Giảng viên của ĐH nổi tiếng Việt Nam bị gỡ bài báo khoa học vì không ghi tên sinh viên
(Thị trường tài chính) -Kết quả xác minh cho thấy có dấu hiệu vi phạm chuẩn mực đạo đức trong nghiên cứu khoa học liên quan đến quyền tác giả.
Tạp chí International Journal of Applied Economics, Finance and Accounting (IJAEFA) mới đây đã ra quyết định thu hồi một bài báo khoa học do 2 giảng viên Việt Nam đứng tên, sau quá trình xem xét phản ánh và xác minh các dấu hiệu vi phạm chuẩn mực đạo đức trong nghiên cứu khoa học.
Bài báo có tiêu đề “Influences of environment perception and social media communication via brand loyalty on the intention to buy green products among Vietnamese youth” (tạm dịch: Ảnh hưởng của nhận thức về môi trường và truyền thông mạng xã hội thông qua lòng trung thành thương hiệu đến ý định mua sản phẩm xanh của thanh niên Việt Nam), được đăng tải ngày 28/4/2023.
2 tác giả đứng tên bài báo gồm Tiến sĩ T.L.T. - giảng viên Trường Đại học FPT, với vai trò tác giả thứ nhất, và Thạc sĩ N.Đ.Q. - giảng viên Trường Đại học Công nghệ TP. HCM (HUTECH), với vai trò đồng tác giả.
Theo thông tin từ IJAEFA, quyết định thu hồi được đưa ra sau khi tạp chí tiếp nhận phản ánh và tiến hành xác minh. Kết quả xác minh cho thấy có dấu hiệu vi phạm chuẩn mực đạo đức trong nghiên cứu khoa học liên quan đến quyền tác giả.
Cụ thể, tác giả T.L.T. đã thừa nhận hành vi công bố công trình nghiên cứu có sử dụng kết quả nghiên cứu của sinh viên nhưng không ghi danh sinh viên trong nhóm tác giả. Người này cũng thừa nhận đã có hành vi gian dối trong học thuật.
Đại diện Trường Đại học FPT cho hay sự việc đã được sinh viên phản ánh với nhà trường từ năm 2023. Qua quá trình tiếp nhận phản ánh và đối chiếu thông tin với các bên liên quan, trường xác định bài báo có sử dụng một số kết quả nghiên cứu của sinh viên nhưng không ghi tên các em trong danh sách tác giả.
Đại diện Trường Đại học FPT khẳng định việc không ghi nhận tên sinh viên trong nhóm tác giả là sai quy định. Trên cơ sở đó, nhà trường đã không đưa bài báo này vào thành tích nghiên cứu của giảng viên, đồng thời không xem xét trong các đợt xét thi đua, bổ nhiệm hay đánh giá chuyên môn.
Trong khi đó, Trường Đại học Công nghệ TP. HCM xác minh bài báo nói trên là hoạt động hợp tác nghiên cứu mang tính cá nhân của giảng viên, được thực hiện ngoài khuôn khổ các đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học do nhà trường quản lý hoặc giao thực hiện.
Giảng viên N.Đ.Q. xác nhận tham gia bài báo với vai trò đồng tác giả, có thảo luận chuyên môn và tham gia viết bài, nhưng không giữ vai trò chủ trì, không chịu trách nhiệm chính về nội dung cũng như quá trình gửi bài đăng. Ngoài ra, giảng viên này cũng không kê khai công trình trên trong hồ sơ nghiên cứu khoa học phục vụ đánh giá, xét thi đua hay chuyên môn tại trường. Do đó, bài báo không nằm trong hệ thống quản lý khoa học và cơ sở dữ liệu nghiên cứu của nhà trường.
Đại diện nhà trường cho biết HUTECH luôn quán triệt việc tuân thủ các chuẩn mực đạo đức và tính trung thực trong nghiên cứu khoa học, đồng thời thường xuyên nhắc nhở giảng viên thực hiện đúng các quy định về công bố khoa học và quyền tác giả.
Trong thực tế nghiên cứu khoa học, việc sắp xếp tên tác giả trong bài báo hiện chưa có một khuôn mẫu thống nhất áp dụng cho mọi trường hợp. Thông lệ phổ biến là người có đóng góp lớn nhất về mặt học thuật sẽ đứng tên tác giả đầu.
Với các công trình có sự tham gia của cả giảng viên và sinh viên, giảng viên thường đảm nhiệm các khâu quan trọng như hình thành ý tưởng nghiên cứu, chỉnh sửa bản thảo, lựa chọn và làm việc với tạp chí khoa học, nên thường đứng tên tác giả đầu. Sinh viên có đóng góp đáng kể vào quá trình nghiên cứu được ghi nhận trong nhóm tác giả chính hoặc với vai trò tác giả liên hệ.
Trong những trường hợp bài báo có sự tham gia của nhóm sinh viên đông người, danh sách tác giả thường chỉ bao gồm các cá nhân tham gia trực tiếp và ở mức độ chính vào nghiên cứu. Các trường hợp hỗ trợ ở mức độ hạn chế được ghi nhận trong phần cảm ơn.
Dù áp dụng cách ghi nhận nào, nguyên tắc chung được đặt ra là những người có đóng góp thực chất vào quá trình nghiên cứu cần được ghi tên trong nhóm tác giả, nhằm bảo đảm tính minh bạch và tuân thủ chuẩn mực đạo đức trong hoạt động nghiên cứu khoa học.
