng biển và âm nhạc hòa lẫn suốt cả ngày.
Santa Cruz del Islote có 4 con đường nhỏ được lát bê tông. Với đặc điểm địa hình nhỏ và hẹp, nơi đây không có xe cộ lưu thông. Đường chính trên đảo quá chật và ngắn để có thể phóng nhanh vượt ẩu, trên đảo cũng không có ôtô.
Nhà ở trên đảo được xây dựng tự phát, không thông qua thủ tục xin phép của Chính phủ. Khi không còn chỗ trống, người dân mở rộng không gian bằng cách xây thêm tầng. Các công trình đan xen chặt chẽ đến mức trong một số trường hợp, việc di chuyển sang khu vực khác buộc phải đi qua nhà của hàng xóm.
Theo mô tả của Ruhi Çenet, việc đi bộ từ đầu này sang đầu kia của đảo chỉ mất khoảng 2 phút, ngay cả khi phải len lỏi qua hệ thống hẻm nhỏ và các dãy nhà chồng chéo.
Dù quy mô rất nhỏ, Santa Cruz del Islote vẫn có những tiện ích cơ bản gồm trường học, nhà thờ, phòng khám, khách sạn, quán rượu nhỏ và 3 khu chợ phục vụ cư dân và du khách. Điện năng được cung cấp thông qua hệ thống pin năng lượng mặt trời do Nhật Bản tài trợ. Internet được kết nối từ năm 2020, trong giai đoạn đại dịch, nhằm phục vụ nhu cầu học tập trực tuyến của trẻ em.
Diện tích đảo không đủ để bố trí nghĩa trang, nên người dân sau khi qua đời sẽ được chôn cất tại các đảo lân cận. Do không có đất canh tác, toàn bộ nguồn cung thiết yếu như nước uống và lương thực phụ thuộc vào bên ngoài. Hải quân Colombia định kỳ vài tuần một lần cung cấp nước sinh hoạt cho đảo.
Người dân cũng hứng nước mưa, tuy nhiên lượng mưa rất hạn chế, có thời điểm 7-8 tháng mới xuất hiện một cơn mưa lớn. Nhiều hộ gia đình lắp đặt pin mặt trời và máy phát điện, song nguồn điện không ổn định và có thể bị gián đoạn trong nhiều ngày.
Tình trạng thiếu đất cùng mức độ an toàn kết cấu nhà ở hiện là 2 vấn đề lớn đặt ra đối với tương lai của Santa Cruz del Islote.
Đảo có vị trí đặc biệt, nằm trên rạn san hô lớn thứ hai thế giới
Dân số tại đây liên tục gia tăng, theo người dân địa phương, do phụ nữ thường sinh con đầu lòng từ khoảng 16 tuổi và hầu như không áp dụng các biện pháp kế hoạch hóa gia đình. Nhiều hộ có từ 5 người con trở lên.
Cộng đồng cư dân trên đảo duy trì trật tự xã hội dựa trên sự gắn kết. Với quy mô nhỏ và mối quan hệ quen biết lẫn nhau, Santa Cruz del Islote không ghi nhận tình trạng trộm cắp hay bạo lực. Trên đảo không có lực lượng cảnh sát dù dân số khoảng 1.000 người. Những người cao tuổi giữ vai trò trung gian hòa giải khi xảy ra tranh chấp. Theo chia sẻ của cư dân, các mâu thuẫn thường được giải quyết thông qua đối thoại và sự can thiệp của người lớn tuổi.
Phần lớn người dân không có ý định rời khỏi đảo. Nhiều thế hệ sinh ra, lớn lên và gắn bó trọn đời với nơi này. Santa Cruz del Islote nằm trên rạn san hô lớn thứ 2 thế giới, giúp giảm đáng kể sức mạnh của sóng biển. Dù sóng ngoài khơi có thể cao tới 30m, khi tiếp cận đảo chỉ còn khoảng 3m, tạo cảm giác an toàn cho cư dân.
Đánh bắt cá từng là hoạt động kinh tế chủ đạo, song nguồn lợi thủy sản hiện suy giảm mạnh, khiến đảo phải nhập hải sản từ đất liền. Trong bối cảnh đó, du lịch trở thành nguồn thu chính của cộng đồng. Du khách tìm đến không chỉ vì mật độ dân số đặc biệt mà còn bởi nhịp sống sôi động và vùng nước biển còn tương đối nguyên sơ xung quanh đảo.
Người dân đã thích nghi với sự xuất hiện của du khách thông qua việc cung cấp dịch vụ lưu trú, tổ chức các tour tham quan có hướng dẫn và bán đồ thủ công làm quà lưu niệm. Tuy nhiên, họ không mong muốn cuộc sống thường nhật bị ghi hình quá mức. Cộng đồng địa phương sau đó thống nhất thu phí đối với khách tham quan, vừa kiểm soát hoạt động du lịch, vừa tạo thêm nguồn thu.
Việc tiếp cận Santa Cruz del Islote thuận tiện nhất là đi thuyền từ thị trấn Tolú, bang Sucre, với thời gian khoảng 45 phút. Nếu xuất phát từ thành phố Cartagena, hành trình kéo dài khoảng 4 giờ.
Do diện tích nhỏ, du khách có thể đi bộ khám phá toàn bộ hòn đảo, quan sát những ngôi nhà nhiều màu sắc, các bức tranh tường mang chủ đề đại dương, giao lưu với cộng đồng địa phương, bơi lội trong làn nước biển trong xanh hoặc trải nghiệm một hồ nước tự nhiên được cải tạo thành bể cá.
Với những người yêu nhiếp ảnh, Santa Cruz del Islote là địa điểm ghi lại những lát cắt đặc trưng về đời sống trên một hòn đảo nhỏ, nơi con người sinh tồn và thích nghi trong giới hạn không gian khắt khe.
