Yên Nhật bất ngờ bật tăng mạnh: Mỹ hỗ trợ NHTW Nhật Bản cứu đồng nội tệ?

Đồng yên đã tăng mạnh tới 1,75%, lên 155,63 yên/USD trong phiên ngày 23/1, nối dài đà tăng từ phiên châu Á và chạm mức cao nhất trong năm. Đây là mức tăng trong ngày lớn nhất kể từ tháng 8 năm ngoái, đồng thời đảo ngược xu hướng trượt giá xuống mức thấp nhất vào năm 2024 – thời điểm Nhật Bản phải can thiệp để mua vào đồng tiền này.

Đà tăng trong phiên Mỹ diễn ra sau khi các nhà giao dịch cho biết Cục Dự trữ Liên bang New York (New York Fed) đã liên hệ với một số tổ chức tài chính để hỏi về tỷ giá yên. Phố Wall coi động thái này là dấu hiệu có thể mở đường cho Nhật Bản can thiệp thị trường, thậm chí có khả năng Mỹ cùng tham gia.

“Cả Mỹ lẫn Nhật Bản dường như đều không hài lòng với mức giá hiện tại của đồng yên”, ông Jason Furman, giáo sư kinh tế tại Đại học Harvard và cựu Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama, nhận định. “Thị trường đang ở trạng thái cực kỳ nhạy cảm, chỉ chờ một yếu tố có thể làm thay đổi cục diện”.

Đồng yên bất ngờ bật tăng mạnh khi thị trường dấy lên đồn đoán Nhật Bản có thể sắp can thiệp vào thị trường tiền tệ nhằm chặn đà mất giá. Ảnh: YF

Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama và quan chức phụ trách tiền tệ hàng đầu nước này gần đây đã liên tục phát đi cảnh báo mới nhằm vào các hoạt động đầu cơ, trong bối cảnh đồng yên suy yếu. Đợt can thiệp năm 2024 – khi yên vượt ngưỡng 160 yên/USD – cũng từng được báo hiệu trước bằng các cuộc “kiểm tra tỷ giá”.

Những cuộc kiểm tra như vậy thường được xem là tín hiệu cảnh báo cho các nhà giao dịch rằng chính quyền coi biến động của đồng yên là quá mức và sẵn sàng mua hoặc bán trên thị trường để tác động đến tỷ giá. Biện pháp này thường được sử dụng khi biến động gia tăng và các tuyên bố bằng lời nói không còn đủ sức trấn an thị trường.

Biến động mạnh

Diễn biến dồn dập của đồng yên diễn ra sau một tuần đầy biến động trên thị trường trái phiếu Chính phủ Nhật Bản, trước thềm cuộc họp chính sách tháng 1 của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) - nơi lãi suất chủ chốt được giữ nguyên. 

Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 40 năm của Nhật đã lên mức cao nhất kể từ khi được phát hành, do lo ngại chi tiêu công gia tăng dưới thời Thủ tướng Sanae Takaichi và áp lực lạm phát.

Cho thấy mối quan ngại từ phía Mỹ, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết trong tuần này ông đã trao đổi với bà Katayama về đợt bán tháo trái phiếu Nhật, đồng thời thừa nhận diễn biến này đã ảnh hưởng tới thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ. Chính quyền Tổng thống Donald Trump trước đó từng phát tín hiệu mong muốn kiểm soát lãi suất vay dài hạn của Mỹ.

Việc Cục Dự trữ Liên bang New York thăm dò thị trường càng làm dấy lên khả năng Mỹ sẽ không đứng ngoài nếu yên tiếp tục lao dốc. Ảnh: YF 

Trong tuyên bố chung hồi tháng 9/2025, giới chức tài chính Mỹ và Nhật Bản tái khẳng định cam kết để thị trường quyết định tỷ giá, cũng như không sử dụng tiền tệ nhằm tạo lợi thế cạnh tranh. Tuy nhiên, hai bên vẫn để ngỏ khả năng can thiệp trong những trường hợp nhất định, khi thị trường xuất hiện biến động quá mức hoặc diễn biến mất trật tự.

Bà Leah Traub, Giám đốc danh mục tại Lord Abbett & Co, nhận xét: “Xét những quan ngại trước đây của chính quyền Mỹ về can thiệp tiền tệ, có thể thấy Washington đang ‘bật đèn xanh’ cho Tokyo nếu cần hành động mạnh tay hơn”.

Tại BMO Capital Markets, Giám đốc điều hành Bipan Rai cho rằng chính các đồn đoán về việc New York Fed tiến hành kiểm tra tỷ giá yên đã đẩy đồng tiền này tăng giá.

Ông Rai nói: “Cũng cần lưu ý rằng trong quá khứ, việc kiểm tra tỷ giá không đồng nghĩa can thiệp sẽ diễn ra ngay lập tức. Nhưng việc New York Fed đặt câu hỏi cho thấy nếu có hành động, đó nhiều khả năng sẽ không phải là can thiệp đơn phương”.

Theo dữ liệu trên website của New York Fed, Mỹ chỉ can thiệp vào thị trường tiền tệ ba lần kể từ năm 1996. Lần gần nhất là năm 2011, khi Mỹ cùng các nước G7 bán yên để ổn định thị trường sau trận động đất tại Nhật Bản.

Các nhà kinh tế của Evercore ISI, trong đó có ông Krishna Guha, chỉ ra rằng Mỹ có thể can thiệp trong bối cảnh hiện nay với mục tiêu chung là ngăn đồng yên suy yếu quá mức, đồng thời gián tiếp hỗ trợ ổn định thị trường trái phiếu Nhật.

“Dù vậy, chỉ riêng khả năng Mỹ tham gia can thiệp ngoại hối cũng đủ để thúc đẩy việc đóng nhanh các vị thế bán khống yên, ngay cả khi không có sự can thiệp nào của Mỹ thực sự xảy ra”, nhóm chuyên gia bình luận.