Hơn 5 triệu tô mì 'ngậm' hàn the được bán ra thị trường, gan, thận bị ảnh hưởng như thế nào?
(Thị trường tài chính) -Nếu quy đổi theo mức trung bình khoảng 150g cho mỗi tô mì, thì riêng lượng mì được tiêu thụ trong 3 năm qua đã tương đương hơn 5,3 triệu tô mì đến tay người tiêu dùng mà không bị phát hiện.
Càng gần đến Tết Nguyên đán 2026, tình hình an toàn vệ sinh thực phẩm càng trở nên "nóng" hơn bao giờ hết. Liên tiếp những "đại án" liên quan đến thực phẩm như hơn 800 tấn mì tươi chứa hàn the được tiêu thụ ra thị trường khiến người tiêu dùng lo ngại về sức khỏe.
Theo đó, Vương Lưỡng Toàn - chủ cơ sở kinh doanh Châu Phát, vừa bị bắt giữ vì hành vi vi phạm pháp luật trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Tại cơ quan điều tra, đối tượng thừa nhận làm mì tươi nhưng thêm hàn the, hóa chất để sản phẩm dai, giòn hơn.
Vương Lưỡng Toàn còn khai nhận đã sử dụng chất cấm để sản xuất mì sợi trong khoảng 10 năm. Riêng trong 3 năm gần đây, cơ sở này đã xuất bán khoảng 800 tấn mì tươi có sử dụng hóa chất ra thị trường.
Nếu quy đổi theo mức trung bình khoảng 150g cho mỗi tô mì, thì riêng lượng mì được tiêu thụ trong 3 năm qua đã tương đương hơn 5,3 triệu tô mì. Đây là con số đáng lo ngại, cho thấy nguy cơ một lượng lớn thực phẩm chứa chất cấm đã được đưa đến tay người tiêu dùng trong thời gian dài mà không bị phát hiện.
Hàn the (borax) là một hợp chất hóa học có thể giúp bún sợi, mì sợi, giò chả... trở nên dai hơn, bảo quản được lâu hơn. Tuy nhiên, chất này bị Bộ Y tế Việt Nam cấm sử dụng trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm vì tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe.
Hàn the có thể tích tụ trong cơ thể, làm tổn hại hệ tiêu hóa, gan, thận, thần kinh và dẫn tới ngộ độc cấp hoặc mạn tính nếu sử dụng lâu dài. Vì vậy, cơ quan quản lý đã thông báo rõ và thường xuyên tuyên truyền đến các cơ sở kinh doanh thực phẩm không sử dụng chất này. Tuy nhiên, vì lợi nhuận, không ít người vẫn bất chấp, lạm dụng hàn the trong sản xuất thực phẩm chế biến sẵn.
Theo các chuyên gia y tế, hàn the khi xâm nhập vào cơ thể không dễ bị đào thải mà có xu hướng tích tụ theo thời gian. Việc tiêu thụ thực phẩm chứa hàn the có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến hệ tiêu hóa, gan, thận và hệ thần kinh.
Nếu sử dụng trong thời gian ngắn với hàm lượng cao, người ăn có thể bị ngộ độc cấp tính sau khoảng 6-8 giờ kể từ khi ăn. Người tiêu dùng có thể có các biểu hiện như buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, đau đầu, co giật. Trường hợp nặng có thể dẫn đến tụt huyết áp, rối loạn nhịp tim, sốc, thậm chí hôn mê hoặc tử vong.
Còn nếu tiếp xúc kéo dài với liều thấp, nguy cơ ngộ độc mạn tính là rất lớn. Nhiều nghiên cứu cho thấy gan và thận là hai cơ quan chính đảm nhiệm chức năng thải độc, có nguy cơ bị tổn thương nghiêm trọng khi phải đào thải hàn the liên tục.
Chất này còn có thể tác động tiêu cực đến não bộ và hệ thần kinh, gây suy giảm trí nhớ, rối loạn hành vi nếu phơi nhiễm trong thời gian dài.
Đặc biệt, trẻ em và phụ nữ mang thai là những đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất bởi độc tính của hàn the. Việc hấp thụ chất này qua thực phẩm có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với sự phát triển thể chất và thần kinh của trẻ nhỏ, cũng như ảnh hưởng xấu đến thai nhi.
Hiện nay, không chỉ mì tươi mà nhiều món ăn quen thuộc hằng ngày cũng có nguy cơ bị trộn hàn the để tăng độ dai và kéo dài thời gian bảo quản. Các sản phẩm như giò lụa, chả, bún, chả cá hoặc thịt chế biến sẵn nếu có độ dai bất thường, màu sắc quá trắng sáng hoặc để lâu không hư hỏng đều có thể tiềm ẩn nguy cơ chứa chất cấm này.
Để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình, người tiêu dùng cần lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, ưu tiên các sản phẩm từ thương hiệu uy tín và được kiểm soát chất lượng. Nên cảnh giác với những loại thực phẩm có độ dai bất thường, màu sắc quá bắt mắt hoặc để lâu không hỏng.
Trong trường hợp nghi ngờ, có thể sử dụng que thử nhanh hoặc giấy nghệ để kiểm tra; nếu thực phẩm đổi màu bất thường, cần loại bỏ ngay. Đồng thời, khi phát hiện cơ sở sản xuất, kinh doanh sử dụng hàn the hoặc các chất cấm khác, người dân nên kịp thời báo cho cơ quan chức năng để góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Hiện nay, cơ quan quản lý cũng đang tăng cường kiểm tra nhằm phát hiện kịp thời và xử lý các trường hợp vi phạm.
