Những thành phố 'mất tích' tới nay vẫn chưa tìm thấy
(Thị trường tài chính) - Nhiều thành phố quan trọng, trong đó có cả thủ đô của các vương quốc và đế chế lớn, chưa từng được phát hiện.
Các nhà khảo cổ trên thế giới đã tiến hành nhiều cuộc khai quật, nhằm truy tìm dấu vết của những nền văn minh cổ đại từng tồn tại và phát triển rực rỡ trong lịch sử. Dù đạt được không ít thành tựu, nỗ lực này đến nay vẫn chưa mang lại kết quả trọn vẹn. Thực tế cho thấy, vẫn còn nhiều thành phố cổ quan trọng, trong đó có cả kinh đô của các vương quốc và đế chế lớn, chưa từng được xác định vị trí.
Sự tồn tại của những đô thị này chủ yếu được biết đến thông qua các văn bản, ghi chép cổ còn sót lại. Tuy nhiên, dấu tích vật chất ngoài thực địa của chúng đến nay vẫn là một ẩn số.
1. Irisagrig
Năm 2003, hàng nghìn bảng đất sét cổ khắc chữ hình nêm mang tên một thành phố gọi là Irisagrig bất ngờ xuất hiện trên thị trường cổ vật, đặc biệt sau giai đoạn xung đột Mỹ - Iraq. Thông qua việc nghiên cứu nội dung các văn bản này, giới học giả xác định Irisagrig từng nằm trên lãnh thổ Iraq ngày nay và phát triển hưng thịnh cách đây khoảng 4.000 năm.
Những tư liệu còn lại cho thấy tầng lớp cầm quyền Irisagrig sinh sống trong các cung điện lớn, nuôi nhiều chó và cả sư tử. Sư tử được cho ăn gia súc, trong khi những người chăm sóc, được gọi là “người chăn sư tử”, nhận khẩu phần gồm bia và bánh mì. Các văn bản cũng nhắc đến một ngôi đền thờ thần Enki - vị thần gắn với trí tuệ và sự tinh ranh, nơi diễn ra các lễ hội tôn giáo.
Giới nghiên cứu nhận định Irisagrig nhiều khả năng đã bị phát hiện và cướp phá trong bối cảnh Iraq rơi vào tình trạng hỗn loạn năm 2003. Tuy nhiên, đến nay thành phố này vẫn chưa được các nhà khảo cổ chính thức tìm thấy, còn những kẻ đào trộm chưa từng công bố vị trí cụ thể.
2. Itjtawy
Pharaoh Amenemhat I - trị vì Ai Cập vào khoảng năm 1981-1952 trước Công nguyên, từng ra lệnh xây dựng một kinh đô mới mang tên Itjtawy. Theo cách hiểu hiện nay, tên gọi này có nghĩa là “kẻ chiếm giữ hai vùng đất” hoặc “Amenemhat là kẻ chiếm giữ hai vùng đất”, phản ánh bối cảnh chính trị nhiều biến động trong triều đại của ông. Triều đại của Amenemhat I kết thúc bằng một vụ ám sát.
Dù vậy, Itjtawy vẫn giữ vai trò là thủ đô của Ai Cập cho đến khoảng năm 1640 trước Công nguyên, khi miền Bắc đất nước rơi vào tay người Hyksos và vương quốc tan rã.
Cho đến nay, Itjtawy vẫn chưa được xác định vị trí chính xác. Dựa trên việc nhiều khu mộ của tầng lớp tinh hoa, trong đó có kim tự tháp của Amenemhat I, được phát hiện tại Lisht, các nhà khảo cổ cho rằng kinh đô này nhiều khả năng nằm gần khu vực Lisht, thuộc miền trung Ai Cập.
3. Akkad
Akkad, còn được gọi là Agade, là kinh đô của đế chế Akkad tồn tại trong giai đoạn khoảng năm 2350-2150 trước Công nguyên. Ở thời kỳ cực thịnh, đế chế này trải dài từ Vịnh Ba Tư đến Anatolia. Phần lớn các cuộc chinh phạt được tiến hành dưới thời Sargon xứ Akkad (còn được biết đến với tên gọi Sargon Đại đế) - người sống vào khoảng năm 2300 trước Công nguyên.
Một trong những công trình quan trọng nhất của Akkad là đền Eulmash, thờ nữ thần Ishtar - vị thần gắn với chiến tranh, sắc đẹp và khả năng sinh sản. Dù được nhắc đến nhiều trong các tư liệu cổ, thành phố Akkad đến nay vẫn chưa được tìm thấy. Các ghi chép cho biết đô thị này đã bị phá hủy hoặc bị bỏ hoang khi đế chế Akkad sụp đổ vào khoảng năm 2150 trước Công nguyên.
4. Al-Yahudu
Al-Yahudu, có nghĩa là “thành phố của Judah”, là một khu định cư thuộc đế chế Babylon. Đây là nơi người Do Thái sinh sống sau khi Vương quốc Judah bị vua Babylon Nebuchadnezzar II chinh phục vào năm 587 trước Công nguyên. Theo thông lệ của người Babylon, một bộ phận dân cư bị đưa đi lưu đày sau mỗi cuộc chinh phạt.
Theo Live Science, khoảng 200 bảng đất sét liên quan đến Al-Yahudu đã được thu thập. Các văn bản này cho thấy cộng đồng người Do Thái lưu đày vẫn duy trì đời sống tôn giáo và sử dụng tên Yahweh - danh xưng của Đức Chúa Trời, trong tên gọi cá nhân. Tuy nhiên, vị trí chính xác của Al-Yahudu vẫn chưa được xác định, dù nhiều khả năng nằm trong khu vực nay thuộc Iraq. Việc các bảng đất sét xuất hiện trên thị trường cổ vật, thay vì từ những cuộc khai quật chính thức, cho thấy khu định cư này từng bị đào trộm.
5. Waššukanni
Waššukanni là thủ đô của đế chế Mitanni, tồn tại trong giai đoạn khoảng năm 1550-1300 trước Công nguyên, với lãnh thổ bao trùm đông bắc Syria, nam Anatolia và bắc Iraq. Trong quá trình tồn tại, Mitanni chịu sức ép cạnh tranh lớn từ đế chế Hittite ở phía Bắc và Assyria ở phía Nam, trước khi dần mất quyền kiểm soát lãnh thổ.
Cho đến nay, Waššukanni vẫn chưa được phát hiện. Một số học giả cho rằng thành phố này có thể nằm ở khu vực đông bắc Syria. Cư dân của Mitanni, chủ yếu là người Hurri, sử dụng ngôn ngữ riêng, hiện được biết đến thông qua các văn bản cổ còn sót lại.
6. Thinis
Thinis, còn gọi là Tjenu, là một thành phố cổ ở miền nam Ai Cập, hưng thịnh trong giai đoạn đầu của nền văn minh Ai Cập cổ đại. Theo sử gia Manetho, đây từng là nơi trị vì của một số vị vua đầu tiên của Ai Cập vào khoảng 5.000 năm trước, khi đất nước đang trong quá trình thống nhất.
Sau khi quá trình thống nhất hoàn tất, kinh đô được chuyển về Memphis, còn Thinis trở thành thủ phủ của một tỉnh trong thời kỳ Cổ Vương quốc, kéo dài từ khoảng năm 2649 đến 2150 trước Công nguyên. Theo ông Ali Seddik Othman - Thanh tra Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập, dù chưa được xác định vị trí chính xác, Thinis được cho là nằm gần Abydos - nơi phát hiện nhiều khu chôn cất của tầng lớp tinh hoa và hoàng gia Ai Cập cổ đại cách đây khoảng 5.000 năm.
